Οι εγγεγραμμένοι στο μάθημα φοιτητές μπορούν να επικοινωνήσουν με τον διδάσκοντα για το κλειδί αυτοεγγραφής.
Ο Καντ είναι μια κομβική μορφή της νεότερης φιλοσοφίας. Οι μεταγενέστεροι δεν επιστρέφουν στο έργο του μονάχα με ιστορικό ενδιαφέρον. Αντίθετα, διαφορετικές ερμηνείες της καντιανής σκέψης έχουν δώσει επανειλημμένα την αποφασιστική ώθηση για σημαντικές νεότερες εξελίξεις στη φιλοσοφία. Στο μεταπτυχιακό μάθημα, θα συζητήσουμε εναλλακτικές αναγνώσεις της θεωρητικής φιλοσοφίας του Καντ τον 20ό αιώνα (Κασσίρερ, Χάιντεγκερ, Αντόρνο, Στρώσον, Σέλλαρς μεταξύ άλλων). Θα εστιάσουμε στα ερωτήματα (α) για τη σχέση μεταξύ της νόησης και της αισθητικότητας, δηλαδή των δύο πηγών της γνώσης σύμφωνα με τον Καντ, (β) για το νόημα του καντιανού υπερβατολογικού ιδεαλισμού.
Η Επιστημονική Επανάσταση του 17ου αιώνα υπήρξε καθοριστική για τον πολιτισμό
μας μέχρι σήμερα, για τον τρόπο που η ανθρωπότητα έκτοτε οικειοποιείται
θεωρητικά και πρακτικά τη φύση. Την ανάδυση της νεότερης φυσικής επιστήμης
συνόδευσαν την ίδια εποχή η διαμόρφωση της νεότερης φιλοσοφίας, αλλά και
ραγδαίες κοινωνικές μεταβολές. Στο σεμινάριο θα εξετάσουμε τη σχέση ανάμεσα (α)
στην εξέλιξη της επιστημονικής γνώσης (από τον Γαλιλαίο έως τον Νεύτωνα), (β) τη
νέα φιλοσοφική σκέψη (Ντεκάρτ, Χομπς, Λοκ, Λάιμπνιτς) και (γ) την άνοδο νέων
κοινωνικών στρωμάτων και τις αλλαγές στα μέσα και τις σχέσεις της παραγωγής.
Είναι η εξέλιξη των επιστημών μια αυτόνομη διαδικασία; Είναι μήπως καθοριστικές
για αυτή την εξέλιξη οι φιλοσοφικές ιδέες και αξιολογήσεις; Οφείλει μήπως κανείς
να αναζητήσει τις πηγές των επιστημονικών και φιλοσοφικών επαναστάσεων στο
τεχνολογικό, οικονομικό, κοινωνικό ή και πολιτικό πεδίο;
Στόχοι: Σκοπός του μαθήματος είναι η εκμάθηση των παθήσεων του ουροποιογεννητικού συστήματος. Περιλαμβάνεται ο παθογενετικός μηχανισμός, η κλινική εικόνα, η διαγνωστική προσπέλαση και η θεραπευτική αντιμετώπιση.
Περιεχόμενο: Στοιχεία ανατομικής και φυσιολογίας. Κλινικός, εργαστηριακός, απεικονιστικός έλεγχος και ενδοσκοπικοί χειρισμοί. Αποφρακτική ουροπάθεια και καλοήθης υπερπλασία προστάτη. Ειδικές και μη ειδικές λοιμώξεις. Τραυματικές κακώσεις και επείγουσα ουρολογία. Ουρολιθίαση. Συγγενείς ανωμαλίες. Ανωμαλίες σεξουαλικής διαφοροποίησης. Νεοπλάσματα. Λειτουργικές διαταραχές ούρησης και ακράτεια ούρων. Ανδρική υπογονιμότητα και στυτική δυσλειτουργεία.
ΑΓΡΚ290 ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ : ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΣΤΟΝ ΣΥΓΧΡΟΝΟ ΑΓΡΟΤΙΚΟ ΧΩΡΟ
ΑΓΡΚ290 ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ : ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΣΤΟΝ ΣΥΓΧΡΟΝΟ ΑΓΡΟΤΙΚΟ ΧΩΡΟ
Περιγραφή μαθήματος και περιεχόμενο μαθήματος
Εισαγωγή στις βασικές θεωρητικές έννοιες που επιτρέπουν μια πρώτη θεώρηση του κοινωνικού μετασχηματισμού της υπαίθρου με έμφαση στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ορισμοί εννοιών υπαίθρου μέσα από διαδικασίες που συνδέονται με τον εκσυγχρονισμό της γεωργίας. Σύγχρονες εξελίξεις και γεωγραφίες της υπαίθρου (περιβαλλοντικές, κατανάλωσης, πολυλειτουργικότητας, μετανάστευση, έμφυλες κτλ.). Η σημασία και ο ρόλος της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ) για τη διατήρηση και την αναδιάρθρωση της γεωργίας και της υπαίθρου στα πλαίσια μιας αειφόρου και πολυλειτουργικής υπαίθρου.
Βασική βιβλιογραφία
1- Μ. Woods (2011) Γεωγραφία της Υπαίθρου-Διαδικασίες, Αποκρίσεις και Εμπειρίες Αγροτικής Αναδιάρθρωσης, Κριτική, Αθήνα. (βασικό ανάγνωσμα)
2- Α. ΚΙΖΟΣ (2018) Ανάπτυξη Υπαίθρου-Έννοιες Πρακτικές και Πολιτικές, Επιστημονικές Εκδόσεις Τζιόλα, Αθήνα. (βασικό ανάγνωσμα)
Έ. Ζακοπούλου, Χ. Κασίμης και Λ. Λουλούδης (2008) «Αγροτικότητα, Κοινωνία και Χώρος» , εκδόσεις Πλέθρον / Κοινωνικές Επιστήμες, Αθήνα.
3- Γ. Δαουτόπουλος, Λ. Καζακόπουλος και Μ. Κούση (2005) «Αγροτική Κοινωνιολογία», Γ’ έκδοση, εκδόσεις Ζυγός, Θεσσαλονίκη. (βασικό ανάγνωσμα)
4- Α. Παπαδόπουλος (2004) Η Ανάπτυξη σε μια Πολυλειτουργική Ύπαιθρο, εκδόσεις Gutenberg, Αθήνα.
Οι φοιτητές πρέπει για να ολοκληρώσουν με επιτυχία το μάθημα να συμμετέχουν :
στο τελικό διαγώνισμα (9 μονάδες)
και να είναι σε θέση να καταθέσουν μια ατομική εργασία (1 μονάδα)
ΠΡΟΣΟΧΗ: αν δεν κατατεθεί η ατομική εργασία ηλεκτρονικά στο email μου ή στο elearn μέχρι τις 12 Δεκεμβρίου το αργότερο τότε θα αφαιρείται 1 μονάδα από το τελικό διαγώνισμα.
Τα θέματα των εξετάσεων προέρχονται από την ύλη των παραδόσεων και τις σημειώσεις του μαθήματος τα οποία θα είναι αναρτημένα στο e-learn].
Το θέμα της εργασίας είναι : Η ύπαιθρος. Η συγκεκριμένη εργασία έχει ως σκοπό την κατανόηση της έννοιας της υπαίθρου. Πρέπει να βρείτε και να σχολιάσετε διαφορετικούς ορισμούς της υπαίθρου (μέγεθος εργασίας 800-1.000 λέξεις χωρίς τη βιβλιογραφία).
Τίτλος
i) Όνομα Συγγραφέα
ii) Εισαγωγή – Θέμα της Εργασίας (όπου θα παρουσιάσετε το θέμα – ερώτημα της εργασία και τη μέθοδο - πηγές που ακολουθήσατε – χρησιμοποιήσατε για να απαντήσετε στο ερώτημα αυτό)
iii) Διαπραγμάτευση του θέματος – Παρουσίαση ευρημάτων (όπου θα παρουσιάζετε τα ευρήματα, πίνακες, γραφήματα, χάρτες, κείμενα, εικόνες ανάλογα με το περιεχόμενο της εργασίας)
iv) Συμπεράσματα (όπου σύντομα θα συζητάτε – σχολιάζετε τα ευρήματα σε σχέση με το ερώτημα της εργασίας).
v) Βιβλιογραφία (όπου θα πρέπει να αναφέρονται όλες οι πηγές που έχετε χρησιμοποιήσει)
Στο συγκεκριμένο μάθημα θα παρακολουθήσουμε την κλιμακούμενη επιβολή της πόλης Ρώμης στην Ιταλική χερσόνησο, και τελικά στα Ελληνιστικά κράτη της ανατολικής και δυτικής Μεσογείου, κατά το χρονικό διάστημα από τον 3ο π.Χ. αιώνα μέχρι και τον 2ο αι. μ.Χ. Μέσα από την ανάλυση κειμένων και άλλων τεκμηρίων θα αναλύσουμε όχι μόνο τη λειτουργία του θεσμικού πλαισίου, αλλά και τη σταδιακή αναπροσαρμογή του κατά τη μετάλλαξη της Ρώμης από μετρίου μεγέθους πόλης-κράτους σε πρωτεύουσα αυτοκρατορίας, παράλληλα προς την επέκταση της επικράτειάς της γύρω από τη Μεσόγειο θάλασσα. Θα μελετήσουμε την προϊούσα παρακμή του Ρωμαϊκού πολιτικού συστήματος κατά τον 1ο π.Χ. αι., υπό το πρίσμα της διαφθοράς και της αχαλίνωτης φιλοδοξίας των Ρωμαίων πολιτικών ηγετών, μέχρι την ανάδειξη του Οκταβιανού σε μονάρχη, καθώς επίσης και τις επιπτώσεις των εξωτερικών κατακτήσεων στην κοινωνία και οικονομία της πόλης μέχρι τον 2ο μ.Χ. αιώνα. Οι οικονομικές, κοινωνικές, πολιτικές και πολιτιστικές παράμετροι αυτής της διαδικασίας παρουσιάζονται μέσα από τη συγκριτική μελέτη κειμενικών, αρχαιολογικών, επιγραφικών και νομισματικών τεκμηρίων.
Στο σεμινάριο διερευνώνται όψεις της εποχής του Μεγάλου Αλεξάνδρου, μέσα από την ενδελεχή μελέτη των αρχαίων μαρτυριών (φιλολογικών, επιγραφικών παπυρολογικών και νομισματικών) σχετικά με την ανάρρησή του στην εξουσία και τη διενέργεια της Μικρασιατικής Εκστρατείας. Θα δοθεί προτεραιότητα στην ανάλυση των πρωτογενών πηγών μάλλον παρά στην πλουσιότατη δευτερογενή βιβλιογραφία για την προσωπικότητα του Μεγάλου Αλεξάνδρου, προκειμένου να ανασυσταθούν με όσο πιο αντικειμενικό τρόπο γίνεται τα ιστορικά συμφραζόμενα της διαμόρφωσης του ενιαίου Ελληνιστικού κόσμου και να κατανοηθούν καλύτερα τα όρια ανάμεσα στην ιστορική πραγματικότητα και στη συγκρότηση του μύθου σχετικά με ένα ιστορικό πρόσωπο.
Καλή σας ημέρα!
Σας ενημερώνω/υπενθυμίζω ότι σήμερα στο μάθημα θα φιλοξενήσουμε τον καθηγητή κ. Στέλιο Παναγιωτάκη, από το τμήμα Φιλολογίας. Θα μας μιλήσει για το πώς συνδέονται η λογοτεχνία που αναπτύχθηκε στην εποχή του Αυγούστου με την πολιτική της εποχής.
Ο σύνδεσμος στο google drive που περιλαμβάνει χρήσιμη βιβλιογραφία σχετικά με το μάθημα είναι ο εξής: https://drive.google.com/drive/folders/1cMMY7BnGy-pzYJDGBJYoUPxywm9FV20m?usp=drive_link
ΠΡΟΣΟΧΗ, για κάποιο λόγο το αρχείο μου από το Cambridge Companion για τον Οκταβιανό Αύγουστο του Κ. Galinsky δεν ανοίγει: προσπαθώ να το ξανακατεβάσω και να το προσθέσω στο αρχείο, αν εντωμεταξύ κάποιος το καταφέρει ας το προσθέσει! Η ακριβής παραπομπή είναι K. Galinsky (ed.), The Cambridge Companion to the Age of Augustus, Cambridge: UP, 2005, ανατύπωση 2007.
Παρακαλώ να είμαστε έξω από την αίθουσα 65 στις 14:30-14:40, σας ευχαριστώ προκαταβολικά,
ΚΠ
Ακόμα κι αν στο θάνατο η ταυτότητα και η κοινωνική θέση μπορούν να υποστούν σημαντικές αλλαγές, από τη μελέτη των ταφικών εθίμων μπορούμε να κατανοήσουμε σε μεγάλο βαθμό την κοινωνική διαστρωμάτωση, την κατανομή του πλούτου και της ιδιοκτησίας, και τον βαθμό ευελιξίας ή διαίρεσης στην κατανομή της εξουσίας σε μια κοινότητα. Με τη μεγάλη περιφερειακή πολυμορφία και την ποικιλία των μορφών κοινότητας, και των δικτύων της, η αρχαία Ελλάδα προσφέρει ένα μοναδικό πλαίσιο για την εξερεύνηση, μέσα από τις ταφές, του πώς αναπτύσσονται οι κοινότητες. Στο σεμιναριακό αυτό μάθημα, θα εξεταστούν θεματικοί τρόποι ανάλυσης (π.χ. διαχρονικής, περιφερειακής, ενδο- ή δια-περιφερειακής, τοπικής, δομικής) των ταφικών συμφραζομένων κυρίως ελληνιστικών και ρωμαϊκών χρόνων, αναζητώντας πληροφορίες για τα άτομα, τις κοινωνικές ομάδες και τις κοινότητες. Θα συζητηθούν θέματα όπως: αν η τοποθέτηση των νεκρών στο τοπίο είναι ενδεικτική ζητημάτων εδαφικής κυριότητας, πώς ο κοινωνικός ρόλος συγκεκριμένων ομάδων ατόμων (π.χ. παιδιά, γυναίκες, ηλικιωμένοι, ελίτ ή μη ελίτ) μπορεί να ανακατασκευαστεί από τον τρόπο με τον οποίο οι ρόλοι αυτοί εκφράζονται από ή διαχειρίζονται μέσω των ταφικών συμφραζόμενων, ο αντίκτυπος που μεγάλα ιστορικά φαινόμενα (π.χ. πόλεμος, λοιμός, αστικοποίηση, συνοικισμός) μπορούν να έχουν στον τρόπο που άτομα ή συγκεκριμένες ομάδες ατόμων μεταχειρίζονται τους νεκρούς τους. Έμφαση θα δοθεί στον τρόπο κτέρισης και ειδικά στην κεραμική που μέσω της ποιότητάς της, της κατάστασης διατήρησής της, αλλά και της θέσεως εύρεσής της σε σχέση με τον τάφο ή τον ίδιο τον νεκρό, συνήθως αποτελεί τη μόνη μαρτυρία του ταφικού τελετουργικού που επιβιώνει ως τις μέρες μας.
Επιλεγμένη Βιβλιογραφία
Γενικά Εγχειρίδια
Chapman, R. – I. Kinnes – Kl. Randsborg, Kl. (επιμ.) The Archaeology of Death. Cambridge 1981.
Davies, D.J. 2002. Death, Ritual and Belief: the Rhetoric of Funerary Rites. London 2002.
Humphreys, S.C. – H. King (επιμ.) Mortality and Immortality: the Anthropology and Archaeology of Death. London 1981.
Huntington, P. – P. Metcalf. Celebrations of Death: the Anthropology of Mortuary Ritual (2η έκδ.). Cambridge 1991.
Pearson, M.P. The Archaeology of Death and Burial. Stroud 1999.
van Gennep, A. The Rites of Passage (μτφ. M.B. Vizedom – G.L. Caffee). Chicago 1960.
Ειδικότερα για τον Θάνατο στον Ελλαδικό Χώρο
Alexiou, M. The Ritual Lament in Greek Tradition. London 1974.
Andronikos, M. Totenkult. Göttingen 1968.
Bourbou, Ch. «The imprint of emotions surrounding the death of children in antiquity». Στο: A. Chaniotis – P. Ducrey (επιμ.), Unveiling Emotions II. Stuttgart 2013.
Dimakis, N. – T.M.Dijkstra (eds). Mortuary Variability and Social Diversity in Ancient Greece. Oxford 2020.
Dimakis, N. Burial and Commemoration of Children in Hellenistic Greece. Στο: H. Frielinghaus – J. Stroszeck – P. Valavanis (επιμ.), Griechishe Nekropolen. Neue Forschugen und Funde (Beiträge zur Archäologie Griechenlands 5), 287-306. Möhnesee 2019.
Dimakis, N. «The Display of Individual Status in the Burials of Classical and Hellenistic Argos». Στο: H. Cavanagh – W.G. Cavanagh – J. Roy (επιμ.), Honouring the Dead in the Peloponnese, Proceedings of the International Conference held at Sparta in April 2009. CSPS Online Publication 2. Nottingham 2009 (http://www.nottingham.ac.uk/csps/open-source/hounouring-the-dead.aspx.)
Dimakis, N. «Ancient Greek Deathscapes». Journal of Eastern Mediterranean Archaeology and Heritage Studies 3: 27-41. 2015
Dimakis, N. Social Identity and Status in the Classical and Hellenistic Northern Peloponnese: The Evidence From Burials. Oxford 2016.
Dimakis, N. Women’s share in status display: some observations on female burials». Στο: R. Berg, (επιμ.) The Material Sides of Marriage, 87-92. Acta Instituti Romani Finlandiae 43. Rome 2016.
Garland, R. The Greek Way of Death. Ithaca 1985.
Houby-Nielsen, S. «Child burials in Athens». Στο: J. Sofaer Derevenski (επιμ.), Children and Material Culture, 151-66. London 2000.
Houby-Nielsen, S. Grave gifts, women, and conventional values. Στο: P. Bilde– T. Engberg-Pedersen – L. Hannestad – J. Zahle (επιμ.), Conventional Values of the Hellenistic Greeks, 220-62. Aarhus 1997.
Johnston, S. Restless Dead: Encounters Between the Living and the Dead in Ancient Greece. Los Angeles 1999.
Kurtz, D.C. – J. Boardman. Greek Burial Customs. London 1971.
Morris, I. Burial and Ancient Society. The Rise of the Greek City-State. Cambridge1987.
Morris, I. Death-Ritual and Social Structure in Classical Antiquity. Cambridge 1992.
Rohde, E. 1925. Psyche: The Cult of Souls and Belief in Immortality Among the Greeks. London 1925.
Seremetakis, N. 1991. The Last Word. Women, Death, and Divination in Inner Mani. Chicago 1991.
Sourvinou-Inwood, C. 1995. “Reading” Greek Death: to the End of the Classical Period. Oxford 1995.
Toynbee, J.M.C. Death and Burial in the Roman World. New York 1971.
Χριστοπούλου, Β. – Ν. Δημάκης – Κ. Ξανθόπουλος. Ένας Μνημειακός Τάφος των Αυτοκρατορικών Χρόνων στο Ψαλίδι της Πόλης Κω: αρχιτεκτονική μορφή, χρήση και έθιμα ταφής. Στο: V. Di Napoli – F. Camia – V. Evangelidis – D. Grigoropoulos – D. Rogers – S. Vlizos (επιμ.) What’s New in Roman Greece? Recent Work on the Greek Mainland and the Islands in the Roman Period (Μελετήματα 80), 537-553. Αθήνα 2018.
Αντικείμενο του σεμιναρίου αποτελεί η πολύπλευρη και εις βάθος μελέτη της αρχαίας ελληνικής ζωγραφικής, από τις απαρχές της έως και τη ρωμαϊκή περίοδο. Οι μεταπτυχιακοί/-ες φοιτητές/φοιτήτριες θα κληθούν να προσεγγίσουν τις δημιουργίες των ζωγράφων της ελληνικής αρχαιότητας, μέσα από τη μελέτη των σωζόμενων έργων κοσμικής, ιερατικής και ταφικής ζωγραφικής και την κριτική αξιολόγηση με των σχετικών πληροφοριών των σωζόμενων σύγχρονων και μεταγενέστερων γραπτών πηγών. Επιπρόσθετα, εκτενής αναφορά θα γίνει και στο ζήτημα της χρωματικής διακόσμησης της αρχιτεκτονικής και της πλαστικής, ενώ θα αξιοποιηθούν συστηματικά ως συγκριτικό υλικό και άλλες εικονογραφικές πηγές, όπως είναι τα έργα της μελανόμορφης και ερυθρόμορφης αγγειογραφίας και τα ψηφιδωτά. Στο σεμινάριο θα εξεταστούν επίσης ζητήματα αφορούν τα υλικά και τις τεχνικές της αρχαίας ζωγραφικής, την κοινωνική θέση και την κινητικότητα των τεχνιτών/καλλιτεχνών κατά την αρχαιότητα και τα στάδια σχεδιασμού, εκτέλεσης και πρόσληψης των ζωγραφικών έργων. Αντικείμενο ενδιαφέροντος αποτελεί, τέλος, η αντιμετώπιση και η επιρροή της τέχνης της αρχαίας ζωγραφικής κατά την αρχαιότητα και τις μεταγενέστερες ιστορικές περιόδους, όπως π.χ. η περίοδος της Αναγέννησης, έως και τη σύγχρονη εποχή.
Το παρόν μάθημα εξετάζει το φαινόμενο του Εκμινωισμού. “Εκμινωισμός” αποκαλείται το φαινόμενο της εξάπλωσης των συγκεκριμένων Μινωικών πρακτικών και κατηγοριών υλικού πολιτισμού στα αρχαιολογικά σύνολα διαφόρων παράκτιων οικισμών του Αιγαίου. Το φαινόμενο ακολουθεί χρονολογικά αφενός την αναδιάταξη του θαλάσσιου εμπορίου και των δομών που το πλαισίωναν μετά την εισαγωγή του ιστίου στα σκάφη πλοήγησης, και αφετέρου την δημιουργία ανακτορικών κοινωνιών σε διάφορα μέρη της Κρήτης. Το φαινόμενο ήταν γνωστό πολύ πριν την αποκάλυψη των σχετικών αρχαίων οικισμών χάρη στην αναφορά του Θουκυδίδη στην θαλασσοκρατία του βασιλιά Μίνωα, γεγονός που χρωμάτισε την ερμηνευτική προσέγγιση των αρχαιολογικών δεδομένων. Τις τελευταίες δεκαετίες η συζήτηση του φαινομένου έχει δανειστεί ερμηνευτικές και αναλυτικές προσεγγίσεις από διάφορους χώρους των θετικών και θεωρητικών επιστημών.
Μετά από μια σύντομη επισκόπηση διαφόρων θεωρητικών και αναλυτικών προσεγγίσεων γύρω από την επαφή μεταξύ διαφορετικών πολιτισμικών ομάδων, θα εξετάσουμε τις εξής κατηγορίες υλικού πολιτισμού: κωνικά κύπελλα, ιερά κορυφής, αρχιτεκτονική, γραφές και συστήματα διαχείρισης, υφαντική τέχνη, κεραμεική τεχνολογία. Κατά τη διάρκεια εξέτασης αυτών των κατηγοριών, λαμβάνουμε υπόψη διάφορες κοινωνικές διαστάσεις του φαινομένου με σκοπό την ολιστική προσέγγισή του.
Για περισσότερες πληροφορίες, παρακαλείστε να απευθυνθείτε στη Δρ. Γκορογιάννη (eg20@uakron).
Το μάθημα έχει ως αντικείμενό του την ενασχόληση με θεωρίες πολιτικής «γεωγραφίας», κοινωνικής οργάνωσης και πολιτειακών παραμέτρων κατά την Εποχή του Χαλκού στον ελλαδικό χώρο και στην Κύπρο (2η-1η χιλ. π.Χ.). Θα συζητηθούν αρχικά τα εξής ζητήματα: γιατί και πώς ερευνούμε το παρελθόν, στη συνέχεια πώς βλέπουμε τη σχέση του ανθρώπου με τη φύση και πώς αυτή η σχέση διαμόρφωσε την ανθρώπινη ιστορία και το τοπίο, και τέλος θα συζητήσουμε θεωρίες (νεο-)αποικισμού, δημιουργίας του κράτους και των αυτοκρατοριών, καθώς και τα επιχειρήματα υπέρ και κατά.
Το πώς συζητάμε για πολιτικούς και πολιτειακούς σχηματισμούς στις συγκεκριμένες περιόδους με τις οποίες ασχολείται το μάθημα, και τί είδους μορφώματα έχουν προταθεί και επικρατήσει στην έρευνα θα ερευνηθεί υπό την μορφή εργασιών και θα περιστραφεί γύρω από τις εξής θεματικές:
-Η πρώιμη αστικοποίηση στην ηπειρωτική Ελλάδα και στο Αιγαίο κατά την 3η χιλ. π.Χ.
-Η πρώτη εμφάνιση του κράτους/κρατών στον ελλαδικό χώρο: η περίπτωση της μινωικής Κρήτης.
-Δευτερογενής δημιουργία κρατικών μορφωμάτων: η περίπτωση του μυκηναϊκού κόσμου.
-Κύπρος και δομές εξουσίας κατά τη 2η και 1η χιλ. π.Χ.
Το μάθημα εξετάζει τις βασικές και σύγχρονες θεωρίες κοινωνικής αλλαγής και ανάπτυξης μέσα από το πεδίο της Κοινωνιολογίας της Ανάπτυξης. Εστιάζει στις κοινωνικές, πολιτικές, οικονομικές και πολιτισμικές διαστάσεις της ανάπτυξης, αναδεικνύοντας τις κοινωνικές ανισότητες, τις παγκόσμιες ιεραρχίες, τις έμφυλες σχέσεις, την παγκοσμιοποίηση και τις κριτικές προσεγγίσεις της νεωτερικότητας. Το μάθημα δίνει έμφαση στην κριτική σκέψη, στη σύγκριση θεωριών και στη σύνδεση της θεωρίας με εμπειρικά παραδείγματα διεθνώς.
Ο τίτλος Θεωρίες Κοινωνικής Αλλαγής και Ανάπτυξης προϋποθέτει τρία πράγματα:
Στην αρχή του μαθήματος παρουσιάζονται βασικές έννοιες και κλασικές θεωρίες της ανάπτυξης, όπως η θεωρία του εκσυγχρονισμού, η οποία συνδέει την ανάπτυξη με την πρόοδο, τη βιομηχανοποίηση και την τεχνολογία, και η θεωρία της εξάρτησης, που τονίζει τις άνισες σχέσεις μεταξύ ανεπτυγμένων και λιγότερο ανεπτυγμένων χωρών. Εξετάζεται επίσης η θεωρία του παγκόσμιου συστήματος, η οποία εξηγεί πώς ο κόσμος οργανώνεται σε κέντρο, ημι-περιφέρεια και περιφέρεια, δημιουργώντας άνισες ευκαιρίες ανάπτυξης.
Στη συνέχεια, το μάθημα εστιάζει σε πιο ανθρωποκεντρικές προσεγγίσεις, παρουσιάζοντας τη Θεωρία της Ανθρώπινης Ανάπτυξης. Σύμφωνα με αυτήν, η ανάπτυξη αφορά τη βελτίωση της ποιότητας ζωής, την πρόσβαση στην εκπαίδευση και την υγεία, καθώς και τη δυνατότητα των ανθρώπων να επιλέγουν τη ζωή που θέλουν να ζήσουν. Μέσα από παραδείγματα, οι φοιτητές κατανοούν γιατί το ΑΕΠ δεν αρκεί για να περιγράψει την ευημερία μιας κοινωνίας.
Το μάθημα ολοκληρώνεται με τις μετα-αναπτυξιακές (post-development) θεωρίες, οι οποίες αμφισβητούν την ίδια την έννοια της ανάπτυξης. Οι θεωρίες αυτές υποστηρίζουν ότι τα αναπτυξιακά μοντέλα συχνά επιβάλλονται από τη Δύση και αγνοούν τις ανάγκες, τις αξίες και τις εμπειρίες των τοπικών κοινωνιών.
Καθ’ όλη τη διάρκεια του μαθήματος, δίνεται έμφαση σε σύγχρονα κοινωνικά ζητήματα, όπως οι κοινωνικές ανισότητες, το φύλο, η φτώχεια, η παγκοσμιοποίηση, η αγροτική ανάπτυξη και η μετανάστευση. Οι φοιτητές ενθαρρύνονται να συνδέουν τη θεωρία με πραγματικά παραδείγματα και να αναπτύσσουν κριτική σκέψη γύρω από το τι σημαίνει ανάπτυξη και για ποιον.
Στόχος του μαθήματος είναι οι φοιτητές να αποκτήσουν βασικά θεωρητικά εργαλεία, να κατανοήσουν την ανάπτυξη ως κοινωνική και πολιτική διαδικασία και να μπορούν να αξιολογούν διαφορετικές προσεγγίσεις ανάπτυξης από κοινωνιολογική σκοπιά.
Συγγράμματα
l S Hall, D. Held & MacGrew, Η Νεωτερικότητα Σήμερα, εκδ Σαββάλα, 2003.
l J. Martinussen, Κοινωνία Κράτος, Αγορά: Θεωρίες της Ανάπτυξης, εκδ. Σαββάλα, 2007.
l Κείμενα στο e-learn
Αξιολόγηση: Η αξιολόγηση των φοιτητών θα γίνει με γραπτή εξέταση στο τέλος του εξαμήνου που θα περιλαμβάνει ερωτήσεις ανάπτυξης θέματος και πολλαπλής επιλογής.
Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή των φοιτητριών/φοιτητών στις διαδικασίες συγκρότησης, τις βασικές έννοιες και τις θεωρητικές και μεθοδολογικές αρχές της ανθρωπολογικής επιστήμης, καθώς και στα κυριότερα πεδία του ανθρωπολογικού στοχασμού.
Ειδικότερα, το μάθημα χωρίζεται σε τέσσερις ευρύτερες ενότητες.
Η πρώτη (εβδομάδες 1-3) αφορά στις ιστορικές διαδικασίες που οδήγησαν στη συγκρότηση της ανθρωπολογικής επιστήμης ως διακριτής ακαδημαϊκής πειθαρχίας στο πλαίσιο των κοινωνικών επιστημών.
Η δεύτερη ενότητα (εβδομάδες 4-5) είναι αφιερωμένη στις διαφορετικές πολιτισμικές εκδοχές της ανθρωπολογίας. Ειδικότερα, εξετάζονται οι ιδιαίτερες επιστημολογικές, θεωρητικές και μεθοδολογικές αφετηρίες, αλλά επίσης οι αλληλεπιδράσεις και οι ανταλλαγές μεταξύ της γερμανικής «Volkskunde/Völkerkunde», της γαλλικής «Ethnologie», της βρετανικής «Social Anthropology» και της αμερικανικής «Cultural Anthropology».
Στην τρίτη ενότητα (εβδομάδες 6-7) εξετάζονται οι θεωρητικές συγκλίσεις και οι μεθοδολογικοί επαναπροσδιορισμοί στο πλαίσιο της σύγχρονης «παγκοσμιοποιημένης» ανθρωπολογίας. Σε ό,τι αφορά στο θεωρητικό επίπεδο, εξετάζονται, συνοπτικά, ρεύματα όπως η συμβολική ανθρωπολογία, η πολιτισμική κριτική, οι μετα-αποικιακές σπουδές, αλλά και η «οντολογική» προσέγγιση. Σε ό,τι αφορά στη μέθοδο, εξετάζεται ο επαναπροσδιορισμός της επιτόπιας εθνογραφικής έρευνας και η ανάδυση πιο σύνθετων, «πολυ-τοπικών» και δυνητικών (virtual) μορφών εθνογραφίας.
Η τελευταία ενότητα (εβδομάδες 8-13) αφορά στα βασικά πεδία έρευνας της ανθρωπολογίας, με ιδιαίτερη έμφαση στις πολιτισμικές και συμβολικές διαστάσεις του ανθρώπινου βίου. Ειδικότερα, εξετάζονται ζητήματα όπως η γλώσσα και τα συστήματα επικοινωνίας, οι μορφές πολιτισμικής έκφρασης και καλλιτεχνικής δημιουργίας, τα συμβολικά συστήματα, οι ταξινομικές λογικές και η σημασία τους στη συγκρότηση των κοινωνικών ταυτοτήτων, η οικονομία και τα συστήματα ανταλλαγής και, τέλος οι μορφές εννοιολόγησης, οργάνωσης και επιτέλεσης των σχέσεων εξουσίας.
Ανθρωπολογική ανάλυση της προνεωτερικής ιερής (θυσιαστικής) βίας και του εξιλαστήριου θύματος. Επισκόπηση των σχετικών ιστορικών και ανθρωπολογικών αναφορών: του James Frazer (Ο χρυσός κλώνος), και του René Girard για την κεντρικότητα της «μιμητικής βίας» και του «μηχανισμού του αποδιοπομπαίου τράγου» στην συγκρότηση και διατήρηση της συνοχής των ανθρώπινων κοινωνιών. Ανάγνωση σύγχρονων, νεωτερικών μορφών θυματοποιήσης και (ανίερης) βίας που στρέφεται κατά μεταναστών, προσφύγων, μειονοτικών ομάδων, ή άλλων «περιττών» πληθυσμών, με βάση τις παραπάνω ένν
Το μάθημα εστιάζει στην ανάδειξη της επιστήμης της ανθρωπολογίας ως αποτέλεσμα της Δυτικής αποικιοκρατίας. Οι φοιτητές/τριες θα κατανοήσουν τις σύνθετες διαδικασίες (μη)αναγνώρισης και αντιμετώπισης της ανθρώπινης πολιτισμικής ποικιλομορφίας – τη θεώρηση της βιολογίας ως καθοριστικού παράγοντα ή/και την αναγωγή σε περιβαλλοντικούς-οικολογικούς καθορισμούς. Βασική έλλειψη αυτής της παράδοσης ήταν η παραγνώριση, ή και αποσιώπηση, της σημασίας των σχέσεων κυριαρχίας μέσα στις οποίες αναπαράγεται και μετασχηματίζεται η πολιτισμική διαφορά. Συχνά, αν όχι κατά κανόνα, συνέπεια αυτής της ανεπάρκειας ήταν η ρητή ή υπόρρητη ενίσχυση και αναπαραγωγή του κλασσικού ρατσιστικού λόγου που εστιάζει σε υποτιθέμενες βιολογικές διαφορές. Η επιμονή των ρατσιστικών αντιλήψεων και πρακτικών, και η αναζωπύρωσή τους με τη μορφή αυτού που πλέον αποκαλείται “νεορατσισμός”, μεταθέτει την εστίαση από τη βιολογία στην πολιτισμική ετερότητα. Σε αυτό το μάθημα, προτάσσεται η ιστορικότητα της σχέσης μεταξύ Δύσης και Άλλων, δηλαδή της αποικιοκρατίας, ως βασικό ερμηνευτικό πλαίσιο για την κατανόηση της Ετερότητας και ως καταγωγική συνθήκη του ρατσισμού.
Η ανθρωπολογία της υγείας είναι το πιο ταχέως αναπτυσσόμενο πεδίο της πολιτισμικής ανθρωπολογίας. Βρίσκεται ανάμεσα στις κλινικές και τις κοινωνικές επιστήμες, και εξετάζει τις πολιτισμικές και κοινωνικές πτυχές του σώματος, της υγείας, της ασθένειας και της ίασης. Η ανθρωπολογία της υγείας επιδιώκει τη συγκριτική μελέτη και βασίζεται σε επιτόπια έρευνα σε ένα ευρύ φάσμα κοινωνικών πλαισίων - από την προβιομηχανική Αμαζονία έως τη μεταβιομηχανική Ιαπωνία.
Σκοπός αυτού του μαθήματος είναι να προσφέρει μια ευρεία εισαγωγή στην ανθρωπολογία της θρησκείας. Με άλλα λόγια, θα εξετάσουμε τις θρησκευτικές πεποιθήσεις και πρακτικές από μια διαπολιτισμική προοπτική. Αντλώντας από μια ποικιλία εθνογραφικών μελετών, θα εξετάσουμε τη σχέση που έχει η θρησκεία με όλες τις πτυχές της κοινωνικοπολιτισμικής ζωής, συμπεριλαμβανομένων των θεραπευτικών πρακτικών, του φύλου και της σεξουαλικότητας, της πολιτικής και κοινωνικής οργάνωσης, της φυλής και της εθνικότητας καθώς και της πολιτισμικής αλλαγής. Καθ' όλη τη διάρκεια του μαθήματος, θα αντλήσουμε από σημαντικούς θεωρητικούς για να ανιχνεύσουμε πώς οι προσεγγίσεις στη μελέτη της θρησκείας έχουν αλλάξει με την πάροδο του χρόνου. Τέλος, θα εξετάσουμε τα «νέα θρησκευτικά κινήματα», εξετάζοντας πώς αυτά τα κινήματα μπορούν να βοηθήσουν και να διευρύνουν την κατανόηση της θρησκείας και του ρόλου της στη σύγχρονη κοινωνία.
ΑΝΘΚ344
Μετάδοση και Μόλυνση – μια ανθρωπολογική αποτίμηση της πανδημίας
Σκοπός του σεμιναρίου είναι να αποτιμήσει την τρέχουσα πανδημία της Covid-19 από μια ανθρωπολογική οπτική, η οποία εξετάζει, από την μια πλευρά την χωρική και χρονική διασύνδεση του τοπικού με το παγκόσμιο – την κυκλοφορία αγαθών, πληθυσμών, αλλά και και παθογόνων, στο σύγχρονο παγκοσμιοποιημένο σύστημα καπιταλιστικής συσσώρευσης –, και από την άλλη, τις σχέσεις της βιολογίας, και κατά προέκταση της επιστήμης, με την πολιτική. Στο βαθμό που οι πρόσφατες πανδημίες (οι πιο γνωστές:Γρίπη του Χονγκ Κονγκ 1968-70, HIV/AIDS 1981-σήμερα, SARS-Cov-1 2002-04, Γρίπη των Πτηνών Η5Ν1 2003-19, Έμπολα-Σουδάν 2004, Γρίπη των Χοίρων Η1Ν1 2009-10, MERS 2012-σήμερα, Zika 2015-16, SARS-Cov-2 2019-σήμερα) είναι συνέπεια της καπιταλιστικής βιομηχανοποιημένης γεωργίας και κτηνο/πτηνοτροφίας, τα παραπάνω ζητήματα θα συζητηθούν με μπούσουλα την έννοια της “μεταβολικής ρήξης” του Καρλ Μαρξ, δηλαδή του ανεπανόρθωτου ρήγματος στην αλληλοεξαρτώμενη διαδικασία ανταλλαγών μεταξύ κοινωνίας και φύσης (κοινωνικός μεταβολισμός), μέσω της οποίας αναδεικνύονται οι αναπόφευκτες και μη-αναστρέψιμες τάσεις οικολογικής κρίσης στον καπιταλισμό. Στο μεγαλύτερο μέρος του το σεμινάριο θα εστιάσει στο σχετικό βιβλίο του Mike Davis The Monster Enters: COVID 19, Avian Flu, and the Plagues of Capitalism (2020) και σε επιλεγμένα κεφάλαια από τα βιβλία του Rob Wallace Big Farms Make Big Flu (2016) και Dead Epidemiologists: On the Origins of COVID-19 (2020). Παράλληλα, στόχος του σεμιναρίου είναι η προετοιμασία και έκδοση ελληνικής μετάφρασης των παραπάνω κειμένων.
Αντικείμενο του μαθήματος είναι η ανθρωπολογική ανάλυση της προνεωτερικής ιερής (θυσιαστικής) βίας και του εξιλαστήριου θύματος. Αρχικά γίνεται μια επισκόπηση των σχετικών ιστορικών και ανθρωπολογικών αναφορών, όπως αυτή του James Frazer (Ο χρυσός κλώνος), και στη συνέχεια εξετάζεται η θεωρητική επεξεργασία του René Girard για την κεντρικότητα της «μιμητικής βίας» και του «μηχανισμού του αποδιοπομπαίου τράγου» στην συγκρότηση και διατήρηση της συνοχής των ανθρώπινων κοινωνιών. Τέλος, επιχειρείται η ανάγνωση σύγχρονων, νεωτερικών μορφών θυματοποιήσης και (ανίερης) βίας που στρέφεται κατά μεταναστών, προσφύγων, μειονοτικών ομάδων, ή άλλων «περιττών» πληθυσμών, με βάση τις παραπάνω έννοιες.
Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή των φοιτητών στη μελέτη βασικών θεματικών του πεδίου των μαθησιακών δυσκολιών. Με βάση τη σύνθεση τεκμηριωμένων δεδομένων θα επιχειρηθεί η αποσαφήνιση των κύριων ζητημάτων και θα συζητηθούν θέματα-ερωτήματα που αφορούν την συχνότητα του φαινομένου, βασικές αιτιολογικές προσεγγίσεις, χαρακτηριστικά παιδιών & εφήβων με γενικές και ειδικές μαθησιακές δυσκολίες, καθώς επίσης και οι βασικές διαστάσεις της αξιολόγησης και παρέμβασης.
Περιεχόμενο του μαθήματος είναι κατανόηση του επιστημονικού διαλόγου και των διαφορετικών θεωρητικών προσεγγίσεων ως προς τις πολιτικές κοινωνικής προστασίας και τη συμβολή τους στην κοινοτική ανάπτυξη. Γίνεται κριτική παρουσίαση των θεωρητικών προσεγγίσεων της κοινωνικής πολιτικής και των διαφορετικών μηχανισμών που αυτές θεμελιώνουν και τροφοδοτούν. Αναλύονται ζητήματα που αφορούν την μεθοδολογική και εμπειρική διερεύνηση των κοινωνικών ανισοτήτων και την επίδρασή τους στην κοινοτική ανάπτυξη. Παράλληλα, με βάση τα διαθέσιμα ερευνητικά ευρήματα, παρουσιάζονται και σχολιάζονται τα βασικά χαρακτηριστικά των μηχανισμών που προωθούν την κοινοτική ανάπτυξη και τα αποτελέσματα που επιτυγχάνουν στον ευρωπαϊκό χώρο. Για τον σκοπό γίνεται συγκριτική ανάλυση των χωρών της ΕΕ ανάλογα τον τύπο κοινωνικού κράτους που έχουν αναπτύξει, με βάση τον ιδιαίτερο ρόλο που διαδραματίζουν η αγορά, το κράτος και η οικογένεια στην παροχή κοινωνικής προστασίας. Τέλος διερευνάται η επίδραση των σύγχρονων κοινωνικών και οικονομικών εξελίξεων (οικονομική κρίση, πανδημία) στην ανισότητα, στην φτώχεια και την αποστέρηση και τη σημασία που έχουν αυτά τα δεδομένα στην προοπτική της κοινοτικής ανάπτυξης.
Βασικές θεματικές ενότητες:
-Προτεινόμενη Βιβλιογραφία :
Ελληνική:
http://ineobservatory.gr/wp-content/uploads/2014/08/meleti4.pdf
http://ineobservatory.gr/wp-content/uploads/2014/11/simvoli-sistimatos.pdf
http://ineobservatory.gr/wp-content/uploads/2010/12/meleti3.pdf
http://ineobservatory.gr/wp-content/uploads/2008/12/meleti1.pdf
http://ineobservatory.gr/wp-content/uploads/2014/08/report-6.pdf
http://ineobservatory.gr/wp-content/uploads/2008/12/report1.pdf
http://ineobservatory.gr/wp-content/uploads/2015/07/REPORT-9.pdf
https://ineobservatory.gr/wp-content/uploads/2020/07/13.-EPISTHMONIKH-EKTHESI_EBOOK.pdf
Ξενόγλωσση
http://ec.europa.eu/employment_social/spsi/joint_reports_en.htm#2009
-Συναφή επιστημονικά περιοδικά:
Για τη συλλογή ερευνητικών δεδομένων κατά τη διάρκεια υλοποίησης της παρέμβασης σας στο σχολείο παρακαλώ δείτε στο σύνδεσμο: http://aee.iep.edu.gr/methodology
Θα βρείτε χρήσιμες οδηγίες και πληροφορίες για το πώς θα χρησιμοποιήσετε τα ερωτηματολόγια, τις συνεντεύξεις, το ημερολόγιο, την παρατήρηση και άλλα μέσα συλλογής δεδομένων στην έρευνα-δράση σας.
Στο πλαίσιο του σεμιναρίου θα μελετηθούν χαρακτηριστικές περιπτώσεις οχυρωμένων πόλεων και οχυρωματικών δικτύων σε διαφορετικές επαρχίες της βυζαντιντής αυτοκρατορίας κατά την πρωτοβυζαντινή και μεσοβυζαντινή περίοδο. Οι οχυρώσεις ως δομικά όρια αποτελούν την πρώτη ένδειξη για τη μελέτη της χωρικής οργάνωσης των βυζαντινών πόλεων διασφαλίζοντας την επιβίωσή τους σε περιόδους εχθρικών επιδρομών και πολέμων. Η μελέτη τους αφορά συνήθως τη χάραξη, χαρακτηριστικά της αρχιτεκτονικής τους μορφής και τεχνικές δόμησης, εμπλέκει ωστόσο και ευρύτερα ιστορικά ζητήματα, όπως τον ρόλο της κεντρικής διοίκησης στον σχεδιασμό της αμυντικής θωράκισης μιας επαρχίας. Εξάλλου, μέσω των οχυρώσεων εξετάζεται όχι μόνο το μέγεθος μιας πόλης, δηλαδή ζητήματα επέκτασης ή συρρίκνωσης, η δύναμη και η ανθεκτικότητά της, αλλά και ιεραρχημένες κοινωνικές σχέσεις. Μέσω αυτών ελέγχεται η κίνηση του πληθυσμού από την αγροτική ενδοχώρα προς το οχυρωμένο άστυ, αλλά και ανάμεσα στους διαφορετικούς τομείς της ίδιας πόλης, τις οχυρωμένες ακροπόλεις ή τις οχυρωμένες συνοικίες.
Εισαγωγή στη βιολογική ποικιλότητα, τα χαρακτηριστικά της ζωής, από το κυτταρο και τα πρωτόζωα στους πολυκύτταρους οργανισμούς, ο οργανισμός ως δομική και λειτουργική μονάδα, οι αρχές της ανάπτυξης (αυλάκωση, γαστριδίωση, βλαστικές στιβάδες, νευριδίωση, οργανογένεση, τα αμνιωτά και το αμνιακό αυγό), η αναπαραγωγή – γονιμοποίηση, η ομοιόσταση, τα άλματα στην εξέλιξη των ζώων, η οργάνωση πληθυσμών-βιοκοινοτήτων και οι αρχές της ταξινόμησης.
Φροντιστήριο ασκήσεων της Γενετικής-Ι
Bασικό εισαγωγικό μάθημα στις έννοιες της Ανοσολογίας που προϋποθέτει τις γνώσεις κυτταρικής βιολογίας, φυσιολογίας, γενετικής, βιοχημείας και μοριακής βιολογίας. Μετά τη περιγραφή της ιστολογίας, κυτταρικής βιολογίας, βιοχημείας και γενετικής του ανοσολογικού συστήματος, η ύλη του μαθήματος στοχεύει στην κατανόηση βασικών αμυντικών μηχανισμών ενός οργανισμού τόσο σε μοριακό όσο και κυτταρικό επίπεδο. Το μάθημα περιλαμβάνει ανάλυση και σχεδιασμό πειραματικών διαδικασιών ώστε να γίνει εφικτή η ανίχνευση των μηχανισμών λειτουργίας του ανοσοποιητικού συστήματος. Η ύλη του μαθήματος συνδέεται με την ανάλυση μηχανισμών παθογένειας και θεραπευτικών προσεγγίσεων.
Εργαστήριο φυσιολογικών διεργασιών - Ζώα
Το μάθημα της φυσιολογίας ζώων χωρίζεται σε εφτά ενότητες
Οι μικροοργανισμοί αναπτύσσουν συμβιωτικές σχέσεις με άλλους μακρο-οργανισμούς ή μπορεί να ενεργούν εναντίον τους. Η δομή και η λειτουργία του μικροβιώματος που συνδέεται με τον ξενιστή ακολουθεί κοινές αρχές σε ένα ευρύ φάσμα ζωικών και φυτικών οργανισμών ξενιστών, ενώ ειδικοί μηχανισμοί αναπτύσσονται σε συγκεκριμένες περιπτώσεις οργανισμών. Αυτό το μάθημα καλύπτει έννοιες από τη μικροβιολογία, την εξέλιξη, τη βιοπληροφορική και βοηθά τους φοιτητές να συνδέουν διαφορετικές έννοιες και να αποκτούν κριτική σκέψη. Επιπλέον, εξετάζονται συμβιωτικές αλληλεπιδράσεις από τη μικροβιακή προοπτική. Οι θεματικές που θα αναλυθούν περιλαμβάνουν τους τύπους των μικροβιακών αλληλεπιδράσεων, τις θετικές, αρνητικές ή ουδέτερες αλληλεπιδράσεις μεταξύ των μικροβίων και του ανθρώπου και του φυτού και τα αμυντικά συστήματα των ξενιστών. Ειδικές θεματικές αναλύουν τις αλληλεπιδράσεις μικροβίου και ξενιστή σε μοριακό επίπεδο και σύγχρονες τεχνικές μελέτης των αλληλεπιδράσεων, καθώς επίσης και τις αλληλεπιδράσεις βακτηρίων και φάγων.
Το μάθημα στοχεύει στην κατανόηση των φυσικών διεργασιών που διαμορφώνουν την εικόνα του αναγλύφου της Γης και κατά συνέπεια το υπόβαθρο για την ανάπτυξη των διαφόρων τύπων οικοσυστημάτων. Η ανάλυση των μαθημάτων εισαγάγει τους φοιτητές σε βασικές έννοιες της Γεωλογίας, όπως η θεωρία των Λιθοσφαιρικών πλακών, οι τύποι και η σύσταση των πετρωμάτων, ο τεκτονισμός και η ηφαιστειότητα, καθώς και της γεωμορφολογίας όπως η ανάλυση των διεργασιών διάβρωσης, αποσάθρωσης, τεκτονικών μεταβολών και εξέλιξης του αναγλύφου.
Περιεχόμενο του μαθήματος:
Δομή και εσωτερικό της Γης. Διαδικασίες διαμόρφωσης του αναγλύφου και περιβάλλοντος. Θεωρία μετατόπισης των ηπείρων, κινήσεις λιθοσφαιρικών πλακών, δημιουργία μεγα-αναγλύφου. Βασικά φυσικοχημικά χαρακτηριστικά των πετρωμάτων. Ενδογενείς διεργασίες: Τεκτονισμός, ηφαιστειότητα. Εξωγενείς διεργασίες: Αποσάθρωση, διάβρωση, μετατοπίσεις πετρωμάτων. Εξέλιξη αναγλύφου, σχηματισμός ορεινών όγκων, πεδιάδων, λεκανών. Ακραία περιβάλλοντα: σπήλαια, φαράγγια, ηφαιστειακά νησιά. Παλαιογεωγραφία, παλαιοκλιματολογία. Τοπογραφικοί, γεωλογικοί και παλαιογεωγραφικοί χάρτες.
Η αποκτηθείσα γνώμη βοηθά τους φοιτητές να κατανοήσουν βασικές έννοιες άλλων μαθημάτων όπως της Βιογεωγραφίας, της Θαλάσσιας Βιολογίας του προπτυχιακού προγράμματος ενώ συμβάλει στην κατανόηση σημαντικών θεμάτων που πραγματεύεται το Μεταπτυχιακό πρόγραμμα σπουδών Περιβαλλοντικής βιολογίας-Διαχείρισης Θαλάσσιων και χερσαίων Βιολογικών Πόρων.
Με την επιτυχή ολοκλήρωση του μαθήματος οι συμμετέχοντες είναι σε θέση να:
Εισαγωγή στην ογκογένεση: πρωτο-ογκογονίδια, ογκογονίδια και ογκοκατασταλτικά γονίδια - μεταλλαξιγένεση, αθανατοποίηση και καρκινική εξαλλαγή - διήθηση και μετάσταση. Βιολογία του κυτταρικού κύκλου σε κύτταρα σπονδυλοζώων: ρύθμιση της προόδου του κυτταρικού κύκλου, της σύνθεσης του DNA και της μιτωτικής διαίρεσης. Το mitotic spindle checkpoint. Κυτταρική επικοινωνία: τα μονοπάτια κινασών ERK, JNK, p38MAPK και PI3. Αναδιάπλαση χρωματίνης και καρκινογένεση. Είδη βλαβών του DNA και κυτταρικές αποκρίσεις: σταμάτημα του κυτταρικού κύκλου. Μηχανισμοί επιδιόρθωσης βλαβών του DNA: mismatch repair, nucleotide excision repair, base excision repair, homologous recombination and non-homologous end-joining. Προγραμματισμένος κυτταρικός θάνατος. Αναπαραγωγική Γήρανση. Κυτταρική κίνηση και διήθηση. Σύγχρονες στρατηγικές καρκινικής θεραπείας.
Σκοπός του μαθήματος της Ιχθυολογίας είναι να αποκτήσουν οι φοιτητές/τριες βασικές γνώσεις και δεξιότητες στη συστηματική, ανατομία, μορφολογία, φυσιολογία (βασικές ζωτικές λειτουργίες) και συμπεριφορά των ιχθύων. Επίσης, να αποκτήσουν πρακτικά εφόδια για τη μελέτη της βιολογίας των ψαριών και των ιχθυοπληθυσμών (προσδιορισμός αυξητικού ρυθμού, μεταβολισμού, αναπαραγωγικής κατάστασης, γονιμότητας, ηλικίας, δείκτες ευζωίας).
Με την επιτυχή ολοκλήρωση του μαθήματος ο/η φοιτητής/φοιτήτρια θα:
•Έχει αποκτήσει γνώσεις σχετικά με την ταξινόμηση των ιχθύων, θα γνωρίζει τους πιο κοινούς ιχθύες των ελληνικών θαλασσών καθώς επίσης και τις κύριες βάσεις δεδομένων για τη συστηματική των ιχθύων.
•Έχει γνώση της ανατομίας και μορφολογίας των ψαριών και των προσαρμογών τους ανάλογα με το περιβάλλον που διαβιούν και τον τρόπο ζωής τους.
•Κατανοεί τις βασικές ζωτικές λειτουργίες των ιχθύων μέσω της μελέτης διαφόρων συστημάτων, του μεταβολισμού, της αύξησης και της συμπεριφοράς.
•Έχει αναπτύξει δεξιότητες χειρισμού εξειδικευμένων οργάνων, μεθοδολογιών και τεχνικών, όπως προσδιορισμού αύξησης, ηλικίας, μεταβολισμού, αναπαραγωγικής ωρίμανσης και γονιμότητας, χρώματος δέρματος, λήψης και ανάλυσης αίματος, δεικτών κλινικής χημείας, φυσιολογικών και ηθολογικών δεικτών εκτίμησης της καταπόνησης και της ευζωίας.
Το μάθημα της ΝΕΥΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ είναι ένα μάθημα επιλογής τελειόφοιτων φοιτητών, με σκοπό να τους εισάγει στον διεπιστημονικο και πολυδιάστατο χώρο της συμπεριφορικής νευροεπιστήμης. Σκοπός του μαθήματος είναι να εισάγει τους φοιτητές στην επιστημονική γνώση που έχει παραχθεί για τη νευροβιολογική βάση της συμπεριφοράς, όπως της αισθητικής αντίληψης, της κίνησης, της γλώσσας, του φύλου, των συναισθημάτων, της μνήμης και μάθησης, των γνωστικών λειτουργιών, του ύπνου και της συνείδησης, αλλά και των ψυχικών διαταραχών. Οι φοιτητές θα μάθουν για τις καινοτόμες εξελίξεις που συμβαίνουν με πολύ γρήγορο ρυθμό σε επίπεδο τεχνικών μελέτης του εγκεφάλου αλλά και γνώσεων, με την παρουσίαση αλλά και μελέτη σύγχρονων επιστημονικών δημοσιεύσεων πάνω στο θέμα.
Περιεχόμενο του μαθήματος
1. Βασικές αρχές οργάνωσης και λειτουργίας του κεντρικού νευρικού συστήματος
2. Μεθοδολογία, ηθική και δεοντολογία στην έρευνα της νευροβιολογίας της συμπεριφοράς
3. Κινητοποίηση και ομοιόσταση
4. Σύστημα ανταμοιβής του εγκεφάλου και εθισμός
5. Νευροβιολογία του φύλου
6. Νευροβιολογία των συναισθημάτων
7. Αλληλεπίδραση με το περιβάλλον (ακοή και γλώσσα, οπτική αντίληψη)
8. Σωματικές αισθήσεις και κίνηση
9. Μάθηση και μνήμη
10. Ανώτερες γνωστικές λειτουργίες
11. Ύπνος και συνειδητότητα
12. Νευροβιολογική βάση ψυχικών διαταρραχών
Το μάθημα της ΝΕΥΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ είναι ένα μάθημα επιλογής τελειόφοιτων φοιτητών, με σκοπό να τους εισάγει στον διεπιστημονικο και πολυδιάστατο χώρο της συμπεριφορικής νευροεπιστήμης. Σκοπός του μαθήματος είναι να εισάγει τους φοιτητές στην επιστημονική γνώση που έχει παραχθεί για τη νευροβιολογική βάση της συμπεριφοράς, όπως της αισθητικής αντίληψης, της κίνησης, της γλώσσας, του φύλου, των συναισθημάτων, της μνήμης και μάθησης, των γνωστικών λειτουργιών, του ύπνου και της συνείδησης, αλλά και των ψυχικών διαταραχών. Οι φοιτητές θα μάθουν για τις καινοτόμες εξελίξεις που συμβαίνουν με πολύ γρήγορο ρυθμό σε επίπεδο τεχνικών μελέτης του εγκεφάλου αλλά και γνώσεων, με την παρουσίαση αλλά και μελέτη σύγχρονων επιστημονικών δημοσιεύσεων πάνω στο θέμα.
Το μάθημα απευθύνεται σε φοιτητές του Τμήματος και των δύο κατευθύνσεων.
Τα μικρόβια είναι παντού γύρω μας. Η σημασία και η επίδραση των μικροβίων στην υγεία του ανθρώπου, γενικότερα των ξενιστών, και των οικοσυστημάτων, έχει αρχίσει να διαλευκαίνεται τις τελευταίες δεκαετίες. Αυτό το μάθημα καλύπτει έννοιες από την οικολογική θεωρία, τη μοριακή μικροβιολογία , τη βιοχημεία και την εξέλιξη και βοηθά τους φοιτητές συνδέουν τα παρατηρούμενα μικροβιακά μοτίβα με τη θεωρία.
Το μάθημα παρέχει το πλαίσιο για την κατανόηση των παρακάτω:
1) Αλληλεπίδραση εντός και μεταξύ των μικροβιακών κοινοτήτων
2) Ο ρόλος των μικροβίων στο φυσικό τους περιβάλλον, συμπεριλαμβανομένης της συμμετοχής των μικροβίων στους βιογεωχημικούς κύκλους
3) Εφαρμογές της μικροβιακής οικολογίας στη βιοτεχνολογία, στη βιοαποκατάσταση, στην οικολογία, στην κλινική μικροβιολογία και στην τεχνολογία μικροβιωμάτων
Με την ολοκλήρωση του μαθήματος οι φοιτητές θα είναι σε θέση:
• Να κατανοούν το ρόλο των μικροβίων στο περιβάλλον και να μπορούν να το εξηγήσουν σε έναν μη ειδικό
• Να κατανοούν τις κύριες τεχνικές που χρησιμοποιούνται για τη μελέτη της μικροβιακής οικολογίας
• Να ερμηνεύουν τη δομή μικροβιακών κοινοτήτων με βάση το SSU rRNA και άλλα λειτουργικά γονίδια
• Να συζητούν τη σημαντική απόκλιση στην έννοια του είδους στους μικροοργανισμούς σε σχέση με τα μετάζωα
• Να υπολογίζουν ρυθμούς ανάπτυξης βακτηρίων
• Να κατανοούν τη διαφορά μεταξύ διαφορετικών μεθόδων για καλλιέργεια μικροβίων
• Να συσχετίζουν το μικροβιακό μεταβολισμό με τον οικολογικό θώκο
• Να αντιλαμβάνονται τις μικροβιακές κοινότητες στο σύνολο τους και την εμπλοκή τους στην ανθρώπινη υγεία, στις τεχνολογικές εφαρμογές και στην κλιματική αλλαγή
• Να μπορούν να αναλύσουν, εξάγουν και να συζητούν νέα ευρήματα από πρόσφατα επιστημονικά άρθρα υψηλού προφίλ για τη μικροβιακή οικολογία.
• Να μπορούν να γράφουν συνοπτικές περιλήψεις της ανάθεσης επιστημονικής βιβλιογραφίας
Το μάθημα απευθύνεται σε όλους τους φοιτητές του Τμήματος Βιολογίας, ανεξάρτητα από την κατεύθυνσή τους, και έχει στόχο να τους μυήσει στον συναρπαστικό κόσμο των ιών.
Οι ιοί δεν είναι απλώς μικροσκοπικοί οργανισμοί· είναι δυναμικοί παράγοντες που επηρεάζουν την καθημερινότητά μας, την υγεία, την επιστήμη και ακόμη και την ιστορία της ανθρωπότητας. Από τις πανδημίες που άλλαξαν τον ρου της ιστορίας, μέχρι τα σύγχρονα εργαλεία μοριακής βιολογίας, οι ιοί αποτελούν ένα μοναδικό πεδίο γνώσης και έρευνας.
Στο πλαίσιο του μαθήματος θα εξετάσουμε, έννοιες, όπως τί είναι ιός και ίωμα, πως αναπαράγονται οι ιοί κτλ, καθώς και πως οι ιοί μπορούν να αξιοποιηθούν στο πλαίσιο της μοριακής βιολογίας γενικότερα. Με αυτόν τον τρόπο, οι φοιτητές θα αποκτήσουν όχι μόνο θεωρητική γνώση, αλλά και μια νέα οπτική για το πώς οι ιοί συνδέονται με την επιστήμη, την κοινωνία και το μέλλον της βιολογίας.
Περιγραφή / Διδάσκοντες
Παναγιώτης Δημητρίου (μεταδιδάκτορας)
Εργαστήριο Θαλάσσιας Οικολογίας 2810394064
pdimitriou@uoc.gr
Στόχος του μαθήματος είναι η κατανόηση της αξίας της χρήσης πειραμάτων στην θαλάσσια έρευνα. Το μάθημα θα περιλαμβάνει την παρουσίαση των βασικών αρχών ενός πειραματικού σχεδιασμού, την έννοια της κλίμακας μεγέθους και χρόνου στην πειραματική διαδικασία σε σχέση με διαφορετικούς τύπους πειραμάτων από εργαστηριακά πειράματα έως πειράματα πεδίου. Θα παρουσιαστούν πειραματικές μέθοδοι που εστιάζουν σε διαφορετικούς οργανισμούς (πλαγκτόν, βένθος, νηκτόν) αλλά και μέθοδοι που συνδυάζουν περισσότερα μέρη ενός θαλάσσιου οικοσυστήματος. Το μάθημα επίσης περιλαμβάνει θεωρεία και πράξη ανάλυσης πειραματικών δεδομένων με μονομεταβλητές ή πολυμεταβλητές μεθόδους. Στο τέλος, στο πλαίσιο πρακτικής άσκησης θα διεξαχθεί πείραμα πραγματικών συνθηκών και οι φοιτητές θα κληθούν να αναλύσουν σειρά πειραματικών δεδομένων υπό την καθοδήγηση του διδάσκοντος, να σχολιάσουν και να παρουσιάσουν τα αποτελέσματά τους.
Οι νοτάριοι αναδείχθηκαν ως διακριτή επαγγελματική ομάδα σε μεγάλο μέρος της Ευρώπης και ιδιαίτερα στη Μεσόγειο κατά τον 12ο αιώνα. Με την έγκριση της πολιτικής εξουσίας, ανέπτυξαν πρωτόκολλα εγκυρότητας και μεθόδους αρχειοθέτησης που τους επέτρεψαν να παράγουν έγγραφα με νομική εγκυρότητα και προσβάσιμα σε όσους αφορούσε το περιεχόμενό τους. Κατά συνέπεια, οι νοταριακές πράξεις χρησιμοποιήθηκαν ευρέως για να επικυρώσουν τη νομιμότητα και μονιμότητα ενός μεγάλου φάσματος συναλλαγών μεταξύ φυσικών και νομικών προσώπων. Στον σύγχρονο ιστορικό, τα σωζόμενα νοταριακά έγγραφα και αρχεία προσφέρουν πλήθος πολύτιμων πληροφοριών για μια μεγάλη ποικιλία θεμάτων που άπτονται της κοινωνικής και οικονομικής ιστορίας. Στο σεμινάριο θα εξεταστούν η μορφή και το επάγγελμα του νοταρίου, καθώς και σώματα νοταριακών πηγών από την Ιταλία και τις λατινοκρατούμενες περιοχές της ανατολικής Μεσογείου.
Εξετάζονται και μελετώνται επιστολές από τη μέση περίοδο της βυζαντινής εποχής (περ. 800-περ. 1204), με γνώμονα, μεταξύ άλλων, τα ευρύτερα εσωτερικά και εξωτερικά χαρακτηριστικά του είδους της επιστολογραφίας. Επιλέγεται πρωτογενές υλικό από τους σημαντικότερους λογίους της περιόδου που μας ενδιαφέρει (Θεόδωρος Στουδίτης, πατριάρχης Φώτιος, Ιωάννης Γεωμέτρης, Μιχαήλ Ψελλός, Ευστάθιος Θεσσαλονίκης, Ιωάννης Τζέτζης, Μιχαήλ Χωνιάτης κ.ά.).
Σκοπός του μαθήματος είναι να περιγράψει τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των μαθητών/τριών που παρουσιάζουν ειδικές και διάχυτες αναπτυξιακές διαταραχές σε σχέση με τη γλωσσική ανάπτυξη. Επιπρόσθετα, γίνεται περιγραφή των χαρακτηριστικών των περιβαλλοντικών διαταραχών όπως π.χ. δυσκολιών που προέρχονται από την οικογένεια και γενικά την ομάδα στην οποία ανήκει ο μαθητής/τρια και πως αυτές οι κατά βάση συναισθηματικές δυσκολίες επιδρούν στη γλωσσική ανάπτυξη. Περιγράφονται και προτείνονται στρατηγικές αντιμετώπισης των παραπάνω δυσκολιών τόσο σε επίπεδο τάξης όσο και σε ατομικό επίπεδο
Η κοινωνική δημογραφία στοχεύει να εξηγήσει τις αιτίες και τις συνέπειες των δημογραφικών φαινομένων (γεννητικότητα, ποσοστό θνησιμότητας και μετανάστευση), χρησιμοποιώντας τις επεξηγηματικές προσεγγίσεις της κοινωνικής θεωρίας και βασιζόμενη κυρίως σε υλικά που είναι πιο συχνά ποσοτικά (διοικητικά δεδομένα, δεδομένα έρευνας), αλλά και ποιοτικά. Διακρίνεται από την τυπική δημογραφία, η εστίαση της οποίας είναι στην ανάλυση του μεγέθους ενός πληθυσμού, της σύνθεσής του ανά ηλικία και φύλο, ακόμη και στη γεωγραφική του κατανομή, όπως προκύπτουν από δημογραφικά φαινόμενα, χωρίς καμία αναφορά στην ενσωμάτωση αυτού του πληθυσμού στο κοινωνικοοικονομικό και πολιτιστικό του περιβάλλον. Η έρευνα στην κοινωνική δημογραφία προσδίδει σημαντική θέση στα άτομα, τη ζωή τους και τη δράση τους σε σχέση με το θεσμικό και κανονιστικό πλαίσιο στο οποίο ζουν με σκοπό να εξηγήσει την αναπαραγωγική, την υγεία ή την κοινωνική τους συμπεριφορά.
Βασικός σκοπός του μαθήματος της Κοινωνικής Δημογραφίας (ΔΗΜΚ268) είναι η παρουσίαση και ανάλυση των δημογραφικών συνιστωσών της γεννητικότητας, της θνησιμότητας και της μετανάστευσης, καθώς και οι διαφορετικές αλληλεπιδράσεις τους με τις εκάστοτε κοινωνικο- οικονομικές και πολιτικές συνθήκες. Το μάθημα περιλαμβάνει την εκμάθηση υπολογισμών για τη μέτρηση των δημογραφικών φαινομένων, ωστόσο ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην ερμηνεία των αποτελεσμάτων βάσει κατάλληλων θεωρητικών προσεγγίσεων. Στο μάθημα χρησιμοποιούνται παραδείγματα με δημογραφικά δεδομένα Στατιστικών Υπηρεσιών και Διεθνών Οργανισμών τα οποία παρέχουν τη δυνατότητα στους/στις φοιτητές/τριες να γνωρίσουν τις δημογραφικές εξελίξεις στην Ελλάδα αλλά και ευρύτερα σε Ευρωπαϊκό και παγκόσμιο επίπεδο. Η παράδοση ολοκληρώνεται με την παρουσίαση των πληθυσμιακών θεωριών, συνάμα αναπτύσσονται τα βασικότερα μέτρα δημογραφικής πολιτικής για την αντιμετώπιση συγκεκριμένων δημογραφικών ζητημάτων στις λιγότερο και περισσότερο ανεπτυγμένες περιοχές του πλανήτη.
Η ανάλυση της θεωρίας και της πρακτικής της διδασκαλίας του αντικειμένου της κοινωνιολογίας με έμφαση στο πλαίσιο της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης.
Θεματικές ενότητες:
Κοινωνιολογία, Επιστημολογία, κοινωνιολογία της γνώσης και της επιστήμης
Βασικές έννοιες της διδακτικής
Σχεδιασμός και οργάνωση της διδασκαλίας
Μέθοδοι και στρατηγικές διδασκαλίας της κοινωνιολογίας
Χρήση εκπαιδευτικού υλικού και κριτήρια
Αξιολόγηση αποτελεσμάτων διδασκαλίας
Διαχείριση τάξης
Η μετατροπή της κοινωνιολογικής γνώσης σε διδακτικό αντικείμενο.
Σχεδιασμός διδασκαλίας για την Κοινωνιολογία
Διδακτικές προτάσεις
Τί σημαίνει να εξετάσουμε κοινωνιολογικά τα δικαιώματα στην πράξη; Το σεμινάριο συμπληρώνει το μάθημα «Κοινωνιολογία των Δικαιωμάτων» για να προσφέρει μια κοινωνιολογική οπτική της ανθρωπιστικής δράσης/ της δράσης για την προάσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Μέσα από βασικές αναλυτικές έννοιες και θεωρίες, θα προσπαθήσουμε να καταλάβουμε με ποιους τρόπους αυτού του τύπου η δράση έγινε αυτονόητο κομμάτι της κοινωνικής συνθήκης σήμερα, ενώ παράλληλα θα μελετήσουμε κριτικές προσεγγίσεις των ανθρωπιστικών παρεμβάσεων.
Αφού εξετάσουμε τις ιστορικές και πολιτισμικές συνθήκες ανάδυσης και ανάπτυξης της ανθρωπιστικής δράσης/ δράσης για τα ανθρώπινα δικαιώματα, θα θέσουμε τα ερωτήματα:
test course
Στόχος του μαθήματος είναι να παρέχει στους μεταπτυχιακούς φοιτητές και φοιτήτριες μία ολοκληρωμένη παρουσίαση των βασικότερων θεμάτων που άπτονται των αντικειμένων της Οργανωσιακής Συμπεριφοράς με ιδιαίτερη εστίαση στην κατανόηση των αρχών, θεωριών και μεθόδων της επιστήμης της ψυχολογίας στον εργασιακό χώρο με στόχο τη βελτίωση της λειτουργίας και αποδοτικότητας των οργανισμών και της ποιότητας της εργασιακής ζωής των εργαζομένων. Σε δεύτερο επίπεδο παρουσιάζονται και αναλύονται βασικές έννοιες της διοίκησης ανθρώπινου δυναμικού στους σύγχρονους οργανισμούς. Το μάθημα εστιάζει στην παρουσίαση και κατανόηση των δυνάμενων και των ψυχολογικών δυνατοτήτων (γνωστικές, συναισθηματικές) των εργαζομένων, την αλληλεπίδραση τους με το εργασιακό και οικογενειακό περιβάλλον, το ρόλο της ηγεσίας και των κινήτρων στην εργασιακή ζωή. Έμφαση δίνεται στην κατανόηση του ρόλου των ανθρώπινων συναισθημάτων στην βελτίωση της οργανωσιακής ζωής.
Μετά το τέλος του μαθήματος, οι φοιτητές/ριες θα είναι σε θέση να γνωρίζουν και να χρησιμοποιούν τις βασικές θεωρίες, έννοιες και μεθόδους για τη διάγνωση συμπεριφορών μέσα στους οργανισμούς στο: (μικρο-) ατομικό επίπεδο, (μεσο-) ομαδικό επίπεδο και στο (µακρο-) οργανωσιακό με σκοπό να εργαστούν πιο αποδοτικά στους σύγχρονους οργανισμούς και να συμβάλλουν στην εξέλιξή και ανάπτυξη τους.
Ο βασικός σκοπός του μαθήματος είναι η κατανόηση του ψηφιακού κόσμου και βασικών αρχών του Διαδικτύου για μία ασφαλή και δεοντολογική χρήση του στην εκπαίδευση.
Σύνοψη
Το μάθημα της Εισαγωγής στην Κοινωνιολογία Ι, μάθημα υποχρεωτικό στο Πρόγραμμα Προπτυχιακών Σπουδών του Τμήματος Κοινωνιολογίας, έχει ως στόχο του τη μύηση των πρωτοετών φοιτητών/φοιτητριών: α) στην ιστορία της κοινωνιολογικής επιστήμης και τους όρους συγκρότησής της, β) στην κατανόηση των βασικών κοινωνιολογικών εννοιών και γ) στην επαφή με τους κεντρικούς τόπους (πεδία) του σύγχρονου κοινωνιολογικού προβληματισμού και της σύγχρονης κοινωνιολογικής έρευνας.
Στο πλαίσιο του μαθήματος, επιδιώκεται η κατανόηση της Κοινωνιολογίας ως εμπειρικής επιστήμης, η οποία μέσω της μεθοδικής έρευνας απαρτίζει θεωρητικά σχήματα για την ερμηνεία ποικίλων κοινωνικών φαινομένων. Η εμπειρική αυτή βάση αποτελεί το κριτήριο διαχωρισμού της κοινωνιολογικής γνώσης από άλλες ερμηνευτικές προσεγγίσεις της ανθρώπινης κατάστασης, της κοινωνίας και του κόσμου.
Τι μελετά όμως η επιστήμη της κοινωνιολογίας; Κατ’ αρχήν μελετά εμπειρικά δεδομένα που αφορούν στην εκάστοτε ερευνούμενη κοινωνική πραγματικότητα. Μελετά εμπειρικά δεδομένα που άπτονται των διαπροσωπικών σχέσεων και των δεσμών που αναπτύσσονται σε ιστορικά προσδιορισμένες χρονικές περιόδους και συγκεκριμένους τόπους. Επίσης μελετά τα είδη και τις μορφές οργάνωσης που ιστορικά αναπτύχθηκαν και αναπτύσσονται για την κάλυψη των ανθρώπινων αναγκών. Τέλος μελετά το ευρύτερο πολιτισμικό πλαίσιο, την κουλτούρα, εντός της οποίας αρθρώνονται οι ανθρώπινες δράσεις και προσδιορίζονται οι οργανωτικές αποτυπώσεις της. Κι όλα τα παραπάνω ερευνώνται στο πλαίσιο της ιστορικότητας, δηλαδή της ιστορικής διαδρομής των ποικίλων κοινωνικών ενοτήτων που συνηθίζουμε να ονομάζουμε κοινωνίες. Στην κοινωνιολογική γλώσσα, τα παραπάνω, συνοψίζονται σε τρεις διαστάσεις που μπορεί να αρθρωθεί το κοινωνιολογικό εγχείρημα: τη μικρο-κοινωνιολογική διάσταση ή επίπεδο έρευνας, τις προσεγγίσεις του μέσου βεληνεκούς και την επικέντρωση στην μακρο-κοινωνιολογική προοπτική.
Μαθησιακά αποτελέσματα
Με την επιτυχή ολοκλήρωση του μαθήματος οι φοιτητές/τριες θα έχουν ολοκληρώσει την αφετηριακή τους επαφή με το αντικείμενο της κοινωνιολογίας, στο πλαίσιο του πρώτου κύκλου των σπουδών τους ως πρωτοετείς φοιτητές. Οι γνώσεις που θα αποκομίσουν από τις παραδόσεις του μαθήματος θα τους χρησιμεύσουν στα μαθήματα κατεύθυνσης και τις επιλεγόμενες παραδόσεις στα οποία θα εγγραφούν στα επόμενα εξάμηνα, διανοίγοντας την προοπτική για την σε βάθος μελέτη των επιμέρους πεδίων της επιστήμης. Έχοντας σχηματίσει μια πρώτη βάση γνώσεων γύρω από την πολυπλοκότητα των κοινωνικών φαινομένων θα είναι σε θέση να αρχίσουν να συγκροτούν την ταυτότητά τους ως κοινωνιολόγοι, ενεργοποιώντας θεωρητικά σχήματα και βασικές έννοιες της κοινωνιολογίας για τη διατύπωση ερευνητικών ερωτημάτων που σχετίζονται με τις σύγχρονες όψεις της κοινωνικής συγκρότησης και των κοινωνικών προβλημάτων. Οι φοιτητές μυούμενοι στο εύρος της κοινωνιολογικής θεωρίας και της συναφούς εμπειρικής έρευνας θα είναι σε θέση να πλοηγούνται στην υφιστάμενη βιβλιογραφία και να διατυπώνουν επιχειρήματα και κρίσεις γύρω από τα θέματα αιχμής στην επιστήμη της κοινωνιολογίας και για ζητήματα που άπτονται των σύγχρονων αξιακών και κοινωνικών διακυβευμάτων.
Σύμφωνα με τα παραπάνω θα εφοδιαστούν με γνώσεις και ικανότητες για να διευρύνουν τον γνωστικό τους ορίζοντα και να οργανώσουν την συγκρότηση του προγράμματος σπουδών τους στη βάση των ιδιαίτερων ενδιαφερόντων τους. Ειδικότερα με την επιτυχή ολοκλήρωση του μαθήματος ο φοιτητής/τρια θα είναι σε θέση να:
· Κατανοεί τις θεμελιώδεις θεωρητικές προσεγγίσεις στην κοινωνιολογία.
· Κατανοεί τις βασικές έννοιες που χρησιμοποιούνται στις επιμέρους θεωρητικές προσεγγίσεις της κοινωνιολογίας.
· Κατανοεί τη συμβολή της κουλτούρας στη συγκρότηση των κοινωνικών θεσμών, της κοινωνικής δράσης και των κοινωνικών σχέσεων.
· Αναγνωρίζει τη διάκριση ανάμεσα σε εθνοκεντρικές και πολιτισμικά σχετικιστικές προσεγγίσεις των κοινωνικών φαινομένων.
· Κατανοεί τον ρόλο της κοινωνικοποίησης στη συγκρότηση του κοινωνικού Εαυτού και της ατομικής ταυτότητας.
· Κατανοεί την κοινωνικοποιητική διαδικασία στην οποία εμπλέκονται οι πρωτογενείς θεσμοί κοινωνικοποίησης: η οικογένεια και οι εκπαιδευτικοί θεσμοί.
· Γνωρίζει τους όρους συγκρότησης της κοινωνικής δομής και τις εναλλακτικές στην επιστήμη δυνατότητες αναπαράστασής της.
· Αναγνωρίζει τους παράγοντες που διαμορφώνουν τις κοινωνικές ανισότητες στον σύγχρονο κόσμο.
· Κατανοεί τους όρους συγκρότησης των κοινωνικών ομάδων, των οργανώσεων και τις προϋποθέσεις ανάληψης και επιτέλεσης των κοινωνικών ρόλων.
· Γνωρίζει τη θεμελιώδη διάκριση ανάμεσα σε δομή και δράση και τη μεταξύ τους σχέση για την κοινωνική αλλαγή και τη συλλογική δράση.
· Κατανοεί τις όψεις του πολιτικού φαινομένου, τη λειτουργία των πολιτικών θεσμών και των εξουσιαστικών σχέσεων στις νεωτερικές κοινωνίες.
· Αναγνωρίζει τις σύγχρονες όψεις των διαδικασιών της παγκοσμιοποίησης και των σύγχρονων κοινωνικών προβλημάτων που την συνοδεύουν.
Θεματικές ενότητες μαθημάτων
1. Η κοινωνιολογία ως επιστήμη
2. Η κοινωνιολογική φαντασία
3. Οι κλασσικοί της κοινωνιολογίας Ά
4. Οι κλασσικοί της κοινωνιολογίας ΄Β
5. Τα βασικά θεωρητικά ρεύματα στην σύγχρονη κοινωνιολογία
6. Πολιτισμός και της κουλτούρα
7. Κοινωνικοποίηση και κοινωνικές ομάδες
8. Κοινωνιολογία του γάμου και της οικογένειας
9. Κοινωνιολογία της εκπαίδευσης
10. Κράτος, γραφειοκρατία και πολιτική εξουσία
11. Κοινωνικές ανισότητες και κοινωνική διαστρωμάτωση
Προτεινόμενα συγγράμματα
-Hughes, Michael and Kroehler, Carolyn J. 2014. Κοινωνιολογία. Οι Βασικές Έννοιες. Αθήνα: Κριτική (Κωδικός στον Εύδοξο: 41955464).
-Alexander, Jeffrey, Kenneth Thompson, Laura Edles, Νίκος Δεμερτζής. 2016. Σύγχρονη Εισαγωγή στην Κοινωνιολογία. Αθήνα: Gutenberg (Κωδικός στον Εύδοξο: 50659677).
Ενδεικτική βιβλιογραφία
-Aron, Raymond. 1994. Η εξέλιξη της κοινωνιολογικής σκέψης, 2 τόμοι, μετάφραση Μπάμπης Λυκούδης. Αθήνα: Γνώση.
-Berger, Peter L. 1985. Πρόσκληση στην κοινωνιολογία: Μια ανθρωπιστική προοπτική, μετάφραση Ελένη Τσελέπογλου. Αθήνα: Μπουκουμάνης.
- Giddens, Anthony. 2009. Κοινωνιολογία, μετάφραση-επιμέλεια Δημήτρης Γ. Τσαούσης. Αθήνα: Gutenberg.
- Giddens, Anthony & Sutton, W. Philip. 2025. Βασικές έννοιες στην κοινωνιολογία, μετάφραση-επιμέλεια Α. Καρατζά. Αθήνα: Utopia.
- Mills, C. Wright. 1985. Η κοινωνιολογική φαντασία, επιμέλεια Γ. Η. Χάρης, μετάφραση Ν. Μακρυνικόλα, Σ. Τσακνιάς. Αθήνα: Εκδόσεις Παπαζήση.
Αξιολόγηση φοιτητών
-Γραπτή τελική εξέταση (100%) που περιλαμβάνει: Ερωτήσεις σύντομης ανάπτυξης, κριτικής και συγκριτικής ανασυγκρότησης των θεματικών του μαθήματος.
-Προαιρετικά: ατομική εργασία, ενισχυτική του τελικού βαθμού κατά 20%, εφόσον το γραπτό της τελικής εξέτασης αξιολογείται θετικά.
Επιπλέον βιβλιογραφικές υποδείξεις θα δίδονται στο πλαίσιο των παραδόσεων της κάθε μιας θεματικής ενότητας του μαθήματος. Το υλικό του μαθήματος για την εβδομαδιαία προετοιμασία σας θα αναρτάται στο σύστημα Moodle (https://elearn.uoc.gr/)
|
Το σεμινάριο εξετάζει κρίσιμα και σύγχρονα ζητήματα στην Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης, εστιάζοντας ιδιαίτερα στη διασταύρωση της εκπαιδευτικής διαδικασίας με την ετερότητα. Θα διερευνήσουμε πώς κοινωνικές ανισότητες, πολιτισμικές διαφορές, ζητήματα ταυτότητας (φύλο, εθνικότητα, θρησκεία, αναπηρία, σεξουαλικός προσανατολισμός) και δομικοί παράγοντες διαμορφώνουν τις εκπαιδευτικές εμπειρίες και τα αποτελέσματα. Το σεμινάριο θα ενθαρρύνει τους φοιτητές να αναλύσουν κριτικά τις θεωρητικές προσεγγίσεις και να εξερευνήσουν εμπειρικά δεδομένα, προκειμένου να κατανοήσουν τις προκλήσεις και τις δυνατότητες της εκπαίδευσης σε μια όλο και πιο ποικιλόμορφη κοινωνία.
Με την ολοκλήρωση του σεμιναρίου, οι φοιτητές θα είναι σε θέση να:
Μέσα από εισαγωγικές διαλέξεις με θεματολογία σχετικά με την εκπαίδευση και τις κοινωνικές ανισότητες, το σχολείο ως θεσμός αναπαραγωγής της κοινωνικής ανισότητας, την έννοια της ετερότητας στην εκπαίδευση με παραδείγματα από το ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα (π.χ. μειονότητες, μετανάστες, Ρομά, πρόσφυγες κλπ), την επίδραση της γλώσσας στην εκπαιδευτική επίδοση μαθητών με μεταναστευτικό υπόβαθρο, αλλά κυρίως μέσα από τις εργασίες των φοιτητριών/ών θα εξεταστούν είτε με βιβλιογραφικές επισκοπήσεις (αναλυτική παρουσίαση και κριτική αξιολόγηση της υπάρχουσας βιβλιογραφίας πάνω σε ένα θέμα) είτε με μικροέρευνες (π.χ., συνεντεύξεις με εκπαιδευτικούς/μαθητές, ανάλυση σχολικών εγχειριδίων, παρατήρηση τάξης, ανάλυση επίσημων εγγράφων, μικρής κλίμακας έρευνα με ερωτηματολόγια) τα παρακάτω ενδεικτικά θέματα ή και άλλα συναφή που θα προτείνουν οι φοιτήτριες/ές:
1. Το σχολείο ως θεσμός κοινωνικής αναπαραγωγής: Κριτική επισκόπηση των θεωριών του Bourdieu και του Bernstein. 2. Η έννοια της συμπερίληψης στην εκπαίδευση: Θεωρητικές και πρακτικές προκλήσεις για μαθητές με αναπηρίες. 3. Εκπαίδευση και φύλο: Η διαμόρφωση των έμφυλων ταυτοτήτων στο σχολικό περιβάλλον. 4. Ο ρόλος του εκπαιδευτικού στην αντιμετώπιση των στερεοτύπων και των προκαταλήψεων. 5. Η εκπαίδευση των προσφύγων και αιτούντων άσυλο: Προκλήσεις και καλές πρακτικές. 6. Η θρησκευτική ετερότητα στο ελληνικό σχολείο: Πολιτικές και διαχείριση. 7. Εκπαίδευση μειονοτήτων σε διάφορα κράτη: σύγκριση πολιτικών και παιδαγωγικών εφαρμογών. 8. Μεθοδολογικές προσεγγίσεις στη μελέτη της ετερότητας (ποιοτικές: συνεντεύξεις με μαθητές/γονείς, ποσοτικές: στατιστικές ανισοτήτων, εθνογραφικές: παρατηρήσεις σε σχολεία/δομές/φορείς/οργανώσεις). Θέματα Μικροερευνών:
Η χρήση της μητρικής γλώσσας στην εκπαίδευση: Μια μικροέρευνα στις απόψεις γονέων/μαθητών/εκπαιδευτικών για την αξία και τις προκλήσεις της διατήρησης της μητρικής γλώσσας. |
Το μάθημα «Θέματα Διαπολιτισμικής Εκπαίδευσης» εξετάζει τις θεωρητικές και πρακτικές διαστάσεις της διαπολιτισμικότητας στην εκπαίδευση. Θα διερευνήσουμε τις έννοιες του πολιτισμού, της εθνότητας, της ταυτότητας και της διαπολιτισμικής επικοινωνίας, καθώς και τις προκλήσεις που θέτει η πολυπολιτισμική πραγματικότητα στα εκπαιδευτικά συστήματα. Το μάθημα θα αναλύσει τις εκπαιδευτικές πολιτικές και πρακτικές που στοχεύουν στην ένταξη και την ισότιμη συμμετοχή όλων των μαθητών/τριών, ανεξάρτητα από την πολιτισμική τους προέλευση, με ιδιαίτερη έμφαση στην ελληνική πραγματικότητα. Θα εξεταστούν θέματα όπως η διδασκαλία της ελληνικής ως δεύτερης γλώσσας, η διαπολιτισμική αγωγή, η αντιμετώπιση του ρατσισμού και των διακρίσεων, καθώς και η διαμόρφωση ενός συμπεριληπτικού σχολικού περιβάλλοντος. Οι φοιτητές/τριες θα αναπτύξουν κριτική κατανόηση των κοινωνικών, πολιτικών και παιδαγωγικών παραμέτρων της διαπολιτισμικής εκπαίδευσης και θα εξοπλιστούν με γνώσεις και δεξιότητες για να εργαστούν αποτελεσματικά σε πολυπολιτισμικά εκπαιδευτικά πλαίσια.
Οι ενότητες του μαθήματος είναι οι εξής:
Αποσαφήνιση εννοιών: Πολιτισμός, Εθνότητα, Ταυτότητα, θεωρητικές προσεγγίσεις της πολιτισμικής ταυτότητας, πολιτισμική ποικιλομορφία και πολυπολιτισμικότητα.
Διαπολιτισμικότητα και Εκπαίδευση: Θεωρητικές Προσεγγίσεις
Μετανάστευση, Παλιννόστηση και Εκπαίδευση στην Ελλάδα
Διδασκαλία της Ελληνικής ως Δεύτερης Γλώσσας
Ρατσισμός και Διακρίσεις στο Σχολικό Περιβάλλον
Διαπολιτισμική Εκπαίδευση και Μειονοτικές Ομάδες στην Ελλάδα
Διαπολιτισμική Εκπαίδευση και Πρόσφυγες
Διαπολιτισμική Επικοινωνία
Δόμηση ταυτότητας σε πολυπολιτισμικό περιβάλλον
Ανθρώπινα Δικαιώματα
Διαπολιτισμική Εκπαίδευση και Θρησκεία
Εξετάζεται η συμβολή της κοινωνιολογίας της εκπαίδευσης στη διαμόρφωση πολιτικών για την κοινωνική ανισότητα και την ετερότητα στους εκπαιδευτικούς θεσμούς. Στόχος είναι η κατανόηση της ιστορικότητας των σύγχρονων εκπαιδευτικών συστημάτων και των σχέσεων του εννοιολογικού δυναμικού της κοινωνιολογίας με τη γλώσσα των εν λόγω θεσμών.
Θεματικές ενότητες:
Σύντομη περιγραφή μαθήματος:
Αντικειμενικός Σκοπός Μαθήματος:
Το μάθημα αποτελεί εργαστηριακό μάθημα ασκήσεων εισαγωγικής κατάρτισης στις Τ.Π.Ε. και της χρήσης των εφαρμογών της επιστήμης της Πληροφορικής από τους φοιτητές του Τμήματος με πρόσθετη εμβάθυνση στις δυνατότητες των βασικών εργαλείων ενός υπολογιστή, όπως είναι οι εφαρμογές γραφείου και η χρήση του Διαδικτύου.
Αναλυτικότερα ο σκοπός είναι: η εκμάθηση βασικών εφαρμογών - προγραμμάτων Η/Υ και χρήση αυτών για την άρτια διεκπεραίωση των εκπαιδευτικών καθηκόντων τους αλλά και των ερευνητικών μελετών. Πρακτικά αναμένεται να αποκτήσουν ικανότητες όχι μόνο στην δημιουργία αξιοπρεπών εγγράφων, αλλά και πιο εξειδικευμένων ηλεκτρονικών παρουσιάσεων των εργασιών τους.
Οι φοιτήτριες και οι φοιτητές αρχικά εισάγονται σε βασικές έννοιες με σκοπό την κατανόηση της δομής και της λειτουργίας του υπολογιστή ως εργαλείο και την εξοικείωση τους στη χρήση των ΤΠΕ. Με την ολοκλήρωση των μαθημάτων η φοιτήτρια ή ο φοιτητής αναμένεται να έχει αποκτήσει γνώσεις να κατανοεί την αποδοτική χρήση του υπολογιστή.
Η πρακτική εξάσκηση του μαθήματος προσφέρει υλοποίηση εφαρμογών πάνω στον υπολογιστή, ενώ το εργαστήριο θεωρείται απαραίτητο για την ανάδειξη των δεξιοτήτων της φοιτήτριας ή του φοιτητή.
Κύρια μαθησιακά/πρακτικά αποτελέσματα/στόχοι
Στόχοι θεωρητικής κατάρτισης: Ιστορική αναδρομή των Τεχνολογιών Επικοινωνιών και Πληροφορικής (Τ.Π.Ε.). Τεχνολογική και κοινωνική διάσταση των Τ.Π.Ε. - Επιδράσεις της χρήσης των υπολογιστών. Κοινωνία της Πληροφορίας. Υλικό - Λογισμικό υπολογιστών. Αναπαράσταση δεδομένων. Πληροφοριακά συστήματα. Δίκτυα υπολογιστών. Το Διαδίκτυο. Ιστότοποι - Ιστοσελίδες- Ιστολόγια. Διαδικτυακές υπηρεσίες. Τηλεματικές εφαρμογές - Ηλεκτρονικές υπηρεσίες.
Στόχοι πρακτικής κατάρτισης (Εργ. Ασκήσεις): Λειτουργικό σύστημα Windows / MacOS / Linux. Επεξεργασία Κειμένου. Πρόγραμμα Παρουσιάσεων. Λογιστικό φύλλο. Χρήση Διαδικτύου (e-mail, www, ftp, news κ.α.). Χρήση μέσων κοινωνικής δικτύωσης.
Περιεχόμενα Μαθήματος
Βασικές έννοιες της Πληροφορικής
1. Τεχνολογία Υπολογιστών (Υλικό-περιφερειακές συσκευές υπολογιστικού συστήματος.
2. Ανάλυση της δομής και των λειτουργιών Λειτουργικού συστήματος
3. Επεξεργασία κειμένου
4. Υπολογιστικά φύλλα (Διαχείριση λογιστικών φύλλων-συναρτήσεις-γραφήματα)
5. Παρουσιάσεις
6. Χρήση Διαδικτύου (Γενικές έννοιες, φυλλομετρητής ιστού, ηλεκτρονικό ταχυδρομείο, μηχανές αναζήτησης, πύλες).
Εργαστήριο
Πρόκειται για ένα εξαμηνιαίο κύκλο εργαστηριακών ασκήσεων, που υλοποιούνται σε τρίωρη εβδομαδιαία βάση από τους συμμετέχοντες φοιτητές/-τριες του Τμήματος.
Βασικά σημεία της διδακτέας ύλης του μαθήματος είναι η χρήση εφαρμογών ανοιχτού λογισμικού.
Επίσης, στο εργαστήριο παρουσιάζονται οι βασικές έννοιες και υπηρεσίες του διαδικτύου/ Internet (προγράμματα πλοήγησης, μηχανές εύρεσης, βιβλιοθήκες κτλ.) σε συνδυασμό με εφαρμογές σε κειμενογράφο και λογιστικά φύλλα.
Αξιολόγηση:
Πέραν από την ολοκλήρωση της κάθε εργαστηριακής άσκησης (ελάχιστο 8 στις 10 ασκήσεις), θα υπάρχει τελική αξιολόγηση (είτε με εξέταση, είτε με εργασία project) το αποτέλεσμα της οποίας βαθμολογείται με επιτυχώς (Ε) ή ανεπιτυχώς (Α) και θα δίνεται συνολικό αποτέλεσμα ανάλογα με την επιτυχή η ανεπιτυχή προσπάθεια του φοιτητή /-τριας, και συνοδεύεται από αναφορά στο Παράρτημα Διπλώματος,
Η συμμετοχή στο εργαστηριακό μάθημα είναι προαιρετική και αφορά σε προπτυχιακούς φοιτητές/-τριες όλων των ετών, αλλά καλό είναι να δηλώνεται από φοιτητές αρχικών ετών, το πρόγραμμα των οποίων δεν είναι ακόμα επιβαρυμένο με πρόσθετες υποχρεώσεις, σεμινάρια κλπ.
Να σημειωθεί ότι τα εργαστηριακά μαθήματα δεν υπολογίζονται στο βαθμό πτυχίου, αλλά ούτε και στο συνολικό αριθμό μαθημάτων για τη λήψη πτυχίου.
Αναγνώριση γνώσης πληροφορικής:
Υπενθυμίζεται ότι, σύμφωνα με τις διατάξεις του "προσοντολογίου" (Π.Δ. 50/2001, Φ.Ε.Κ. 39/Α ́/5.3.2001 όπως τροποποιήθηκε με τα Π.Δ. 347/2003, Φ.Ε.Κ. 315/Α ́/31.12.2003 και 44/2005, Φ.Ε.Κ. 63/Α ́/9.3.2005), ένας τρόπος απόδειξης της γνώσης πληροφορικής και χειρισμού Η/Υ στο Δημόσιο Τομέα, είναι με τίτλους σπουδών πανεπιστημιακής εκπαίδευσης, από την αναλυτική βαθμολογία των οποίων προκύπτει ότι οι κάτοχοί τους έχουν παρακολουθήσει τέσσερα τουλάχιστον μαθήματα υποχρεωτικά ή κατ' επιλογή, Πληροφορικής ή χειρισμού Η/Υ.
Δείτε εδώ το πιο πρόσφατο σχετικό έγγραφο του ΑΣΕΠ (Γνώση Χειρισμού Η/Υ - Τρόπος Απόδειξης 14/3/2018 - ΝΕΟ)
Δείτε εδώ το σχετικό έγγραφο του Υπουργείου Εσωτερικών (2005)
Χορήγηση βεβαίωσης παρακολούθησης 4 προπτυχιακών μαθημάτων Πληροφορικής
Ενημερώνονται οι φοιτήτριες και οι φοιτητές του Τμήματος που παρακολουθούν τα επιλεγόμενα εργαστηριακά μαθήματα πληροφορικής ότι, μετά την επιτυχή ολοκλήρωση τεσσάρων μαθημάτων, μπορούν να λάβουν «Βεβαίωση παρακολούθησης προπτυχιακών μαθημάτων τα οποία εμπίπτουν στην περιοχή της Πληροφορικής και του χειρισμού Ηλεκτρονικών Υπολογιστών» [βάσει του Π.Δ. 44/2005, άρθρο μόνο, παρ. 4 (ΦΕΚ 63/2005/Α), και της απόφασης της Συνέλευσης του Τμήματος της 21/3/2018].
Η διδασκαλία του μαθήματος περιλαμβάνει παρουσίαση και πρακτική εξάσκηση στο εργαστήριο Η/Υ της Φιλοσοφικής Σχολής.
Το μάθημα αποτελείται από τρεις ενότητες:
Α. Ιστορία του μέσου – Κατηγορίες ιστοσελίδων
Β. Μέθοδοι αξιολόγησης και σωστής χρήσης
Γ. Γνωριμία με διαδικτυακά εργαλεία της ιστορικής αρχαιολογικής έρευνας
Στην πρώτη ενότητα γίνεται μία αναδρομή στην ιστορία του διαδικτύου (Internet) και του παγκόσμιου ιστού (World Wide Web). Επίσης, παρουσιάζονται οι βασικές κατηγορίες των ιστοσελίδων που φιλοξενούνται σήμερα στον παγκόσμιο ιστό.
Στη δεύτερη ενότητα παρουσιάζονται οι μέθοδοι αξιολόγησης και σωστής χρήσης των ιστοσελίδων, δηλ. τα κριτήρια που πρέπει να χρησιμοποιούμε προκειμένου να ελέγχουμε την αξιοπιστία, την ποιότητα και την εγκυρότητα των πληροφοριών που ανακαλύπτουμε στο διαδίκτυο.
Τέλος, στην τρίτη ενότητα παρουσιάζονται οι διάφορες κατηγορίες ιστοσελίδων/πηγών επιστημονικού περιεχομένου τα που σχετίζονται γνωστικά αντικείμενα διδάσκονται στο Τμήμα Ιστορίας Αρχαιολογίας, όπως είναι: - επιστημονικά περιοδικά διαδικτυακοί κατάλογοι υλικού συλλογές Μουσείων, Ακαδημαϊκών Τμημάτων, Ερευνητικών Κέντων, Βιβλιοθηκών κλπ ερευνητικά Ιδρύματα προγράμματα πεδία Τμήματος - syllabus/βιβλιογραφικές βάσεις δεδομένων για επιστημονικά περιοδικά (π.χ. Jstor, Persée, Project Muse, Scopus, Portico, Project Dyabola κ.ά.), για την αρχαία ελληνική γραμματεία (TLG) κ.ά.
Σύντομη περιγραφή μαθήματος:
Πρόκειται για εργαστηριακό μάθημα ασκήσεων εμβάθυνσης στη χρήση των εφαρμογών της Πληροφορικής, με στόχο την αξιοποίηση δυνατοτήτων προχωρημένων εργαλείων ενός υπολογιστή. Αυτά είναι σχετικά με τη χρήση του λειτουργικού συστήματος, των βασικών εφαρμογών γραφείου (επεξεργασία κειμένου, υπολογιστικά φύλλα, παρουσιάσεις) και τη χρήση του Διαδικτύου. Κυρίως όμως γίνεται προσπάθεια να αναπτυχθούν δεξιότητες στην ανάπτυξη και χρήση Βάσεων Δεδομένων, προγραμμάτων επεξεργασία εικόνας, αλλά και νέων υπηρεσιών του διαδικτύου, όπως των πολυμεσικών εφαρμογών.
Αντικειμενικός Σκοπός Μαθήματος:
Οι προχωρημένες γνώσεις και δεξιότητες δίνουν την ευκαιρία για περαιτέρω εξειδικευμένη κατάρτιση σε φοιτητές, /-τρίες που δεν έχουν σπουδές στο χώρο της πληροφορικής ή συγγενείς χώρους. Έτσι αποτελούν σημαντικό συμπληρωματικό εφόδιο για καλύτερη απόδοση στις σπουδές, τόσο στην εκπαιδευτική διαδικασία, αλλά και στην πιθανή μελλοντική ερευνητική τους πορεία, αλλά και για μια αξιόλογη επαγγελματική σταδιοδρομία σε φορείς τόσο του δημοσίου όσο και του ιδιωτικού τομέα.
Εργαστήριο
Πρόκειται για ένα εξαμηνιαίο κύκλο εργαστηριακών ασκήσεων, που υλοποιούνται σε τρίωρη εβδομαδιαία βάση από τους συμμετέχοντες φοιτητές/-τριες του Τμήματος.
Αξιολόγηση
Πέραν από την ολοκλήρωση της κάθε εργαστηριακής άσκησης (ελάχιστο 8 στις 10 ασκήσεις), θα υπάρχει τελική αξιολόγηση (είτε με εξέταση, είτε με εργασία project) το αποτέλεσμα της οποίας βαθμολογείται με επιτυχώς (Ε) ή ανεπιτυχώς (Α) και θα δίνεται συνολικό αποτέλεσμα ανάλογα με την επιτυχή η ανεπιτυχή προσπάθεια του φοιτητή /-τριας.
Η συμμετοχή στο εργαστηριακό μάθημα είναι προαιρετική και αφορά σε προπτυχιακούς φοιτητές/-τριες όλων των ετών, αλλά καλό είναι να δηλώνεται από φοιτητές αρχικών ετών, το πρόγραμμα των οποίων δεν είναι ακόμα επιβαρυμένο με πρόσθετες υποχρεώσεις, σεμινάρια κλπ.
Να σημειωθεί ότι τα εργαστηριακά μαθήματα δεν υπολογίζονται στο βαθμό πτυχίου, αλλά ούτε και στο συνολικό αριθμό μαθημάτων για τη λήψη πτυχίου.
Αναγνώριση γνώσης πληροφορικής:
Υπενθυμίζεται ότι, σύμφωνα με τις διατάξεις του "προσοντολογίου" (Π.Δ. 50/2001, Φ.Ε.Κ. 39/Α ́/5.3.2001 όπως τροποποιήθηκε με τα Π.Δ. 347/2003, Φ.Ε.Κ. 315/Α ́/31.12.2003 και 44/2005, Φ.Ε.Κ. 63/Α ́/9.3.2005), ένας τρόπος απόδειξης της γνώσης πληροφορικής και χειρισμού Η/Υ στο Δημόσιο Τομέα, είναι με τίτλους σπουδών πανεπιστημιακής εκπαίδευσης, από την αναλυτική βαθμολογία των οποίων προκύπτει ότι οι κάτοχοί τους έχουν παρακολουθήσει τέσσερα τουλάχιστον μαθήματα υποχρεωτικά ή κατ' επιλογή, Πληροφορικής ή χειρισμού Η/Υ.
Δείτε εδώ το πιο πρόσφατο σχετικό έγγραφο του ΑΣΕΠ (Γνώση Χειρισμού Η/Υ - Τρόπος Απόδειξης 14/3/2018 - ΝΕΟ)
Δείτε εδώ το σχετικό έγγραφο του Υπουργείου Εσωτερικών (2005)
Χορήγηση βεβαίωσης παρακολούθησης 4 προπτυχιακών μαθημάτων Πληροφορικής
Ενημερώνονται οι φοιτήτριες και οι φοιτητές του Τμήματος που παρακολουθούν τα επιλεγόμενα εργαστηριακά μαθήματα πληροφορικής ότι, μετά την επιτυχή ολοκλήρωση τεσσάρων μαθημάτων, μπορούν να λάβουν «Βεβαίωση παρακολούθησης προπτυχιακών μαθημάτων τα οποία εμπίπτουν στην περιοχή της Πληροφορικής και του χειρισμού Ηλεκτρονικών Υπολογιστών» [βάσει του Π.Δ. 44/2005, άρθρο μόνο, παρ. 4 (ΦΕΚ 63/2005/Α), και της απόφασης της Συνέλευσης του Τμήματος της 21/3/2018].
Το μάθημα έχει ως στόχο να καταρτίσει τους φοιτητές και τις φοιτήτριες του Τμήματος στη χρήση διαφόρων εφαρμογών πληροφορικής, καθώς και πλατφόρμων/εργαλείων που διατίθενται στο διαδίκτυο με ελεύθερη πρόσβαση, η γνώση και ο σωστός χειρισμός των οποίων κρίνονται ως απαραίτητα στοιχεία για την προετοιμασία των σεμιναριακών και λοιπών εργασιών που εκπονούν κατά τη διάρκεια της φοίτησής τους στο Τμήμα.
Η διδασκαλία ολοκληρώνεται σε ένα κύκλο πέντε παραδόσεων, οι οποίες περιλαμβάνουν παρουσίαση και πρακτική εξάσκηση στο εργαστήριο Η/Υ της Φιλοσοφικής Σχολής.
Οι εφαρμογές που παρουσιάζονται στο πλαίσιο του μαθήματος είναι οι ακόλουθες:
- λογισμικό σάρωσης εικόνας-εγγράφου
- κατέβασμα και αποθήκευση αρχείων εικόνας, ήχου, βίντεο από ιστοσελίδες συλλογών, διαδικτυακές βάσεις δεδομένων κλπ
- επεξεργασία εικόνας με χρήση εφαρμογών ελεύθερου λογισμικού [Gimp] και με το Πρόγραμμα επεξεργασίας εικόνων των Windows
- μετατροπή αρχείων διαφόρων τύπων σε αρχείο μορφής pdf και το ανάποδο
- επεξεργασία αρχείων pdf με χρήση διαδικτυακών εργαλείων
- χρήση διαδικτυακών πλατφόρμων για τη μεταφορά μεγάλων αρχείων
- χρήση διαδικτυακών εφαρμογών εύρεσης, οργάνωσης, ταξινόμησης βιβλιογραφίας
Σύντομη περιγραφή μαθήματος:
Το μάθημα αποτελεί εργαστηριακό μάθημα ασκήσεων σχετικά με την αξιοποίηση εφαρμογών και εργαλείων Τ.Π.Ε., για την ανάπτυξη επιστημονικού και ερευνητικού ψηφιακού περιεχόμενου.
Απευθύνεται σε φοιτητές που έχουν βασική γνώση δεξιοτήτων Τ.Π.Ε., αλλά και ενδιαφέρον για τις νέες τεχνολογίες.
Αντικειμενικός Σκοπός Μαθήματος:
Αναλυτικότερα ο σκοπός είναι: η εκμάθηση βασικών εφαρμογών - προγραμμάτων Η/Υ και χρήση αυτών για την άρτια διεκπεραίωση των εκπαιδευτικών καθηκόντων τους αλλά και των ερευνητικών μελετών. Κυρίαρχη αντίληψη σήμερα αποτελεί η πεποίθηση ότι οι φοιτητές στο πλαίσιο των σπουδών τους πρέπει να έχουν δεξιότητες δημιουργίας ψηφιακού περιεχομένου και όχι να είναι απλοί χρήστες του περιεχομένου αυτού. Στο Τμήμα μας οι φοιτητές θεωρείται ότι πλέον έχουν τη δυνατότητα εκμάθησης δεξιοτήτων απλής χρήσης υπολογιστών και διαδικτύου από άλλα εργαστηριακά μαθήματα. Έτσι ο φοιτητής/-τρια έχει την ευχέρεια να σχεδιάσει και να αξιοποιήσει εφαρμογές Τ.Π.Ε., κυρίως ανοιχτού λογισμικού, για να υλοποιήσει ακαδημαϊκές εργασίες και ερευνητικές δράσεις, ώστε να αξιοποιήσει με ψηφιακά εργαλεία το επιστημονικό περιεχόμενο των σπουδών του/της με σκοπό τη βελτίωση των ικανοτήτων του/της στα μαθήματα της επιστήμης του/της.Το εργαστήριο στοχεύει στην ανάπτυξη, προσαρμογή και επικαιροποίηση ανοικτών εκπαιδευτικών πόρων και στην ανάδειξη και προβολή καλών πρακτικών αξιοποίησης ψηφιακού περιεχομένου.
Κύρια μαθησιακά/πρακτικά αποτελέσματα/στόχοι
Οι φοιτητές/-τριες θα μάθουν να σχεδιάζουν ψηφιακό υλικό (ιστοσελίδα, ιστολόγιο, κλπ) αξιοποιώντας την εμπειρία τους, αλλά και να επιλέγουν ψηφιακά εργαλεία τα οποία έχουν τη βέλτιστη δυνατή απόδοση.Παράλληλα, οι φοιτητές/-τριες εξοικειώνονται με διάφορες κατηγορίες σύγχρονων τεχνολογικών εργαλείων, όπως διαδραστικά περιβάλλοντα, προσομοιώσεις, διαδικτυακές ή/και πολυμεσικές εφαρμογές, ψηφιακές αφηγήσεις, ψηφιακό βίντεο, εικονικά περιβάλλοντα και ψηφιακά παιχνίδια
Περιεχόμενα Μαθήματος:
1. Βασικές έννοιες ψηφιακών εργαλείων/Τεχνολογία Πολυμέσων
2. Ιστολόγια
3. Εργαλεία Web 2.0
4. Wiki
5. Ιστοσελίδες
6. Χρήση Διαδικτύου.
Εργαστήριο
Πρόκειται για ένα εξαμηνιαίο κύκλο εργαστηριακών ασκήσεων, που υλοποιούνται σε τρίωρη εβδομαδιαία βάση από τους συμμετέχοντες φοιτητές/-τριες του Τμήματος.
Αξιολόγηση:
Πέραν από την ολοκλήρωση της κάθε εργαστηριακής άσκησης (ελάχιστο 8 στις 10 ασκήσεις), θα υπάρχει τελική αξιολόγηση (είτε με εξέταση, είτε με εργασία project) το αποτέλεσμα της οποίας βαθμολογείται με επιτυχώς (Ε) ή ανεπιτυχώς (Α) και θα δίνεται συνολικό αποτέλεσμα ανάλογα με την επιτυχή η ανεπιτυχή προσπάθεια του φοιτητή /-τριας, και συνοδεύεται από αναφορά στο Παράρτημα Διπλώματος,
Η συμμετοχή στο εργαστηριακό μάθημα είναι προαιρετική και αφορά σε προπτυχιακούς φοιτητές/-τριες όλων των ετών, αλλά καλό είναι να δηλώνεται από φοιτητές αρχικών ετών, το πρόγραμμα των οποίων δεν είναι ακόμα επιβαρυμένο με πρόσθετες υποχρεώσεις, σεμινάρια κλπ.
Να σημειωθεί ότι τα εργαστηριακά μαθήματα δεν υπολογίζονται στο βαθμό πτυχίου, αλλά ούτε και στο συνολικό αριθμό μαθημάτων για τη λήψη πτυχίου.
Αναγνώριση γνώσης πληροφορικής:
Υπενθυμίζεται ότι, σύμφωνα με τις διατάξεις του "προσοντολογίου" (Π.Δ. 50/2001, Φ.Ε.Κ. 39/Α ́/5.3.2001 όπως τροποποιήθηκε με τα Π.Δ. 347/2003, Φ.Ε.Κ. 315/Α ́/31.12.2003 και 44/2005, Φ.Ε.Κ. 63/Α ́/9.3.2005), ένας τρόπος απόδειξης της γνώσης πληροφορικής και χειρισμού Η/Υ στο Δημόσιο Τομέα, είναι με τίτλους σπουδών πανεπιστημιακής εκπαίδευσης, από την αναλυτική βαθμολογία των οποίων προκύπτει ότι οι κάτοχοί τους έχουν παρακολουθήσει τέσσερα τουλάχιστον μαθήματα υποχρεωτικά ή κατ' επιλογή, Πληροφορικής ή χειρισμού Η/Υ.
Δείτε εδώ το πιο πρόσφατο σχετικό έγγραφο του ΑΣΕΠ (Γνώση Χειρισμού Η/Υ - Τρόπος Απόδειξης 14/3/2018 - ΝΕΟ)
Δείτε εδώ το σχετικό έγγραφο του Υπουργείου Εσωτερικών (2005)
Χορήγηση βεβαίωσης παρακολούθησης 4 προπτυχιακών μαθημάτων Πληροφορικής
Ενημερώνονται οι φοιτήτριες και οι φοιτητές του Τμήματος που παρακολουθούν τα επιλεγόμενα εργαστηριακά μαθήματα πληροφορικής ότι, μετά την επιτυχή ολοκλήρωση τεσσάρων μαθημάτων, μπορούν να λάβουν «Βεβαίωση παρακολούθησης προπτυχιακών μαθημάτων τα οποία εμπίπτουν στην περιοχή της Πληροφορικής και του χειρισμού Ηλεκτρονικών Υπολογιστών» [βάσει του Π.Δ. 44/2005, άρθρο μόνο, παρ. 4 (ΦΕΚ 63/2005/Α), και της απόφασης της Συνέλευσης του Τμήματος της 21/3/2018].
Σύντομη περιγραφή μαθήματος:
Το εργαστηριακό μάθημα ΕΜ-006 «Εισαγωγικές δεξιότητες σε εφαρμογές γεωπληροφορικής (GIS) και σχεδίασης με χρήση υπολογιστή (CAD)» έχει ως στόχο την εξοικείωση των εκπαιδευομένων φοιτητών σε βασικές γνώσεις και πρακτικές γύρω από τις αρχές των Γεωγραφικών Συστημάτων Πληροφοριών και την Σχεδίαση με Χρήση Υπολογιστή, σε συνδυασμό με την πρακτική εμβάθυνση τους στα επιστημονικά αντικείμενα του Τμήματος, με τη χρήση σύγχρονων πληροφοριακών μεθόδων και τεχνολογιών αιχμής σε Γεωγραφικά Συστήματα Πληροφοριών, τόσο στην κατεύθυνση της αρχαιολογίας, όπου υπάρχει ευρύ πεδίο εφαρμογών, όσο και στην κατεύθυνση της ιστορίας.
Αντικειμενικός Σκοπός Μαθήματος:
Βασικός σκοπός του εργαστηριακού μαθήματος είναι να συμβάλλει στην προώθηση και στην ανάπτυξη των δεξιοτήτων των εκπαιδευομένων φοιτητών σε δύο αρκετά αναπτυσσόμενα ψηφιακά εργαλεία στο χώρο των ανθρωπιστικών επιστημών, δηλ. των Γεωγραφικών Συστημάτων Πληροφοριών (GIS) και της σχεδίασης με χρήση υπολογιστή (CAD), συνδυάζοντας την απαραίτητη βασική θεωρητική γνώση γύρω από την τεχνολογία λειτουργίας τους, με την πρακτική εξάσκηση στη χρήση εξειδικευμένου (ελεύθερου ή εμπορικού) λογισμικού, για το σχεδιασμό, την υλοποίηση και την εφαρμογή ολοκληρωμένων λύσεων που σχετίζονται με τα Δεδομένα πληροφορίας και τον γεωγραφικό Χώρο.
Κύρια μαθησιακά/πρακτικά αποτελέσματα
Πέραν των κύριων μαθησιακών αποτελεσμάτων, ώστε οι εκπαιδευόμενοι θα αποκτήσουν μία ολοκληρωμένη και συμπαγή γνώση στις θεμελιώδεις αρχές που διέπουν τις τεχνικές διαχείρισης της Γεωγραφικής Πληροφορίας και δεξιότητες στη χρήση εξειδικευμένου λογισμικού, για την εφαρμογή των παραπάνω αρχών. τελικά θα διαπιστώσουν τη διεπιστημονική εμβάθυνση αφενός στη συλλογή, γεωαναφορά, περιγραφή, ερμηνεία και απεικόνιση χωρικών δεδομένων του φυσικού, τεχνικού και κοινωνικοοικονομικού περιβάλλοντος και αφετέρου στην ανάλυση και στο σχεδιασμό του χώρου όπου απαιτείται η σχεδίαση, ανάπτυξη και διαχείριση έργων GIS ή η χρήση λογισμικού και εφαρμογών GIS.
Ιδιαίτερα στην αρχαιολογία, τα ΓΣΠ βρίσκουν πλήθος εφαρμογών, όπως διαχείριση-χαρτογράφηση αρχαιολογικών δεδομένων, συνδυαστική αποτύπωση τοπογραφίας και αρχαιολογικών δεδομένων και θέσεων, καταγραφή και ανάλυση στο χώρο, αποτύπωση ανασκαφικών και ερευνητικών στοιχείων, μοντελοποίηση και πρόβλεψη πιθανών θέσεων, μετακινήσεων και σχέσεων κ.ά.
Εργαστήριο
Πρόκειται για ένα εξαμηνιαίο κύκλο εργαστηριακών ασκήσεων, που υλοποιούνται σε τρίωρη εβδομαδιαία βάση από τους συμμετέχοντες φοιτητές/-τριες του Τμήματος.
Το μάθημα συνδυάζει μικρή θεωρητική κατάρτιση και πρακτική άσκηση με τη χρήση κυρίως του ελεύθερου λογισμικού Quantum-GIS (QGIS), αλλά και άλλων περισσότερο διαδεδομένων εμπορικών προγραμμάτων.
Το πρόγραμμα περιλαμβάνει τις θεματικές:
· Εισαγωγή στα Γεωγραφικά Συστήματα Πληροφοριών
· Δημιουργία Γεωχωρικών δεδομένων
· Γεωγραφικές βάσεις Γεωχωρικών δεδομένων
· Διαχείριση γεωχωρικών δεδομένων
· Χωρική ανάλυση
· Χαρτογραφία και ΓΣΠ
Αξιολόγηση
Πέραν από την ολοκλήρωση της κάθε εργαστηριακής άσκησης (ελάχιστο 8 στις 10 ασκήσεις), θα υπάρχει τελική αξιολόγηση (είτε με εξέταση, είτε με εργασία project) το αποτέλεσμα της οποίας βαθμολογείται με επιτυχώς (Ε) ή ανεπιτυχώς (Α) και θα δίνεται συνολικό αποτέλεσμα ανάλογα με την επιτυχή η ανεπιτυχή προσπάθεια του φοιτητή /-τριας.
Η συμμετοχή στο εργαστηριακό μάθημα είναι προαιρετική και αφορά σε προπτυχιακούς φοιτητές/-τριες όλων των ετών, αλλά καλό είναι να δηλώνεται από φοιτητές αρχικών ετών, το πρόγραμμα των οποίων δεν είναι ακόμα επιβαρυμένο με πρόσθετες υποχρεώσεις, σεμινάρια κλπ.
Να σημειωθεί ότι τα εργαστηριακά μαθήματα δεν υπολογίζονται στο βαθμό πτυχίου, αλλά ούτε και στο συνολικό αριθμό μαθημάτων για τη λήψη πτυχίου.
Αναγνώριση γνώσης πληροφορικής:
Υπενθυμίζεται ότι, σύμφωνα με τις διατάξεις του "προσοντολογίου" (Π.Δ. 50/2001, Φ.Ε.Κ. 39/Α ́/5.3.2001 όπως τροποποιήθηκε με τα Π.Δ. 347/2003, Φ.Ε.Κ. 315/Α ́/31.12.2003 και 44/2005, Φ.Ε.Κ. 63/Α ́/9.3.2005), ένας τρόπος απόδειξης της γνώσης πληροφορικής και χειρισμού Η/Υ στο Δημόσιο Τομέα, είναι με τίτλους σπουδών πανεπιστημιακής εκπαίδευσης, από την αναλυτική βαθμολογία των οποίων προκύπτει ότι οι κάτοχοί τους έχουν παρακολουθήσει τέσσερα τουλάχιστον μαθήματα υποχρεωτικά ή κατ' επιλογή, Πληροφορικής ή χειρισμού Η/Υ.
Δείτε εδώ το πιο πρόσφατο σχετικό έγγραφο του ΑΣΕΠ (Γνώση Χειρισμού Η/Υ - Τρόπος Απόδειξης 14/3/2018 - ΝΕΟ)
Δείτε εδώ το σχετικό έγγραφο του Υπουργείου Εσωτερικών (2005)
Χορήγηση βεβαίωσης παρακολούθησης 4 προπτυχιακών μαθημάτων Πληροφορικής
Ενημερώνονται οι φοιτήτριες και οι φοιτητές του Τμήματος που παρακολουθούν τα επιλεγόμενα εργαστηριακά μαθήματα πληροφορικής ότι, μετά την επιτυχή ολοκλήρωση τεσσάρων μαθημάτων, μπορούν να λάβουν «Βεβαίωση παρακολούθησης προπτυχιακών μαθημάτων τα οποία εμπίπτουν στην περιοχή της Πληροφορικής και του χειρισμού Ηλεκτρονικών Υπολογιστών» [βάσει του Π.Δ. 44/2005, άρθρο μόνο, παρ. 4 (ΦΕΚ 63/2005/Α), και της απόφασης της Συνέλευσης του Τμήματος της 21/3/2018].
Αντικείμενο του εργαστηρίου είναι η κατανόηση των βασικών θεωρητικών αρχών αρχιτεκτονικής αποτύπωσης με συμβατικές μεθόδους και η εμπέδωση βασικών γνώσεων και μεθόδων που εμπεριέχονται στο αρχιτεκτονικό σχέδιο. Παράλληλα, στόχος του εργαστηρίου είναι η εξοικείωση με την αναπαράσταση μέσω γραφικών δισδιάστατων ή τρισδιάστατων μορφών. Αναδεικνύονται οι ιδιότητες και διαφορές ανάμεσα στο σκίτσο αποτύπωσης και το αρχιτεκτονικό σχέδιο. Απαρτίζεται από θεωρητικό και πρακτικό σκέλος, με το δεύτερο να κυριαρχεί μέσω πρακτικών ασκήσεων πεδίου και εργαστηρίου, προκειμένου να καταστεί σαφής η αντιστοίχιση μεταξύ θεωρίας και πράξης.
Στο μάθημα αυτό θα προσφερθούν ασκήσεις μεθοδολογίας σε τρία τμήματα φοιτητριών και φοιτητών που επιθυμούν να συμμετάσχουν στα πλαίσια του μαθήματος "Μεθοδολογία Έρευνας στις Κοινωνικές Επιστήμες Ι".
Κάθε εβδομάδα θα εφαρμόζονται οι θεωρητικές γνώσεις που έχουν αποκτηθεί στα πλαίσια των παραδόσεων του κύριου μαθήματος και θα αναλύονται ασκήσεις σχετικές με αυτά.
Επιπρόσθετα, θα υπάρχουν εβδομαδιαίες δραστηριότητες για ασκήσεις στο σπίτι.
Στο πλαίσιο του μαθήματος ΕΠΑ 139 Η Μουσειακή Αγωγή στην εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης διερευνάται μέσα από παραδείγματα στην Ελλάδα και στο Εξωτερικό ο ψηφιακός μετασχηματισμός των μουσείων και της πολιτιστικής κληρονομιάς. Η τεχνητή νοημοσύνη είναι η πιο σύγχρονη και διαρκώς εξελισσόμενη τεχνολογία που επιτρέπει στις μηχανές να εκτελούν εργασίες που κανονικά απαιτούν ανθρώπινη νοημοσύνη, όπως η κατανόηση της γλώσσας, η αναγνώριση εικόνων ή η λήψη αποφάσεων. Στο μάθημα εξετάζουμε πώς η αυτή η Τεχνολογία εφαρμόζεται στη Μουσειακή Αγωγή (π.χ. παροχή προσαρμοστικών και εξατομικευμένων μαθησιακών διαδρομών για τους επισκέπτες με βάση τα ενδιαφέροντα και τις προτιμήσεις τους, δημιουργία δυναμικού και ελκυστικού περιεχομένου για τα εκθέματα, ενίσχυση της προσβασιμότητας και της συμμετοχικότητας της εκπαίδευσης στα μουσεία για άτομα με διαφορετικές ικανότητες, γλώσσες ή υπόβαθρο, η καθώς και η ανάλυση και αξιολόγηση του αντίκτυπου και της αποτελεσματικότητας των εκπαιδευτικών προγραμμάτων στα μουσεία). Η χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης για τη Μουσειακή Αγωγή μπορεί να αποφέρει πολλά πλεονεκτήματα τόσο για τα μουσεία όσο και για τους επισκέπτες, όπως η βελτίωση της ποιότητας και της συνάφειας της μουσειακής αγωγής μέσω πιο εξατομικευμένων και ουσιαστικών μαθησιακών εμπειριών, καθώς και η αύξηση της δέσμευσης και της διατήρησης των επισκεπτών με διαδραστικές και καθηλωτικές ευκαιρίες μάθησης. Η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί επίσης να επεκτείνει την εμβέλεια και τον αντίκτυπο της Μουσειακής Αγωγής, καθιστώντας την πιο προσιτή και χωρίς αποκλεισμούς για διαφορετικά και απομακρυσμένα ακροατήρια. Επιπλέον, η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να υποστηρίξει την καινοτομία και τη βιωσιμότητα της Μουσειακής Αγωγής επιτρέποντας την αποτελεσματικότερη και οικονομικότερη χρήση των πόρων και των δεδομένων. Ωστόσο υπάρχουν προκλήσεις και κίνδυνοι (υπεύθυνη χρήσης της ΤΝ. διασφάλιση ποιότητας περιεχομένου, εξισορρόπηση του ρόλου της ΤΝ και των ανθρώπινων εκπαιδευτικών) που παρουσιάζονται στο μάθημα για την καλλιέργεια μίας κριτικής στάσης απέναντι σε αυτήν την ολοένα και εξελισσόμενη τεχνολογία. Επιπλέον, είναι σημαντικό να προωθηθεί η κριτική σκέψη, η δημιουργικότητα και η συνεργασία μεταξύ των επισκεπτών και του προσωπικού του μουσείου. Η παροχή κατάρτισης, καθοδήγησης και υποστήριξης μπορεί να συμβάλει στη διασφάλιση της επιτυχίας σε αυτή την προσπάθεια.
Ιστοσελίδα του μεταπτυχιακού μαθήματος Μαθηματική Μοντελοποίηση, του ΠΜΣ Εφαρμοσμένα και Υπολογιστικά Μαθηματικά.
Το μάθημα Ζ54 Διδακτική της Γεωμετρίας είναι βασικό μεταπτυχιακό μάθημα του ΠΜΣ Μαθηματικά και Εκπαίδευση.
Στο μάθημα συνδυάζονται θέματα Διδακτικής της Γεωμετρίας και Γεωμετρίας στην Εκπαίδευση. Ο σκοπός λοιπόν του μαθήματος είναι διπλός.
1. Να εξετάσουμε θεωρίες και πρακτικές σχετικές με τη διδασκαλία της Γεωμετρίας στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση.
2. Να μελετήσουμε βασικές έννοιες της Ευκλείδειας Γεωμετρίας από προχωρημένη σκοπιά, να δούμε άλλες πλευρές της Γεωμετρίας, ίσως και κάποιες σύγχρονες εφαρμογές της στις φυσικές επιστήμες.
Προπτυχιακές φοιτήτριες και φοιτητές που έχουν περάσει το προπτυχιακό μάθημα ΜΕΜ203 Ευκλείδεια Γεωμετρία και η Διδακτική της ή το μάθημα ΜΕΜ233 Γεωμετρία, μπορούν να παρακολουθήσουν το Ζ54, το οποίο θα προσμετρηθεί ως μάθημα μη μαθηματικού περιεχομένου του προπτυχιακού προγράμματος. Σε περίπτωση που ολοκληρώσουν το μάθημα με επιτυχία και αργότερα γίνουν δεκτές στο ΠΜΣ Μαθηματικά και Εκπαίδευση θα μπορούν να ζητήσουν την αναγνώριση του μαθήματος Ζ54.
Το μάθημα αποτελεί την συνέχεια του μαθήματος Απειροστικός Λογισμός Ι και έχει σαν σκοπό να προσφέρει το θεωρητικό υπόβαθρο στην μαθηματική περιγραφή προβλημάτων με διανύσματα στο χώρο, συναρτήσεις πολλών μεταβλητών, την εξοικείωσης με τις μεθόδους αντιμετώπιση αυτών και την εισαγωγή στην πρακτική υλοποίηση λύσεων με έμφαση σε σύγχρονα θέματα βελτιστοποίησης και ανάλυσης δεδομένων.
Διδάσκων : Καθ. Τσαμαρδίνος Ιωάννης
(tsamard@csd.uoc.gr)
Λίστα Email: hy119b-list@csd.uoc.gr
Διδασκαλία:
Διαλέξεις
Δευτέρα-Τετάρτη 14.00-16.00
Φροντιστήριο
Παρασκευή 16.00-18.00
Online course at Microsoft Team
Το μάθημα ΗΥ-180 (Λογική) αποτελεί μια εισαγωγή στη Μαθηματική Λογική και το ρόλο που αυτή παίζει στην Επιστήμη Υπολογιστών. Εξετάζει βασικές έννοιες από τον Προτασιακό και Κατηγορηματικό Λογισμό (Propositional and Predicate Calculus), τα Τυπικά Συστήματα Αποδείξεων (Formal Proof Systems) και τις Πρωτοβάθμιες Θεωρίες (First-Order Theories). Ένα μέρος του μαθήματος θα αφιερωθεί στον Λογικό Προγραμματισμό (Logic Programming) και σε Συστήματα Αυτομάτων Αποδείξεων (Automated Theorem-Proving Systems).
Το μάθημα "HY-280 Θεωρία Υπολογισμού" καλύπτει βασικές έννοιες και θεμελιώδη ζητήματα της θεωρίας υπολογισμού, εξετάζοντας την υπολογιστική ισχύ και τα όρια των διαφόρων μοντέλων υπολογισμού. Τα κεντρικά ερωτήματα που θα μας απασχολήσουν είναι:
Το μάθημα εισάγει τους φοιτητές στις έννοιες των πεπερασμένων αυτομάτων, κανονικών γλωσσών, γραμματικών και μηχανών Turing. Στη συνέχεια, μελετάμε πιο προχωρημένες έννοιες όπως οι αποφασίσιμες και αναδρομικά απαριθμήσιμες γλώσσες, η θεωρία της υπολογισιμότητας, καθώς και οι έννοιες πολυπλοκότητας, με ιδιαίτερη έμφαση στα αποτελέσματα πληρότητας.
Το μάθημα αποσκοπεί στην κατανόηση των θεμελίων της θεωρίας, παρέχοντας ταυτόχρονα εργαλεία και γνώσεις για την ανάλυση προβλημάτων από την άποψη της υπολογιστικής πολυπλοκότητας.
Operating system procedures and their implementation: multiprogramming, process communication (synchronization, semaphores), context switching, process scheduling, system calls, interrupt handlers, deadlock, device independent I/O, device drivers, disk scheduling, memory management, virtual memory, paging algorithms, file systems, distributed operating systems.
Η σχεδόν απανταχούσα δυνατότητα σύνδεσης στο διαδίκτυο και χρήσης φυλλομετρητών του Ιστού έχει καταστήσει επωφελή (αν όχι απαραίτητη) τη χρήση πληροφοριακών συστημάτων μέσω του διαδικτύου.
Γενικά, η διαφορά των διαδικτυακών εφαρμογών σε σχέση με τις παραδοσιακές εφαρμογές, οφείλεται στο ότι η πλατφόρμα εγκατάστασης και λειτουργίας είναι το διαδίκτυο. Το διαδίκτυο ως πλατφόρμα υποδομής έχει ιδιαίτερα χαρακτηριστικά τα οποία καθιστούν και την ανάπτυξη διαδικτυακών εφαρμογών διαφορετική και ιδιαίτερη. Για παράδειγμα, οι λειτουργίες εισόδου και εξόδου του συστήματος θα πρέπει να υποστηριχθούν μέσω των δυνατοτήτων που προσφέρουν οι φυλλομετρητές ενώ η επιχειρησιακή λογική του συστήματος (που ενδεχομένως να είναι ήδη υλοποιημένη), πρέπει να ενθυλακωθεί ώστε να είναι εκτελέσιμη μέσω των διακομιστών του Ιστού και του πρωτοκόλλου http, και να αντιμετωπίσουμε το ότι το πρωτόκολλο HTTP είναι state-less. Γενικά, ο διαδικτυακός προγραμματισμός ασχολείται με την ανάπτυξη εφαρμογών στο ανώτερο επίπεδο του TCP/IP πρωτοκόλλου (application layer).
Το μάθημα αυτό αποτελεί μια εισαγωγή στις τεχνολογίες που είναι απαραίτητες για την ανάπτυξη διαδικτυακών εφαρμογών. Αρχικά γίνεται εισαγωγή στη γλώσσα HTML και το πρωτόκολλο HTTP, και στις δυνατότητες των φυλλομετρητών, συγκεκριμένα στη γλώσσα προγραμματισμού JavaScript. Κατόπιν το μάθημα ασχολείται με ζητήματα που αφορούν την υλοποίηση των λειτουργιών εισόδου και εξόδου επί της διαδικτυακής πλατφόρμας (HTML, φόρμες εισαγωγής, ανάγνωση παραμέτρων, τρόποι παραγωγής και μορφοποίησης εξόδου HTML). Εν συνεχεία ασχολούμαστε εκτενώς με την πλευρά του διακομιστή (Servlets, JSP) και με μεθοδολογίες και τεχνολογίες για πιο ευέλικτη και γρήγορη ανάπτυξη εφαρμογών.
Τέλος γίνεται εισαγωγή στις τεχνολογίες XML (XML, XML Schema, XPath, XSLT).
Διδάσκων : Καθ. Τσαμαρδίνος Ιωάννης
(tsamard@csd.uoc.gr)
Βοηθός: Γιακουμάκης Θεόδωρος-Μάριος
(tmgiakoumakis@csd.uoc.gr)
Λίστα Email: hy387-list@csd.uoc.gr
Διδασκαλία:
Διαλέξεις
Τρίτη-Πέμπτη10.00-12.00 Η206
Φροντιστήριο
Παρασκευή 10.00-12.00 Η206
Online course at Microsoft Team
The aim of the course is to make students aware of the security problems of information systems and networks, their mechanisms and technologies of protection, and to understand the parameters that make these protection mechanisms effective in modern systems. Firstly, the basic principles of cryptography are presented, then a number of important applications and practical techniques, and finally cryptographic policy and security management. The lesson includes both theory and hands-on sessions.
Αυτό το μάθημα παρέχει μια εισαγωγή στις αρχές που διέπουν την υλοποίηση Συστημάτων Διαχείρισης Βάσεων Δεδομένων (ΣΔΒΔ). Ο σκοπός του είναι να διδάξει τις βασικές έννοιες και αλγόριθμους που χρησιμοποιούνται σήμερα ευρέως για την υλοποίηση των κύριων συνιστωσών ενός Συστήματος Διαχείρισης Βάσεων Δεδομένων (διαχειριστής αποθήκευσης, επερωτήσεων και δοσοληψιών)
Φοιτητές που ολοκληρώνουν το μάθημα θα είναι σε θέση:
Το μάθημα "Σύγχρονα Θέματα Αλληλεπίδρασης Ανθρώπου-Υπολογιστή" επικεντρώνεται σε μοντέρνες τεχνικές αλληλεπίδρασης που αντιμετωπίζουν τις σύγχρονες προκλήσεις έναντι των τριών διαστάσεων ποικιλομορφίας της διάδρασης (Χρήστες, Τεχνολογικές Πλατφόρμες, Πλαίσιο Χρήσης).
Η αλληλεπίδραση ευπαθών ομάδων πληθυσμού (π.χ. άτομα με αναπηρίες, ηλικιωμένοι, κλπ.) αντιμετωπίζεται υπό το πρίσμα της Σχεδίασης για Όλους (μιας μοντέρνας μεθοδολογικής προσέγγισης ορθογώνιας ως προς την ανθρωποκεντρική σχεδίαση).
Παράλληλα, οι φοιτητές έχουν την ευκαιρία να γνωρίσουν τα μείζονα ζητήματα που αντιμετωπίζουν οι χρήστες κατά την αλληλεπίδρασή τους με τις ραγδαία αναπτυσσόμενες νέες υπολογιστικές πλατφόρμες (π.χ., φορετές συσκευές, αυτοκίνητα, επαυξημένη πραγματικότητα, ρομπότ, κλπ..), όσο και με υφιστάμενες οι οποίες χρησιμοποιούνται υπό νέα θεώρηση (π.χ., Υπολογιστικά υποστηριζόμενη συνεργασία, Κοινωνικά Μέσα, κλπ.)
Το μάθημα επικεντρώνεται στα ακόλουθα θέματα:
Αίθουσα Διδασκαλίας: Α.113
Ώρες Διδασκαλίας: Δευτέρα, Τετάρτη, Παρασκευή, 17:00 - 19:00
Διδάσκων : Καθ. Τσαμαρδίνος Ιωάννης
Βοηθοί:
Ντρουμπογιάννης Αντώνιος
Λίστα Email: hy487-list@csd.uoc.gr
Διδασκαλία:
Διαλέξεις
Τρίτη-Πέμπτη10.00-12.00 Η204
Φροντιστήριο
Δευτέρα 10.00-12.00 Η204
HY-533 is a seminar course in the area of Computer Networks, which will focus on Security issues, Privacy, and Intelligence on the Internet. It will cover security issues faced by Internet Service Providers , ie large networks such as those of OTE and FORTHNET in Greece, of Deutsche Telekom in Europe, and AT & T worldwide. Also, the course will focus on modern research (and industrial) trends to address such problems by using Software Defined Network (SDN) technologies that make computer networks "Smarter". Additionally, the course will cover research trends related to data Transparency of Internet users (this concerns the data transparency both of the end-user as well as of entire companies / networks).
Another aim of the course is to introduce students to modern techniques for the cultivation of innovative thinking and research, with the ultimate objective of linking research, innovation and entrepreneurship. For this purpose, design thinking methodology will be used. Students will apply the methodology through working in teams in a challenge that will be relative to the course’s literature. A mentor will be assigned to every team in order to advise students.
Finally, the course’s objective is that students are able to work together in teams and communicate effectively , both in writing and orally.
For this purpose, there will be 3-4 lectures on the topics:
How to effectively present research?
How to write a scientific article
How to work effectively in a team?
ΗΥ360 και ΗΥ252, or instructor permission.
Christos Kozanitis
kozanitis [papaki] ics.forth.gr
Aggelos Sinogeorgos
csdp1266 [papaki] csd.uoc.gr
Monday - Wednesday 16:00 - 18:00.
H.206
Assigned paper readings
Online documentation of technologies of interest
Cloud credits by AWS. Students will have a credit to use compute and storage services of the Amazon cloud. Registered students should use the submission folder of the first week of the class to send their uoc email address to receive access to the platform.
ΗΥ360 και ΗΥ252, or instructor permission.
Christos Kozanitis
kozanitis [papaki] ics.forth.gr
Aggelos Sinogeorgos
csdp1266 [papaki] csd.uoc.gr
Monday - Wednesday 16:00 - 18:00.
H.206
Assigned paper readings
Online documentation of technologies of interest
Cloud credits by AWS. Students will have a credit to use compute and storage services of the Amazon cloud. Registered students should use the submission folder of the first week of the class to send their uoc email address to receive access to the platform.
Big Data requires the storage, organization, and processing of data at a scale and efficiency -typically of heterogeneous nature and in streaming flow- that go well beyond the capabilities of conventional information technologies. Such requirements have been first introduced for processing the web, and they are today a common place in many industries. In this respect many traditional assumptions break, new query and programming interfaces are required (Map/Reduce), and new computing models will emerge (Cloud Computing). This course aims to introduce parallel/distributed data processing using the MapReduce (M/R) paradigm and provide insights for developing applications on top of the Hadoop platform.
Big data raises also new challenges in data mining. Given the scale and speed of data that needs to be processed as well the variety of parameters to be taken into account, state of the art machine learning algorithms working offline and expecting homogeneous and clean data are also challenged. There is on ongoing effort to design Big Data Mining algorithms accommodating a parallel/distributed or even a streaming evaluation. Of course such kind of incremental, partial evaluation impacts the quality of obtained statistical models and thus algorithms compromise between quality of the learning and computation time. The course will adopt an algorithmic viewpoint: data mining is about applying algorithms to data, rather than using data to “train” a machine-learning engine of some sort.
The course will consist of lectures based both on textbook material (freely-available for download on the Web) and scientific papers. It will also include programming assignments that will provide students with hands-on experience on building data-intensive applications using existing Big Data tools and platforms. The intended audience of this course is MSc and PhD students but also practitioners who plan to design or develop state-of-the-art algorithms available today for Big Data analysis.
Big Data requires the storage, organization, and processing of data at a scale and efficiency -typically of heterogeneous nature and in streaming flow- that go well beyond the capabilities of conventional information technologies. Such requirements have been first introduced for processing the web, and they are today a common place in many industries. In this respect many traditional assumptions break, new query and programming interfaces are required (Map/Reduce), and new computing models will emerge (Cloud Computing). This course aims to introduce parallel/distributed data processing using the MapReduce (M/R) paradigm and provide insights for developing applications on top of the Hadoop platform.
Big data raises also new challenges in data mining. Given the scale and speed of data that needs to be processed as well the variety of parameters to be taken into account, state of the art machine learning algorithms working offline and expecting homogeneous and clean data are also challenged. There is on ongoing effort to design Big Data Mining algorithms accommodating a parallel/distributed or even a streaming evaluation. Of course such kind of incremental, partial evaluation impacts the quality of obtained statistical models and thus algorithms compromise between quality of the learning and computation time. The course will adopt an algorithmic viewpoint: data mining is about applying algorithms to data, rather than using data to “train” a machine-learning engine of some sort.
The course will consist of lectures based both on textbook material (freely-available for download on the Web) and scientific papers. It will also include programming assignments that will provide students with hands-on experience on building data-intensive applications using existing Big Data tools and platforms. The intended audience of this course is MSc and PhD students but also practitioners who plan to design or develop state-of-the-art algorithms available today for Big Data analysis.
Το μάθημα επιχειρεί να εισάγει το φοιτητή σε μια ευρεία γκάμα πρόσφατων φορμαλισμών, δίνοντας αρκετή έμφαση όχι μόνο στις θεωρητικές ιδιότητές τους, αλλά και στην πρακτική εφαρμογή τους. Για το σκοπό αυτό θα ξεπεράσουμε τις κλασσικές υλοποιήσεις βασισμένες σε PROLOG και θα εμβαθύνουμε στην κωδικοποίηση προβλημάτων βελτιστοποίησης και εύρεσης πλάνων επίλυσης προβλημάτων με τη state-of-the-art γλώσσα δηλωτικού προγραμματισμού Answer Set Programming (ASP). Συστήματα που χρησιμοποιούν την ASP βρίσκει κανείς πλέον τόσο σε ακαδημαϊκό όσο και σε βιομηχανικό επίπεδο, σε περιοχές όπως η ρομποτική, η βιοπληροφορική, σε εμπορικά συστήματα διαχείρισης εργοστασίων, έως και σε απλές εφαρμογές, πχ εφαρμογές ηλεκτρονικού τουρισμού για προσωποποιημένη πλοήγηση.
Professor: Prof. Tsamardinos Ioannis
(tsamard@csd.uoc.gr)
Assistants:
Kalouris Dimitris
(jimkal@csd.uoc.gr)
Bonfini Paolo,
(paolo@physics.uoc.gr)
Mailing List:
hy577-list@csd.uoc.gr
Lectures:
Lectures Monday-Wednesday 10.00-12.00 A121
Recitation Friday 10.00-12.00 A125
Online course at Microsoft Teams
Professor: Tsamardinos Ioannis(tsamard@csd.uoc.gr)
Assistants:
Nikos Myrtakis (myrtakis@csd.uoc.gr)
Marianna Velessioti (marianna@csd.uoc.gr)
Giorgos Paterakis (gpat@csd.uoc.gr)
Mailing List:hy577-list@csd.uoc.gr
Lectures: Monday,Wednesday 12:00-14:00 A121
Recitation Friday: 12:00-14:00 A121
Τέλος ζωής και νοσηλεία στη Μονάδα Εντατικής Θεραπείας. Εισαγωγικές έννοιες σε παρηγορητική θεραπεία, παρακράτηση θεραπείας, απόσυρση θεραπείας
Ακούμε συχνά ότι ζούμε σε έναν κόσμο όπου πολλές μορφές γνώσης και ψυχαγωγίας είναι οπτικά διαρθρωμένες. Βλέπουμε ταινίες και σειρές, συχνά προτιμούμε τις κινηματογραφικές διασκευές των βιβλίων, στα πανεπιστημιακά αμφιθέατρα αποζητούμε την επικουρία του ppt και των επεξηγηματικών βίντεο, επιλέγουμε συντρόφους σαρώνοντας δεξιά τη φωτογραφία στην οθόνη, “σκρολάρουμε” στο Instagram, βλέπουμε διαφημίσεις και ακολουθούμε influencers... Αυτός ο οπτικοκεντρισμός τι συνέπειες έχει για το πώς προσλαμβάνουμε τον κόσμο; Αποτελούν γλώσσα οι εικόνες; Πώς λειτουργούν; Και πώς μπορεί ο λεγόμενος οπτικός γραμματισμός (visual literacy) να αποτελέσει εργαλείο στην κοινωνική έρευνα; Αυτό είναι το πλαίσιο από το οποίο αντλεί αυτό το σεμινάριο, το οποίο είναι κατεξοχήν μεθοδολογικό και αποτελεί μια εισαγωγή στην ανάλυση εικόνων.
It is often stated that we are living in a world where many forms of knowledge and entertainment are constructed visually. We watch films and series, we often prefer the film adaptation to the book, we expect PPTs and illustrative videos in university lectures, we choose our romantic partners by swiping right, we scroll on Instagram, we watch advertisements, and we follow influencers… What are the consequences of the central role of visuality on the ways in which we perceive the world? Can images be perceived as a form of language? What is their effect? And how can visual literacy be employed as a tool in social research? The seminar builds upon this framework, and provides an introduction to visual research methodologies.
Σκοπός του μαθήματος είναι :
• Η εξοικείωση των φοιτητών και των φοιτητριών με τα βασικά χαρακτηριστικά των
σημαντικότερων ιδεολογικών ρευμάτων -κινημάτων και τους τρόπους με τους
οποίους αυτά αποκρυσταλλώθηκαν έως σήμερα σε πολιτικές ταυτότητες, θεσμίσεις
και πρακτικές.
• Η εμπέδωση των τρόπων μετάβασης από τις παραδοσιακές στις νεωτερικές ιδεολογίες,
στις οποίες και θα εστιάσουμε την προσοχή μας στο πλαίσιο του μαθήματος.
• Η κατανόηση των κοινωνικών συνθηκών γέννησ ης των ιδεολογικών ρευμάτων και η
ανάδειξη του ανταγωνιστικού τους χαρακτήρα, τόσο σε σχέση με τα άλλα ρεύματα, όσο
και μεταξύ των επιμέρους τάσεων στο εσωτερικό του κάθε ρεύματος.
• Η συνειδητοποίηση τ ων τρόπ ων μ ε τους οποίους μετασχηματίζονται οι πολιτικές
θεωρίες όταν συναντιούνται με την πολιτική πρακτική.
• Η αναγνώριση του στοιχείου του ευρωκεντρισμού στη μελέτη της εξέλιξης των
ιδεολογικών και πολιτικών ταυτοτήτων.
• Οι τρόποι υποδοχής και «μετάφρασης » των ρευμάτων αυτών στην ελληνική κοινωνία.
• Η σημερινή αποκρυστάλλωση των εν λόγω ιδεολογικών ρευμάτων σε διεθνές επίπεδο.
Μαθησιακά αποτελέσματα – δεξιότητες :
Κατά την ολοκλήρωση των παραδόσεων, στόχος είναι οι φοιτητές και οι φοιτήτριες να
είναι σε θέση:
• Να ταυτοποιούν το κάθε ιδεολογικό ρεύμ α-κίνημα με τις θεμελιακές θέσεις του.
• Να το τοποθετούν στην ιστορική συγκυρία γέννησής του.
• Να επισημαίνουν τις υλικές συνθήκες και να αναδεικνύουν τα επίδικα κοινωνικά
ζητήματα επί των οποίων αρθρώθηκε.
• Να αντιλαμβάνονται σε ποια σημεία ανταγωνιστικών ή αντίπαλων ιδεολογικών
ρευμάτων -κινημάτων που είχαν αξιώσεις ηγεμονίας επιχειρεί το κάθε ρεύμα ή κίνημα
να απαντήσει.
• Να αναγνωρίζουν τους βασικούς θεωρητικούς και πολιτικούς εκπροσώπους του κάθε
ρεύματος -κινήματος.
• Να τεκμηριώνουν ότι τα ιδεολογικά ρεύματα δεν είναι ενιαία και ότι στο εσωτερικό τους μπορεί να διεξάγονται μεγάλες συγκρούσεις. Να διακρίνουν τις βασικές εσωτερικές διαφοροποιήσεις τους.
• Να περιγράφουν το πως διαπλέκονται και αλληλεπιδρούν οι ιδεολογίες με τα κοινωνικά κινήματα και τη δράση των πολιτών και πως διά αυτής της συνθήκης συντελείται η πολιτική αποκρυστάλλωσή τους.
• Να αναπτύσσουν το πώς θα μπορούσε να προσεγγιστεί ένα σύγχρονο κοινωνικό φαινόμενο από τη σκοπιά του κάθε ιδεολογικού ρεύματος.
• Να αναγνωρίζουν την ιδεολογική και πολιτική ταυτότητα μέσα από τον λόγο ενός σύγχρονου ατομικού ή συλλογικού πολιτικού υποκειμένου.
Τύπος οργάνωσης του μαθήματος:
Διαλέξεις του διδάσκοντος.
Μορφή αξιολόγησης :
Γραπτές εξετάσεις. Δυνατότητα επιλογής γραπτής εργασίας με ενισχυτικό βαθμολογικό χαρακτήρα.
Τύποι εκπαιδευτικού υλικού :
Ψηφιακός φάκελος σημειώσεων με επιμέλεια του διδάσκοντος
Χρήση τεχνολογιών πληροφορίας κ επικοινωνιών :
Προβολή παρουσιάσεων powerpoint . Προβολή βίντεο.
Προτεινόμενη Βιβλιογραφία :
• Heywood , A. (2007), Πολιτικές Ιδεολογίες , Επίκεντρo
• Ball, T. & Dagger R. (2011), Πολιτικές ιδεολογίες και δημοκρατικό ιδεώδες , Τουρίκης
Επιπλέον Βιβλιογραφία:
• Almond , G. κ.α. (επιμ.) (2003), Strong religion. The rise of Fundamentalisms around the world , University of Chicago Press
• Anderson , B. (1997), Φαντασιακές κοινότητες. Στοχασμοί για τις απαρχές και τη διάδοση του εθνικισμού , Νεφέλη
• Anderson, K. (2016), Marx at the margins. On Nationalism, Ethnicity and Non - Western Societies , The University of Chicago Press
• Βαρβιτσιώτης, Ι., & Ρούσσος, Σ. (2008), Τυφλοί στρατοί. Η Δύση και η απειλή του ισλαμικού φονταμενταλισμού , Καστανιώτης
• Βαρίκα, Ε. (2011), Η εξέγερση των κυριών. Η Γένεση μιας φεμινιστικής συνείδησης στην Ελλάδα, 1833 -1907 , Παπαζήσης
• Beevor , A. (2006), Ο Ισπανικός Εμφύλιος Πόλεμος, 1936 -1939 , Γκοβόστης
• Bernstein , S. & Milza , P. (2007) , Ιστορία της Ευρώπης . Από τη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία στα ευρωπαϊκά κράτη , Αλεξάνδρεια
• Bernstein , S. & Milza , P. (1997), Ιστορία της Ευρώπης. Η ευρωπαϊκή συμφωνία και η Ευρώπη των εθνών 1815 -1919 , Αλεξάνδρεια
• Bryson , V. (2005), Φεμινιστική πολιτική θεωρία , Μεταίχμιο
• Carter, N. (2007), The politics of the environment. Ideas, activism, policy , Cambridge University Press
• Connor, W. (1984), The National Question in Marxist -Leninist Theory and Strategy , Princeton University Press
• Δημαράς, Κ.Θ. (2009), Νεοελληνικός Διαφωτισμός , Ερμής
• Dobson, A. (2007), Green political thought , Routledge
• Eagleton , T. (2019), Ιδεολογία. Μια εισαγωγή , Πεδίο
• Freeden , M. (2006), Ιδεολογία , Ελληνικά Γράμματα
• Freeden , M. (2021), Φιλελευθερισμός , Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης
• Gellner , E. (1992), Έθνη και εθνικισμός , Αλεξάνδρεια
• Hall, S. & Gieben B. (2003), Η διαμόρφωση της νεωτερικότητας . Οικονομία, κοινωνία, πολιτική, πολιτισμός , Σαββάλας
• Hobsbawm , E. (1994), Έθνη και εθνικισμός από το 1780 μέχρι σήμερα. Πρόγραμμα,
μύθος, πραγματικότητα , Καρδαμίτσα
• Hobsbawm , E. (2010), Η Εποχή των Άκρων . Ο σύντομος εικοστός αιώνας (1914 -1991), ΜΙΕΤ
• Hobsbawm , E. (2015), Η Εποχή των Επαναστάσεων. 1789 -1848 , ΜΙΕΤ
• Kepel , G. (1992), Η επιστροφή του θεού. Ισλαμικά, χριστιανικά, εβραϊκά κινήματα στην επανάκτηση του κόσμου , Λιβάνης
• Kymlicka , W. (2005), Η πολιτική φιλοσοφία της εποχής μας , Πόλις
• Jacqueline , R. (2006), Το ζήτημα του Σιωνισμού , Ποιότητα
• Λιναρδάτος, Σ. (1988), 4η Αυγούστου , Θεμέλιο
• Λέκκας, Π. (2006), Η εθνικιστική ιδεολογία. Πέντε υποθέσεις εργασίας στην ιστορική κοινωνιολογία , Κατάρτι
• Μαριόρας, Μ. ( 2020 ), Ισλαμικος ριζοσπαστισμός. Ιστορικές και θεολογικές προϋποθέσεις του Τζιχάντ , Πεδίο
• Μπουρνάζος, Σ. κ.α. (επιμ) (2001), Ο αιώνας των κομμουνισμών , Πόλις
• Macpherson , C. (1994), Η ιστορική πορεία της φιλελεύθερης δημοκρατίας , Γνώση
• Moschonas, G. (2002), In the name of social democracy. The great transformation: 1945 to the present , Verso
• Μουζέλης, Ν. (2014), Νεωτερικότητα και θρησκευτικότητα. Εκκοσμίκευση, φονταμενταλισμός , ηθική, Πόλις
• Παναγιωτίδης, Σ. (2024), Ο Κόκκινος Ιανός. Το έθνος στη σκέψη και την επαναστατική στρατηγική των κλασικών του μαρξισμού , Παπαζήσης
• Πάτελος, Κ. (2007), Θεμελιοκρατία. Ο πολιτικός και θρησκευτικός φονταμενταλισμός, Ι. Σιδέρης
• Πουλαντζάς, Ν. (2006), Η κρίση των δικτατοριών . Πορτογαλία -Ελλάδα -Ισπανία, Θεμέλιο
• Πουλαντζάς, Ν. (2006), Φασισμός και δικτατορία. Η Τρίτη Διεθνής αντιμέτωπη στον φασισμό , Θεμέλιο
• Paxton , R. (2006), Η ανατομία του φασισμού , Κέδρος
• Sassoon, D. (2010), One hundred years of socialism , I.B.Tauris
• Schmidt , M. (2004), Θεωρίες Δημοκρατίας , Σαββάλας
• Vincent, A. (2010), Modern political ideologies , Wiley -Blackwell
• Weiss , J. (2009), Συντηρητισμός και ριζοσπαστική δεξιά. Παραδοσιοκρατία, αντίδραση και αντεπανάσταση στην Ευρώπη , 1770 -1945 , Θύραθεν
|
Στο μάθημα, το οποίο έχει εισαγωγικό χαρακτήρα, εξετάζονται, μέσα από τη νεότερη βιβλιογραφία και από τις πηγές, οι κύριοι άξονες της πολιτικής, θεσμικής, κοινωνικής, οικονομικής και πνευματικής εξέλιξης της δυτικής Ευρώπης κατά τη μεσαιωνική περίοδο, ενώ παράλληλα γίνεται συστηματική προσπάθεια να γίνουν κατανοητά αυτά τα ιστορικά φαινόμενα μέσα από ζωντανά και χειροπιαστά παραδείγματα ιστορικών πηγών της εποχής, αλλά και μέσα από τον αντίκτυπο που έχει ο μεσαίωνας στη σύγχρονη εποχή. Στόχος είναι μια πρώτη εξοικείωση με τις βασικές έννοιες και τα κύρια αναλυτικά εργαλεία του γνωστικού πεδίου της Μεσαιωνικής Ευρωπαϊκής Ιστορίας, αλλά και με το πώς προσλαμβάνεται ο μεσαίωνας στον σύγχρονο πολιτικό και πολιτισμικό διάλογο. |
Αντικείμενο του μαθήματος είναι ο πόλεμος κατά τη μεσαιωνική περίοδο. Η επίδραση του πολέμου διαπερνά πολλούς και σημαντικούς τομείς του μεσαιωνικού κόσμου. Σε αυτό το εξάμηνο θα επιλέξουμε και θα εξετάσουμε την επίδραση αυτή στον κοινωνικό, τον οικονομικό αλλά και τον πολιτικό-θεσμικό τομέα. Θα παρακολουθήσουμε πώς ο πόλεμος έγινε αποκλειστικό προνόμιο της αριστοκρατίας, πώς επικράτησε η μορφή του έφιππου πολεμιστή, αλλά και τις διεργασίες, οικονομικές, πολιτικές και κοινωνικές, που οδήγησαν στην απώλεια του μονοπωλίου του πολέμου για την αριστοκρατία και την ιπποτική τάξη. Θα διερευνήσουμε επίσης πώς ο πόλεμος συνδέεται με τη φορολογία και με την ανασυγκρότηση της κρατικής εξουσίας. Θέματα όπως οι πολεμικές τακτικές, ο τρόπος διεξαγωγής του πολέμου, ο οπλισμός κλπ θα μας απασχολήσουν επίσης, στο βαθμό που είχαν αλληλεπίδραση με τις τρεις αυτές θεματικές ενότητες.
|
Η διαρκής πολεμική δραστηριότητα στη μεσαιωνική Ευρώπη καθιστούσε αναγκαία την εξεύρεση νέων πηγών χρηματοδότησης. Από νωρίς, λοιπόν, ο πόλεμος, η στρατιωτική υπηρεσία, η φορολογία και ο κρατικός δανεισμός αποκτούν περίπλοκες διασυνδέσεις με ενδιαφέρουσες επιπτώσεις στην κοινωνία και την οικονομία. Από νωρίς, επίσης, η πολεμική δραστηριότητα των κυβερνώντων και η επιβολή των αναγκαίων εισφορών για την υλοποίησή της νομιμοποιούνται από την εξασφάλιση της συναίνεσης των κυβερνωμένων, συμβολικής και τελετουργικής στην αρχή, ουσιαστικής αργότερα, στο πλαίσιο συλλογικών οργάνων που αποτελούν τους προγόνους των θεσμών εκπροσώπησης. Ξεκινώντας από τις βασικές αυτές αρχές, το σεμινάριο έχει ως στόχο να γίνει χώρος συζήτησης και επεξεργασίας θεμελιωδών φαινομένων και θεσμών του Μεσαίωνα με προεκτάσεις στην πρώιμη νεότερη εποχή, στην περίοδο της αποικιοκρατίας και στον σύγχρονο κόσμο. |
Τις τελευταίες δεκαετίες, η κοινωνική σημασία της μελέτης της Μεσαιωνικής Ευρώπης εμπλουτίζεται σημαντικά. Στη σύγχρονη πραγματικότητα της παγκοσμιοποίησης, η ευρωκεντρική – δυτικοκεντρική προσέγγιση του παρελθόντος αμφισβητείται. Παραδοσιακά θέματα μεσαιωνικής ιστορίας, όπως σχέσεις αγροτών και γαιοκτημόνων, ο μετασχηματισμός και η αναβίωση των πόλεων, η αλληλεπίδραση κυβερνώντων και κυβερνωμένων, η θρησκευτική αρχιτεκτονική και τέχνη, συνεχίζουν να αποτελούν σημεία αναφοράς, ωστόσο προστίθενται νέα, όπως η πολιτισμική μεταφορά, οι έμφυλες σχέσεις, το ζήτημα της ταυτότητας και ετερότητας, και πολλά άλλα. Παράλληλα, η σημασία όλων αυτών επαναξιολογείται με γνώμονα τη σύγχρονη επικαιρότητα, στο πλαίσιο εξελίξεων σε έναν ευρύτερο γεωγραφικό χώρο. Όπως το παρόν και το μέλλον, το παρελθόν αντιμετωπίζεται ως παγκόσμιο και πολιτισμικά ποικιλόμορφο. Στο σεμινάριο θα συζητηθούν θέματα όπως:
Το σεμινάριο πραγματεύεται την ιστορική εξέλιξη του φαινομένου της παγκοσμιοποίησης. Ένας απλός ορισμός της παγκοσμιοποίησης είναι η αυξανόμενη αλληλεξάρτηση μεταξύ οικονομιών, αγορών, κοινωνιών και πολιτισμών σε μια διαρκώς διευρυνόμενη γεωγραφική περιοχή. Το πότε ξεκίνησε η διαδικασία αυτή αποτελεί θέμα επιστημονικού διαλόγου μεταξύ οικονομολόγων, ιστορικών, κοινωνιολόγων και ανθρωπολόγων. Στο σεμινάριο θα συζητηθούν καθοριστικά στάδια της παγκοσμιοποίησης κατά τον μεσαίωνα και τους νεότερους χρόνους: από το δρόμο του μεταξιού και την εμπορική επανάσταση, τα πρώτα παγκόσμια συστήματα και την εποχή των ανακαλύψεων, ως την αποικιοκρατία και την εποχή των μεγάλων επαναστάσεων (Γαλλική-Διαφωτισμός, Βιομηχανική, των Μεταφορών κλπ). Στόχος είναι οι φοιτητές να προβληματιστούν και να κατανοήσουν ένα φαινόμενο επίκαιρο, το οποίο εισέρχεται σε μια ακόμα περίοδο μεταμόρφωσης.
Σκοπός του μαθήματος είναι να αναλυθεί η διαμόρφωση και η εξέλιξη της Μεσαιωνικής Ευρώπης στις πολιτικές, οικονομικές, κοινωνικές και πολιτιστικές της εκφάνσεις. Συγκεκριμένα, το μάθημα επικεντρώνεται στην εξέταση των θεμελιωδών χαρακτηριστικών του ευρωπαϊκού μεσαίωνα, όπως προκύπτουν από τη δυναμική εξέλιξη της ευρωπαϊκής ιστορίας κατά τον Κεντρικό και Ύστερο Μεσαίωνα (1000- 1500).
Βασικές υποενότητες του μαθήματος είναι:
α. Η ιστορία των μεσαιωνικών θεσμών: η θεμελίωση και η εξέλιξη των θεσμών διακυβέρνησης, τα όρια της κεντρικής εξουσίας, οι παράγοντες αμφισβήτησής της.
β. Η μεσαιωνική κοινωνία: τα γεγονότα και οι φορείς των μεταβολών στην οργάνωση της μεσαιωνικής κοινωνίας. Επιπλέον, οι ετερότητες: οι μηχανισμοί δημιουργίας του «άλλου» και η συμπεριφορές απέναντι σε αυτό (περιθωριακές ομάδες, αιρετικοί, Εβραίοι κλπ.). Η δημιουργία μιας «διώκουσας» κοινωνίας.
γ. Η μεσαιωνική οικονομία: η εκμετάλλευση του αγροτικού χώρου και ο κοινωνικό-οικονομικός μετασχηματισμός της φεουδαρχικής Ευρώπης.
δ. Ο μεσαιωνικός πολιτισμός: οι βασικές αρχές της μεσαιωνικής πολιτικής σκέψης, πανεπιστήμια και σχολαστικισμός, λογοτεχνία και μεσαιωνική τέχνη.
Οι φοιτητές και οι φοιτήτριες θα εξοικειωθούν με τις πολιτικές, οικονομικές και κοινωνικές εξελίξεις που διαμόρφωσαν τον κυρίως μεσαιωνικό ευρωπαϊκό χώρο, τις διαδικασίες συγκρότησης των πολιτικών μορφωμάτων αλλά και με τις βασικές μεθοδολογικές αρχές που αφορούν τις σχετικές θεματικές. Επίσης, να ενημερωθούν για τον διαρκή ιστοριογραφικό προβληματισμό πάνω στις θεματικές αυτές. Έμφαση θα δοθεί στην ανάπτυξη της ικανότητας συσχετισμού ιστορικών φαινομένων, όπως π.χ. διαδικασίες μετάβασης στην εξέλιξη των πολιτικών μορφωμάτων (αυτοκρατορία, βασίλεια, αυτόνομες πόλεις) καθώς και συγκρίσεις με αντίστοιχες εξελίξεις στην Ανατολική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία.
Καθεμιά από τις υποενότητες συνοδεύεται από παρουσίαση των διαθέσιμων πηγών, της σχετικής βιβλιογραφίας και των βασικών κατευθύνσεων και προβληματισμών. Στους φοιτητές διανέμεται ηλεκτρονικά διεξοδική βιβλιογραφία από την οποία θα κληθούν να επιλέξουν θέματα προς επεξεργασία και παρουσίαση κατά τη διάρκεια των μαθημάτων.
Αντικείμενο του μαθήματος είναι η κρατική συγκρότηση και οι κοινωνικές μεταβολές σε δύο σημαντικές κρατικές οντότητες της μεσαιωνικής Ευρώπης, την Αγγλία και τη Γαλλία, κατά τον κεντρικό και ύστερο μεσαίωνα. Οι δυο χώρες, κατά το χρονικό αυτό διάστημα, οργάνωσαν το κράτος και την κοινωνία τους με μεθόδους που άλλοτε έμοιαζαν και άλλοτε διέφεραν μεταξύ τους. Ωστόσο, μέχρι τα τέλη του μεσαίωνα και στις δυο είχαν παγιωθεί ισχυροί κρατικοί θεσμοί, καθώς και δίαυλοι διαβούλευσης μεταξύ κυβερνώντων και κυβερνωμένων, οι οποίοι επηρέαζαν τη διαμόρφωση κοινωνικών συσχετισμών και οι οποίοι, παρά τις διαφορές ανάμεσα στα δύο συστήματα, αποτελούσαν πρότυπο για άλλους κρατικούς σχηματισμούς της εποχής. Στόχος ήταν να γίνει η κεντρική εξουσία πιο αποτελεσματική και αισθητή σε όσο το δυνατόν μεγαλύτερο μέρος της κοινωνίας και της γεωγραφικής επικράτειας· αλλά και να επιτευχθεί ένας επαρκής βαθμός συναίνεσης προς την κεντρική εξουσία, ώστε να διασφαλίζεται πολιτική σταθερότητα. Οι διεργασίες αυτές συνέβαλαν στην ανάδειξη νέων κοινωνικών στρωμάτων ανταγωνιστικών της παραδοσιακής αριστοκρατίας, προδρόμων της μεσαίας και αστικής τάξης. Έχουν ενδιαφέρον, ιδιαίτερα στη σύγχρονη εποχή, κατά την οποία η δημόσια σφαίρα παραιτείται από αρμοδιότητες η εξασφάλιση των οποίων είναι προϊόν μακρόχρονων προσπαθειών, ενώ το πολιτικό σώμα αποξενώνεται από την πολιτική.
Στο σεμινάριο θα εξεταστεί η στενή συνέχεια μεταξύ του Μεσαίωνα και της Πρώιμης Νεότερης Περιόδου σε ό,τι αφορά την επικοινωνία των Ευρωπαίων με πολιτισμούς και πολιτικά συστήματα έξω από τα όρια της Ευρώπης. Χωρίς τις γνώσεις που συσσωρεύτηκαν και καταγράφηκαν από τους μεσαιωνικούς ταξιδιώτες, ναυτικούς και ναυπηγούς, και χωρίς τις φαντασιώσεις και τις ψευδείς προσδοκίες που ήταν αναπόσπαστο μέρος των ευρωπαϊκών αντιλήψεων για τον έξω κόσμο, η ανακάλυψη των θαλάσσιων δρόμων προς την Αμερική και τον Ειρηνικό στα τέλη του 15ου και στις αρχές του 16ου αιώνα θα ήταν αδιανόητη. Η έκταση των μεσαιωνικών ευρωπαϊκών επαφών με άλλες ηπείρους ήταν πολύ μεγαλύτερη και πολύ πιο επίμονη απ' ό,τι έχει γίνει γενικά αντιληπτό- η ιστορία της επέκτασης της Ευρώπης τον δέκατο πέμπτο και δέκατο έκτο αιώνα έχει γραφτεί με ελάχιστη προσοχή στις μεσαιωνικές μαρτυρίες της παρουσίας και της δράσης των Ευρωπαίων στην κεντρική Ασία, την Άπω Ανατολή και την Αφρική. Ιεραπόστολοι, ταξιδιώτες, έμποροι, δουλέμποροι και ιδιοκτήτες φυτειών θα πρωταγωνιστήσουν στις συναντήσεις του σεμιναρίου.
Εισαγωγικό μάθημα σχεδιασμένο για που απευθύνεται κυρίως στους πρωτοετείς φοιτητές.
Κωδικός εισόδου: inx115
Στόχος του μαθήματος
Να εξοικειώσει τους/ις πρωτοετείς κυρίως φοιτητές/τριες με τα σημαντικότερα γεγονότα και εξελίξεις στο πολιτικό, κοινωνικό και πνευματικό επίπεδο στην Ελλάδα, από τους Βαλκανικούς Πολέμους και την ολοκλήρωση της Εθνικής και Κρατικής Ενοποίησης μέχρι την πτώση της Δικτατορίας των Συνταγματαρχών, την διαμόρφωση ενός φιλελεύθερου κοινωνικού κράτους και την ένταξη στην ΕΟΚ. Θα εξεταστούν οι κοινωνικοί, οικονομικοί και πολιτικοί περιορισμοί και προκλήσεις που αντιμετώπισε το ελληνικό Κράτος μετά τον διπλασιασμό του σε έκταση και πληθυσμό (εν μέρει μειονοτικό) εντός του ιδιαίτερα ασταθούς διεθνούς διακρατικού συστήματος της περιόδου των συνεχών ευρωπαϊκών συγκρούσεων (1914-1945) και της μεγάλης παγκόσμιας οικονομικής Κρίσης του 1929.
Ο εμφύλιος πόλεμος (1946-1949) και τραγικές συνέπειές του καθώς οι διεθνείς συνθήκες την εποχή του Ψυχρού πολέμου καθυστέρησαν μεταπολεμικά την οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη και διαιώνισαν την επιβίωση του πολιτικού αυταρχισμού μέχρι την κατάρρευση της επταετούς Δικτατορίας το 1974. Η ένταξη στις Ευρωπαϊκές Κοινότητες το 1981, επικυρώνει τον ριζικό και βαθύ εκδημοκρατισμό του πολιτικού και πολιτειακού συστήματος και την καινοφανή οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη της περιόδου 1960-1980, κλείνοντας την μακρά περίοδο πολιτικής αστάθειας και αυταρχισμού.
Πρόκειται για εισαγωγικό μάθημα που απευθύνεται κυρίως στους φοιτητές των τεσσάρων πρώτων εξαμήνων και επιδιώκει να παρουσιάσει σε αδρές γραμμές την πολιτική και κοινωνική ιστορία της ελληνικής κοινωνίας και του ελληνικού κράτους κατά τον 19ο αιώνα. Θα εξεταστεί επίσης περιληπτικότερα η οικονομική και πολιτισμική ιστορία.
Το μάθημα επιχειρεί να εξοικειώσει τον φοιτητή με τα σημαντικότερα γεγονότα και εξελίξεις στο πολιτικό, κοινωνικό και πνευματικό επίπεδο στην Ευρώπη και τις Αυτοκρατορίες της, από τους Βαλκανικούς Πολέμους μέχρι την αποτυχημένη επέμβαση των Βρετανών και Γάλλων στο Σουέζ, πράξη που σηματοδοτεί την οριστική αναγνώριση της αδυναμίας των παλιών Ευρωπαϊκών αυτοκρατορικών δυνάμεων να κινηθούν ανεξάρτητα από τις δύο μεγάλες Υπερδυνάμεις του Μεταπολεμικού κόσμου.
Το μάθημα επιχειρεί να εισαγάγει τον φοιτητή στις βασικές πολιτικές και κοινωνικές εξελίξεις της Ευρώπης (θα εξεταστούν όπου χρειάζεται και οι εξελίξεις στις ΗΠΑ) από το τέλος των Ναπολεοντίων Πολέμων μέχρι τον Α’ Παγκόσμιο πόλεμο και την ανάσχεση της λεγόμενης «Πρώτης Παγκοσμιοποίησης», περίοδο, κατά την οποία θεωρείται ότι έγινε μη-αναστρέψιμη η απόκλιση της βιομηχανικής Ευρώπης από τον υπόλοιπο κόσμο και οι ισχυρότερες Ευρωπαϊκές Δυνάμεις επέβαλαν την αποικιακή και ιμπεριαλιστική κυριαρχία τους στο μεγαλύτερο μέρος του Κόσμου. Η διερεύνηση επικεντρώνει τόσο στα διαφορετικά είδη πηγών, όσο και στις διαφορετικές μεθοδολογικές προσεγγίσεις των ιστορικών.
Τι είναι παγκοσμιοποίηση; Η παγκοσμιοποίηση, είναι ένας όρος που χρησιμοποιείται για την ερμηνεία του σύγχρονου κόσμου, εναλλακτικά με την παγκοσμιότητα, παγκόσμια ιστορία, παγκόσμιο καπιταλισμό.
Το μάθημα επιχειρεί να εξοικειώσει τους φοιτητές και τις φοιτήτριες με την Ιστορία της Βαλκανικής Χερσονήσου από την εποχή των πρώτων εθνικών επαναστάσεων (Ελληνική και Σερβική) μέχρι το τέλος του Μεσοπολέμου, εξετάζοντας την πορεία αποδιάρθρωσης της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και συγκρότησης των νέων εθνικών κρατών. Η σταδιακή χειραφέτηση των εθνικών πολιτικών οντοτήτων και η επιδείνωση των ενδοβαλκανικών εθνικών συγκρούσεων σε μια εποχή προϊούσας επέμβασης των Μεγάλων Δυνάμεων και των αντιτιθέμενων γεωπολιτικών συμφερόντων τους θα είναι στο επίκεντρο της ανάλυσης. Θα συνεξεταστεί περιληπτικά η συγκριτική ανάπτυξη των βαλκανικών κοινωνιών και οικονομιών.
Το μαθημα είναι συνδιδασκαλία των Σωκράτη Πετμεζά και Ηλία Κολοβού και μπορεί να δηλωθεί ως μαθημα ειτε του Τομεα Ιστορίας Νεοτέρων Χρόνων (ΙΝΧΑ190) είτε του Τομέα Αφρικανιών και Ανατολικών Σπουδών (ΤΟΥ115).
Θα εξεταστεί η πορεία συγκρότησης της εργατικής τάξης στις περιοχές που θα αποτελέσουν το σύγχρονο Ελληνικό κράτος (περίπου 1860-1936) καθώς και η πορεία διαμόρφωσης των πρώτων εργατικών συνδικαλιστικών οργανώσεων και της ΓΣΕΕ. Τέλος, θα παρακολουθήσουμε τη συγκρότηση των εργατικών πολιτικών οργανώσεων στο Ελληνικό κράτος και τις Οθωμανικές επαρχίας και τη διαδικασία ενοποίησής τους στο ΣΕΚΕ. Την ανάπτυξη και ενίσχυση του συνδικαλιστικού και πολιτικού κινήματος της εργατικής τάξης ως διεκδικητή της πολιτικής εξουσίας κατά τον μεσοπόλεμο θα ανακόψει προσωρινά η δικτατορία του Μεταξά.
Το 2019 η ναυτιλία των Ελλήνων με κέντρο τον Πειραιά ήταν η μεγαλύτερη στον κόσμο, θέση που κρατάει εδώ και 50 χρόνια. Το μάθημα εξετάζει ένα κεντρικό ερώτημα: Γιατί μια μικρή ευρωπαϊκή χώρα σαν την Ελλάδα να έχει τον μεγαλύτερο εμπορικό στόλο του κόσμου, μεγαλύτερο από εκείνο της Γερμανίας, των Ηνωμένων Πολιτειών ή της Ιαπωνίας, και μάλιστα σε μία περίοδο παρατεταμένης οικονομικής κρίσης της χώρας; Για να κατανοήσει κανείς την εξαιρετική επιτυχία των Ελλήνων σε αυτόν τον διεθνή κλάδο των διεθνών θαλάσσιων μεταφορών μέχρι και σήμερα οφείλει να αναζητήσει την ανάπτυξη της νεότερης και σύγχρονης ιστορίας της ελληνόκτητης ναυτιλίας στον 18ο αιώνα. Στη διάρκεια του 18ου αιώνα οι Έλληνες, Βενετοί και Οθωμανοί υπήκοοι του Ιονίου και Αιγαίου πελάγους με βάση 40 νησιά, ανέπτυξαν εμπορικούς ποντοπόρους στόλους ιστιοφόρων και μετατράπηκαν στους κύριους μεταφορείς της Ανατολικής Μεσογείου και της Μαύρης Θάλασσας προς την Δυτική Μεσόγειο και τις ευρωπαϊκές ακτές του Ατλαντικού. Στη διάρκεια του 19ου αιώνα και μετά τη δημιουργία του ελληνικού κράτους, είτε ως Έλληνες, Βρετανοί ή Οθωμανοί υπήκοοι συνέχισαν αυτή τη δραστηριότητα, πάντα με βάση τα νησιά του Ιονίου και του Αιγαίου, αναπτύσσοντας το ελληνόκτητο στόλο σε άνευ προηγουμένου επίπεδα. Στη διάρκεια του 20ού αιώνα με στόλους ατμοπλοίων και αργότερα ντηζελοκίνητων πλοίων, με κέντρο τον Πειραιά και το Λονδίνο, και στα μέσα του 20ού αιώνα τη Νέα Υόρκη, αναπτύχθηκαν στους μεγαλύτερους εφοπλιστικούς ομίλους του κόσμου. Σήμερα, οι διεθνείς εφοπλιστικοί όμιλοι των Ελλήνων μεταφέρουν φορτία για τρίτες χώρες στους πέντε ωκεανούς και με κέντρο τον Πειραιά διευθύνουν τον μεγαλύτερο στόλο του κόσμου. Μέσα από συνολική αλλά και επιμέρους θεώρηση το μάθημα θα αναζητήσει τους λόγους ανάπτυξης της ελληνόκτητης ναυτιλίας που έχει χαρακτηρίσει την τοπική και ευρύτερη ιστορία της Ελλάδας.
Το σεμινάριο θα εστιάσει σε ζητήματα της διπλωματικής, πολιτικής και κοινωνικής Ιστορίας των Ευρωπαϊκών χωρών (συμπεριλαμβανομένης της ΕΣΣΔ) και των πληθυσμών που τους κατοικούν από την Βelle Εpoque και μέχρι την κατάρρευση των σοσιαλιστικών καθεστώτων (1896-1989). Εξετάζονται ιδιαίτερα πτυχές της διάλυσης των αυτοκρατοριών και της ανάπτυξης των ευρωπαϊκών εθνικών κρατών και των (αλληλοσυγκρουόμενων) γεωπολιτικών επιδιώξεων τους, ιδιαίτερα στο πλαίσιο του ιδεολογικού ανταγωνισμού μεταξύ δημοκρατικών, σοσιαλιστικών και αυταρχικών/φασιστικών καθεστώτων.
The seminary course will focus on issues of the diplomatic, political and social history of European states (URSS included) and their populations from the Belle Époque to the dissolution of the socialist states (1896-1989). It will particularly examine the dissolution of the old European Empires and the rise of the new European nation-states and their competing geopolitical projects (especially in the context of the ideological and geopolitical struggle between liberal, socialist and authoritarian/fascist regimes).
Το μάθημα εξετάζει την πολιτική, οικονομική, κοινωνική, και πολιτισμική πορεία μιας Αυτοκρατορίας που δημιούργησε ο Μεγάλος Πέτρος τον 17ο αιώνα και μιας υπερδύναμης του 20ού αιώνα που προσπαθήσει να ξαναστήσει ο Πούτιν τον 21ο αιώνα. Παρά τους μεγάλους της λογοτέχνες, τον Πούσκιν, τον Ντοστογιέφσκυ, τον Τολστόϊ ή τον Μαξίμ Γκόρκι, για όλη τη Δύση η Ρωσία ήταν και είναι μακρινή. Οι Ευρωπαίοι και οι Αμερικανοί μέχρι τον Ψυχρό Πόλεμο δεν μάθαιναν ρωσικά και δεν μελετούσαν την χώρα και έτσι η Ρωσία παρέμενε «ένα μυστήριο». Η μοναδικότητα του σοβιετικού καθεστώτος και η έλλειψη επικοινωνίας με την Ανατολική Ευρώπη στο δεύτερο μισό του 20ού αιώνα μεγένθυνε το στοιχείο του μυστηρίου. Ήταν μια χώρα τόσο κοντά και τόσο μακριά από την Δυτική Ευρώπη και τη Μεσόγειο. Ακόμα και η ορθοδοξία της φάνταζε εξωτική για τη Δύση. Ο αντίκτυπος όμως της Ρωσικής επανάστασης, η κραταιά Σοβιετική Ένωση και το κομμουνιστικό σύστημα που εξακολουθεί να κυβερνά την Κίνα, την πολυπληθέστερη χώρα του κόσμου, ήταν και παραμένει τεράστιος Από την ίδρυση της η Ρωσία περιλάμβανε λαούς που δεν ήταν Ρώσοι ή Σλάβοι αλλά που οι Ρώσοι τους θεωρούσαν αναπόσπαστο μέρος της κοινωνίας τους, όμως λίγα γνωρίζει η δυτικοευρωπαϊκή ιστοριογραφία ακόμα και σήμερα για την πολυπολιτισμικότητά της. Αποτελεί την μεγαλύτερη γεωγραφικά χώρα του κόσμου: μέχρι το 1917 η Ρωσική Αυτοκρατορία είχε επεκταθεί προς Ανατολάς μέχρι τη Σιβηρία και τον Ειρηνικό, ωκεανό και στο Νότο μέχρι τη Μαύρη Θάλασσα. Η Σοβιετική Ένωση διατήρησε τα εδάφη και κατάφερε μέσα σε εβδομήντα χρόνια να αναπτύξει μια οικονομία καθυστερημένη σε υπερδύναμη, πληρώνοντας όμως ένα κόστος που την έφερε στη διάλυσή της. Το 1991 δημιουργήθηκε η Ρωσική Ομοσπονδία πιο συρρικνωμένη γεωγραφικά που κατάφερε όμως σε λίγα χρόνια να αποκτήσει οικονομική δύναμη. Σκοπός του μαθήματος είναι να αναλύσει σφαιρικά μια χώρα και έναν λαό των οποίων οι επιλογές καθόρισαν την πορεία του κόσμου και της Ελλάδας.
Η Μαύρη Θάλασσα, μια θάλασσα κλειστή σαν γιγαντιαία λίμνη με μοναδική διέξοδο τα στενά των Δαρδανελίων έχει μια ιστορία πολυτάραχη, συνεχών μετακινήσεων, πολιτικών διεκδικήσεων, οικονομικής ευημερίας, κοινωνικών και πολιτισμικών ανακατατάξεων, ένταξης και απομόνωσης από την παγκόσμια αγορά. Χαρακτηρισμένη ως «Οθωμανική Λίμνη» μέχρι τη δεκαετία του 1770, η Μαύρη Θάλασσα έγινε το πεδίο αποικιοποίησης της Ρωσικής Αυτοκρατορίας που μέχρι τα τέλη του 19ου αιώνα είχε κατακτήσει την βόρεια και ανατολική της ακτή, ενώ ταυτόχρονα έγινε πεδίο διεκδίκησης των δυτικοευρωπαϊκών δυνάμεων (Αυστρο-ουγγαρίας, Βρετανίας και Γαλλία) μέχρι τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο. Με τις πιο εύφορες πεδιάδες στη δυτική της ακτή, να διατρέχει ο ποταμός Δούναβης (στις σημερινές Ρουμανία και Βουλγαρία), και στη βόρεια ακτή (στη σημερινή Ουκρανία και Ρωσία) και πετρέλαιο από την Κασπία Θάλασσα (σημερινό Ατζερμπαϊτζάν) και την περιοχή του Καυκάσου (σημερινή Γεωργία), έγινε το μεγαλύτερο εξαγωγικό κέντρο σιτηρών και πετρελαίου του κόσμου μέχρι τις αρχές του 20ού αιώνα.
Παρόλη την ύπαρξη παλαιών πόλεων-λιμανιών στα νότια παράλια της Μαύρης Θάλασσας, όπως η Τραπεζούντα, με παράδοση αιώνων στο χερσαίο εμπόριο με κεντρική Ασία, Ιράν, Ινδία και Ινδικό ωκεανό, από το τελευταίο τρίτο του 18ου αιώνα μέχρι τα τέλη του 19ου αιώνα πάνω από 24 νέες πόλεις-λιμάνια δημιουργήθηκαν και αναπτύχθηκαν σε ποταμούς και παράλια της δυτικής, βόρειας και ανατολικής ακτής. Μετανάστες από την Κεντρική Ευρώπη, την Κεντρική Ασία, την νοτιοανατολική Ευρώπη και ανατολική Μεσόγειο κατέκλυσαν τις νέες πολυπολιτισμικές πόλεις που ξεφύτρωσαν σαν μανιτάρια από τον 18ο αιώνα μέχρι τις αρχές του 20ού αιώνα. Για τους Ελληνες, οι πόλεις της Μαύρης Θάλασσας αποτέλεσαν τη «Γη Επαγγελίας» με χιλιάδες Έλληνες κυρίως από τα νησιά του Αιγαίου και του Ιονίου πελάγους να εγκαθίστανται στις πόλεις της και να μετατρέπονται στους κύριους εμπόρους, εφοπλιστές και ναυτικούς της μέχρι την Οκτωβριανή Επανάσταση. Το μάθημα αυτό εξετάζει τη Μαύρη Θάλασσα με τα εργαλεία της Ιστορίας των Θαλασσών: τις θαλάσσιες περιοχές, , το άνοιγμα αυτής της θάλασσας στον κόσμο και την ένταξή της στην παγκόσμια αγορά μέσα από τις πόλεις λιμάνια, τους θαλάσσιους δρόμους, τις εμπορικές κοινότητες και τη μετανάστευση.
Το σεμινάριο επιδιώκει να παρουσιάσει την πορεία μετάβασης της Ελληνικής γεωργίας από το προκαπιταλιστικό έγγειο καθεστώς των επάλληλων δικαιωμάτων επί της γης στο σύγχρονο καθεστώς όπου κυριαρχεί η «απόλυτη έγγεια ιδιοκτησία» μέσα από τη διάλυση των δεσμών εξάρτησης των άμεσων καλλιεργητών και τις κρατικές παρεμβάσεις μεταρρύθμισης και διανομής της γης. Θα μελετηθεί ακόμα η εμπειρία της αγροτικής αποκατάστασης των προσφύγων κατά τον Μεσοπόλεμο. Οι φοιτητές θα εξοικειωθούν με τη χρήση του αρχειακού υλικού του Υπουργείου Γεωργίας που βρίσκεται κατατεθειμένο και υπό ταξινόμηση στα ΓΑΚ.
Το μάθημα επιχειρεί να εξοικειώσει τον φοιτητή με τα σημαντικότερα γεγονότα και εξελίξεις στο πολιτικό, κοινωνικό και πνευματικό επίπεδο στην Ελλάδα, από τους Βαλκανικούς Πολέμους και την ολοκλήρωση της Εθνικής και Κρατικής Ενοποίησης μέχρι την πτώση της Δικτατορίας των Συνταγματαρχών, τη διαμόρφωση ενός φιλελεύθερου κοινωνικού κράτους και την ένταξη στην ΕΟΚ.Θα εξεταστούν οι κοινωνικοί, οικονομικοί και πολιτικοί περιορισμοί και προκλήσεις που αντιμετώπισε το ελληνικό Κράτος μετά τον διπλασιασμό του σε έκταση και πληθυσμό (εν μέρει μειονοτικό) εντός του ιδιαίτερα ασταθούς διεθνούς διακρατικού συστήματος της περιόδου των συνεχών ευρωπαϊκών συγκρούσεων (1914-1945) και της μεγάλης παγκόσμιας οικονομικής Κρίσης του 1929. Ο εμφύλιος πόλεμος (1946-1949) και τραγικές συνέπειές του καθώς οι διεθνείς συνθήκες την εποχή του Ψυχρού πολέμου καθυστέρησαν μεταπολεμικά την οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη και διαιώνισαν την επιβίωση του πολιτικού αυταρχισμού μέχρι την κατάρρευση της επταετούς Δικτατορίας το 1974. Η ένταξη στις Ευρωπαϊκές Κοινότητες το 1981, επικυρώνει τον ριζικό και βαθύ εκδημοκρατισμό του πολιτικού και πολιτειακού συστήματος και την καινοφανή οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη της περιόδου 1960-1980, κλείνοντας την μακρά περίοδο πολιτικής αστάθειας και αυταρχισμού.
με κωδικό εισόδου : inx411
Κωδικός εισόδου: inx412
Έθνη-κράτη της σύγχρονης Ευρώπης
Το μάθημα είναι μια εισαγωγή στην έννοια του έθνους-κράτους και του πώς αυτή εμπεδώθηκε στην Ευρώπη. Τόσο σε γενικό, "διεθνές", επίπεδο, όσο και, μέσα από την εξέταση συγκεκριμένων περιπτώσεων, ορισμένων από τα σημαντικότερα έθνη-κράτη της δυτικής Ευρώπης (Γαλλία, Ιταλία, Γερμανία, κ.α.) και των Βαλκανίων κατά τον 19ο και 20ο αιώνα.
με Κωδικό εισόδου : inx159
Το μάθημα επιχειρεί να εξοικειώσει τον φοιτητή με τα σημαντικότερα γεγονότα και εξελίξεις στο πολιτικό, κοινωνικό και πνευματικό επίπεδο στην Ευρώπη και τις Αυτοκρατορίες της, από τον Κριμαϊκό Πόλεμο μέχρι την αποτυχημένη επέμβαση των Βρετανών και Γάλλων στο Σουέζ, πράξη που σηματοδοτεί την οριστική αναγνώριση της αδυναμίας των παλιών Ευρωπαϊκών αυτοκρατορικών δυνάμεων να κινηθούν ανεξάρτητα από τις δύο μεγάλες Υπερδυνάμεις του Μεταπολεμικού κόσμου.
Στόχος του μαθήματος είναι να παρουσιάσει την διαμόρφωση του σύγχρονου κόσμου, από την βιομηχανική επανάσταση και την έναρξη της αποικιακής εξάπλωσης των Ευρωπαϊκών Δυνάμεων στην Νότια και Ανατολική Ασία μέχρι τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο ως μια παγκόσμια (global) διαδικασία που με διευρυνόμενο και επιταχυνόμενο τρόπο εμπλέκει το σύνολο των κοινωνιών και των κρατικών μορφωμάτων της υφηλίου.
Θεωρίες του έθνους
Το ερώτημα «τι είναι ένα έθνος» έχει γίνει, τους τελευταίους δύο αιώνες, αντικείμενο πολλαπλών αντιπαραθέσεων. Στο σεμινάριο αυτό θα συζητήσουμε διαφορετικές θεωρητικές και ιστορικές προσεγγίσεις στο εθνικό φαινόμενο, αλλά και διαφορετικές πολιτικές προτάσεις συγκρότησης του έθνους.
Οι φοιτητές θα κληθούν εξετάσουν και να παρουσιάσουν συγκεκριμένα παραδείγματα από την ελληνική ή την διεθνή βιβλιογραφία.
Ο ρόλος της Βιολογίας στην Ιατρική. Δομή και μελέτη μακρομορίων. Δομή και τοπολογία νουκλεϊκών οξέων. Xρωματίνη και χρωμοσώματα. Δομή γονιδίων. Aντιγραφή του DNA. Μεταγραφή του DNA. Συρραφή και κατεργασία του mRNA. Γενετικός κώδικας. Mεταφραστική λειτουργία και μηχανισμοί αποδόμησης πρωτεϊνών. Pύθμιση γονιδιακής έκφρασης. Εισαγωγή στη Βιοπληροφορική. Εισαγωγή στις τεχνικές της Μοριακής Βιολογίας. Κυτταρικά οργανίδια. Παραγωγή ενέργειας στα μιτοχόνδρια. Πλασματική μεμβράνη και μεμβρανική μεταφορά. Ενδοκυττάρια διαμερίσματα και κυτταρική επικοινωνία. Κυτταρική διαίρεση. Kυτταρικός κύκλος και απόπτωση. Κυτταροσκελετός και κυτταροκίνηση. Βλαστοκύτταρα και στελεχιαία κύτταρα. Το νευρικό κύτταρο. Το καρκινικό κύτταρο και βασικές αρχές ογκογένεσης.
Βιοστατιστική (κωδ. ΙΣ 2.2), Ιατρική Σχολή, Πανεπιστήμιο Κρήτης
Υπεύθυνοι Μαθήματος: Γρηγόρης Χλουβεράκης, Ευάγγελος Κριτσωτάκης
Μαθησιακοί στόχοι:
Σκοπός του μαθήματος είναι να αποκτήσουν οι φοιτητές/-τριες επαρκή γνώση των θεμελιωδών βιοστατιστικών εννοιών και μεθόδων που χρησιμοποιούνται ευρέως στην ιατρική έρευνα. Το μάθημα δίνει έμφαση στην ανάπτυξη στατιστικής σκέψης και την ορθή ερμηνεία των αποτελεσμάτων των ερευνητικών μελετών. Οι διαλέξεις έχουν στόχο να γνωρίσουν και να κατανοήσουν οι φοιτητές/-τριες τον στατιστικό τρόπο σκέψης, την έννοια της αβεβαιότητας και τη σύνδεση του ερευνητικού σχεδιασμού με τη στατιστική ανάλυση, αλλά και να αναγνωρίσουν τα συνήθη σφάλματα στις στατιστικές αναλύσεις και να αξιολογούν κριτικά τη στατιστική μεθοδολογία των κλινικών και επιδημιολογικών μελετών. Οι διαλέξεις συμπληρώνονται από πρακτικές ασκήσεις εφαρμοσμένης στατιστικής ανάλυσης με τη χρήση στατιστικού λογισμικού.
Περιεχόμενο μαθήματος:
Προτεινόμενα Βιβλία:
ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ - ΔΗΜΟΣΙΑ ΥΓΕΙΑ
6ο Εξάμηνο / ΩΔΕ. 30 / Δ.Μ.2
Υπεύθυνοι Μαθήματος: Ευάγγελος Κριτσωτάκης, Ιζόλδη Μπουλουκάκη
Διδάσκοντες: Ι. Τσιλιγιάννη, Ε. Κριτσωτάκης, Ι. Μπουλουκάκη, Σ. Καρακωνσταντής, Κ. Τρυφινοπούλου
Μαθησιακοί στόχοι:
Στόχος του μαθήματος είναι η κατανόηση των αρχών και μεθόδων της Επιδημιολογίας και η ερμηνεία των επιδημιολογικών δεδομένων στη Δημόσια Υγεία, στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας και γενικά στις υπηρεσίες υγείας. Το μάθημα διδάσκεται με διαλέξεις και πρακτικές ασκήσεις στην κατεύθυνση μεταγραφής της θεωρητικής γνώσης. Οι ασκήσεις μπορούν να είναι προβλήματα, συζήτηση άρθρων, ή πρακτικές ασκήσεις στο σχεδιασμό ή/και την ανάλυση επιδημιολογικών μελετών.
Ενότητες μαθήματος:
1. Εισαγωγή στην Επιδημιολογία: προσέγγιση και εξέλιξη
2. Μέτρηση και σύγκριση της συχνότητας των νοσημάτων
3. Βασικές μέθοδοι προτυποποίησης (standardization)
4. Περιγραφική Επιδημιολογία
5. Σχεδιασμός Επιδημιολογικών Μελετών: μελέτες κοορτών, μελέτες ασθενών-μαρτύρων και οικολογικές μελέτες
6. Σχεδιασμός Επιδημιολογικών Μελετών: πειραματικές μελέτες και τυχαιοποιημένες ελεγχόμενες δοκιμές
7. Διαγνωστικές μελέτες και προγράμματα προσυμπτωματικού ελέγχου (screening)
8. Τύχη, μεροληψία και συγχυτικές επιδράσεις στις επιδημιολογικές μελέτες
9. Ειδικά θέματα επιδημιολογίας: μετα-ανάλυση
10. Ειδικά θέματα επιδημιολογίας: επιδημιολογική επιτήρηση λοιμωδών νόσων και διερεύνηση επιδημιών.
11.Ειδικά θέματα επιδημιολογίας: περιβαλλοντική, γενετική και μοριακή επιδημιολογία
12.Ειδικά θέματα επιδημιολογίας: συμπεριφορική και κοινωνική επιδημιολογία
13.Κριτική αξιολόγηση επιδημιολογικών μελετών
Μαθησιακά Αποτελέσματα:
Με την επιτυχή ολοκλήρωση του μαθήματος ο φοιτητής/-τρια θα είναι σε θέση :
Να αναγνωρίζει την βασική προσέγγιση και εξέλιξη της Επιδημιολογίας και τις βασικές έννοιες, όρους και εφαρμογές στη Δημόσια Υγεία.
Να περιγράφει εφαρμόζει και ερμηνεύει μέτρα συχνότητας, νοσηρότητας, θνησιμότητας και συσχέτισης των νοσημάτων σε πληθυσμιακές ομάδες.
Να εξηγεί τη χρήση, τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα των διαφορετικών σχεδιασμών σε επιδημιολογικές μελέτες παρατήρησης και πειραματικές δοκιμές.
Να αναγνωρίζει τα κύρια σφάλματα των επιδημιολογικών μελετών και τις βασικές μεθόδους ώστε να εντοπίζει, προλαμβάνει και διορθώνει αυτά τα σφάλματα.
Να συνοψίζει τις εφαρμογές, τα πλεονεκτήματα και τα αδύνατα σημεία των τακτικών επιδημιολογικών δεδομένων, των προγραμμάτων προσυμπτωματικού ελέγχου και των συστημάτων επιδημιολογικής επιτήρησης.
Να αναγνωρίζει και να διακρίνει εφαρμογές της συμπεριφορικής και κοινωνικής επιδημιολογίας, της επιδημιολογίας λοιμωδών νόσων, της περιβαλλοντικής επιδημιολογίας, και της γενετικής και μοριακής επιδημιολογίας.
Προτεινόμενα συγγράμματα:
Essentials of epidemiology in public health, 4th edition, Ann Aschengrau and George R. Seage III (Jones & Bartlett Learning, ISBN 9781284128352).
Epidemiology 101, 2nd edition, Robert H. Friis, 2018 (Jones & Bartlett Learning, ISBN 9781284107852).
Το μάθημα αποβλέπει στο επίπεδο 020 εκμάθησης της Ιταλικής γλώσσας και Ορολογίας (Α2 σύμφωνα με το Κοινό Ευρωπαϊκό Πλαίσιο Αναφορές για τη γλωσσική εκμάθηση, διδασκαλία και αξιολόγηση), να διδάξει στους φοιτητές τις κοινωνικές λειτουργίες της Ιταλικής γλώσσας, σε προφορικό και γραπτό επίπεδο, να παρουσιάσει απλά πολιτισμικά χαρακτηριστικά και δρώμενα της Ιταλικής κουλτούρας της καθημερινότητας, να αναδείξει τα ειδικά λεξιλόγια που περιλαμβάνονται σε απλά και σύντομα κείμενα.
Με την επιτυχή ολοκλήρωση του μαθήματος ο φοιτητής, ως βασικός χρήστης, θα είναι σε θέση:
• να χειρίζεται σύντομες κοινωνικές συναλλαγές χρησιμοποιώντας καθημερινούς ευγενικούς τρόπους (χαιρετισμός, προσφωνήσεις, διαχείριση απλών ερωτοαπαντήσεων προσωπικού ύφους, ανταπόκριση σε άκουσμα ειδήσεων, κλπ).
• να αναγνωρίζει και να κατανοεί τις καθημερινές συνήθειες και τις πολιτισμικές διαφορές συγκριτικά με το δικό του πολιτισμό.
• να αναγνωρίζει και να χρησιμοποιεί στοιχειώδεις γνώσεις αναφορικά με τις βασικότερες μορφοσυντακτικές δομές της Ιταλικής γλώσσας (μεταξύ άλλων: τις άμεσες και τις έμμεσες αντωνυμίες, την Προστακτική, τον Παρατατικό της Οριστικής και τη Δυνητική Ευκτική).
• να κατανοήσει φράσεις και λέξεις υψηλής συχνότητας που σχετίζονται με περιοχές άμεσης προσωπικής συνάφειας (π.χ. πολύ στοιχειώδεις προσωπικές και οικογενειακές πληροφορίες, αγορές, τοπική γεωγραφία, εργασία).
• να διαβάζει πολύ σύντομα, απλά κείμενα, να εντοπίσει συγκεκριμένες προβλέψιμες πληροφορίες σε απλό καθημερινό υλικό (διαφημίσεις, φυλλάδια, καταλόγους εστιατορίων, προγράμματα) και να κατανοήσει σύντομες απλές προσωπικές επιστολές.
• να περιγράψει, προφορικά και γραπτά χρησιμοποιώντας μια σειρά φράσεων και προτάσεων, πρόσωπα του περιβάλλοντός του ή κοινωνικές γνωριμίες, τις συνθήκες διαβίωσής του, το ιστορικό του (εκπαιδευτικό, επαγγελματικό, προσωπικό) και την τρέχουσα κατάστασή του (προσωπική, εκπαιδευτική, επαγγελματική).
• να αναγνωρίζει, να κατανοεί και να αποδίδει στην ελληνική γλώσσα απλά και σύντομα κείμενα που περιέχουν ειδικά λεξιλόγια σχετικά με το γνωστικό τους πεδίο.
να συντάσσει σύντομα, απλά μηνύματα και σημειώσεις που σχετίζονται με θέματα άμεσης ανάγκης ή μια πολύ απλή προσωπική επιστολή.
Τι σημαίνει κοινωνικός αποκλεισμός, ποια είναι τα βασικά του χαρακτηριστικά και πως ‘μετράμε’ τον αποκλεισμό; Γιατί παλιότερα μιλούσαμε για ‘φτώχεια’ ενώ τώρα όλοι κάνουν λόγο για αποκλεισμό; Μας βοηθάει ο όρος αυτός να αναγνωρίζουμε τις κοινωνικές ανισότητες γύρω μας, τόσο σήμερα όσο και σε διαφορετικές εποχές αλλά και τόπους; Σε ποιο βαθμό η κοινωνική πολιτική καταπολεμάει τον αποκλεισμό και σε ποιες περιπτώσεις τον κατασκευάζει; Μπορεί να συμβάλει η μελέτη του αποκλεισμού στην καταπολέμησή του;
Το μάθημα αυτό εξετάζει μια σειρά από ζητήματα σχετικά με τον ‘κοινωνικό αποκλεισμό’: την στιγμή που αντικρουόμενες θεωρίες προσπαθούν να τον ορίσουν και διαφορετικά μοντέλα να τον μετρήσουν, η έννοια αυτή διαμορφώνεται καθημερινά από τις εμπειρίες ανισοτήτων που βιώνουμε όλοι και όλες μας. Σκοπός του μαθήματος, λοιπόν, είναι η εξέταση του κοινωνικού αποκλεισμού σε δύο επίπεδα, στο εννοιολογικό- θεωρητικό και στο βιωματικό επίπεδο.
Αντικείμενο της παράδοσης είναι η αρχαιολογία της Μεγάλης Ελλάδας. Με αφετηρία το πλαίσιο των μετακινήσεων κατά την Πρώιμη Εποχή του Σιδήρου και την παρουσίαση του φαινομένου του Ελληνικού αποικισμού, εξετάζονται τα μοντέλα διασποράς και εγκαθίδρυσης στη Μεγάλη Ελλάδα και αναλύεται η ίδρυση των πρώτων αποικιών όπως αυτές ανιχνεύονται στα σταθερά και κινητά ευρήματα· παράλληλα συζητείται η πρόοδος του κλάδου μέσα από τις κυριότερες ερευνητικές και θεωρητικές προσεγγίσεις. Ειδικότερα, το μάθημα εστιάζει στην παρουσίαση της καλλιτεχνικής δραστηριότητας των πόλεων της Μεγάλης Ελλάδας μέσα από τη μελέτη παραδειγμάτων πολεοδομίας, αρχιτεκτονικής, ‘αποικιακής’ κεραμικής, γλυπτικής και μικροτεχνίας, με στόχο την κατανόηση των διαφόρων εκφάνσεων της κοινωνικής ζωής εντός των πόλεων, του χαρακτήρα αλλά και της συμβολής των αποικιών στον αρχαίο Ελληνικό πολιτισμό.
Αντικείμενο του μαθήματος είναι μελέτη της αρχαίας ελληνικής ζωγραφικής και πολυχρωμίας, από τεχνική, εικονογραφική, αισθητική και λειτουργική σκοπιά. Τα σωζόμενα έργα εξετάζονται σε αντιπαραβολή με τις σχετικές πληροφορίες των αρχαίων γραπτών πηγών και εντός των ευρύτερων χωρικών, κοινωνικών και ιδεολογικών συμφραζομένων τους. Όσον αφορά τα υλικά και τις τεχνικές, γίνεται αναφορά στα διάφορα ζωγραφικά υποστρώματα, τις χρωστικές ύλες και οι τεχνικές ζωγραφικής (νωπογραφία, ξηρογραφία, εγκαυστική), καθώς και στις σύγχρονες μέθοδοι εξέτασης και ανάλυσης των ζωγραφικών έργων. Ανάμεσα στα θέματα που θα αναπτυχθούν στο μάθημα είναι οι απαρχές της ελληνικής ζωγραφικής, η ζωγραφική και η πολυχρωμία της αρχιτεκτονικής και της πλαστικής της αρχαϊκής περιόδου, οι αισθητικές κατακτήσεις των ζωγράφων της κλασικής περιόδου, η υστεροκλασική-ελληνιστική ταφική ζωγραφική της Μακεδονίας, καθώς και οι γραπτές επιτύμβιες στήλες και η πολυχρωμία της αρχιτεκτονικής και της πλαστικής κατά την ίδια περίοδο. Γίνεται, τέλος, αναφορά στη ζωγραφική και τα ψηφιδωτά της ελληνιστικής και ρωμαϊκής περιόδου, καθώς και στις επιβιώσεις και την πρόσληψη της αρχαίας ελληνικής ζωγραφικής σε μεταγενέστερες περιόδους.
The subject of the course is the study of ancient greek painting and polychromy, from a technical, iconographic, aesthetic and functional point of view. The surviving works are examined in combination with the relevant information of the ancient written sources and into the frame of their spatial, social and ideological context. Regarding materials and techniques, reference is made to the painting substrates, the various pigments and the different painting techniques (fresco, tempera, encaustic), as well as to the modern scientific methods of examination and analysis of the surviving paintings. Among the topics examined, are the beginnings of ancient Greek painting, the painting and the polychromy of architecture and sculpture of the archaic period, the aesthetic achievements of the painters of the classical period and their influence in contemporary vase-painting, the late-classical- and hellenistic funerary painting of Macedonia, as well as the painted tombstones and the sculptural polychromy of the same period. Finally, reference is made to the painting and mosaics of the Hellenistic and Roman periods, as well as to the survival and perception of ancient Greek painting in later periods.
Το σεμινάριο έχει ως αντικείμενο τη μελέτη των αρχαίων Ελληνικών ναών και ιερών στη Μεγάλη Ελλάδα από τον 8ο – 3ο αι. π.Χ. Εξετάζεται η τοπογραφία των θρησκευτικών αρχιτεκτονημάτων στις Ελληνικές αποικίες της Κάτω Ιταλίας και της Σικελίας καθώς και η εξέλιξη της ναοδομίας σε αυτή τη γεωγραφική ενότητα. Παράλληλα, ερευνάται η σύνδεση της αρχαίας Ελληνικής λατρείας με τη ναοδομία αναδεικνύοντας τα βασικά λατρευτικά χαρακτηριστικά της στη Μεγάλη Ελλάδα. Τίθενται ερωτήματα για τη θρησκευτική ταυτότητα των Ελληνικών αποικιών, τη σχέση τους με τις μητροπόλεις και τις αυτόχθονες κοινωνίες, τις πολιτικές και κοινωνικές διεργασίες εντός των αποικιακών πόλεων, καθώς και για την ενδεχόμενη σύνδεση των παραπάνω με τις καινοτομίες ή μη στο πεδίο της αρχιτεκτονικής δημιουργίας.
Ένας από τους πιο δημοφιλείς τύπους αναθημάτων στα ιερά είναι τα πήλινα ειδώλια. Από τα γεωμετρικά χρόνια και εξής έως και το αργότερο τον 1ο αι. π.Χ., όταν και αντικαθίσταται από άλλους τύπους αναθημάτων, έρχονται στο φως κατά χιλιάδες σε ποικίλα ανασκαφικά σύνολα, όπως ταφικά και οικιστικά, κυρίως όμως στα ιερά. Τα ειδώλια από τα ιερά προσφέρουν, υπό προϋποθέσεις, πολύτιμα στοιχεία για τη λατρευόμενη θεότητα και τις ιδιότητες της, τις τελετουργικές πρακτικές που λάμβαναν χώρα αλλά και τους ίδιους τους αναθέτες και τα κίνητρα τους πίσω από την προσφορά συγκεκριμένων τύπων.
Πέρα από τα ζητήματα χρονολόγησης, τυπολογίας και κατασκευής ακόμη και σήμερα είναι επίκαιρα τα εξής ζητήματα/ερωτήματα όσον αφορά την κοροπλαστική: 1. το ζήτημα της ταύτισης των ανθρωπόμορφων ειδωλίων με θεότητα ή με τον ίδιο τον αναθέτη, 2. η ερμηνεία της πράξεως απόθεσης και του συμβολισμού που αυτή έφερε, 3. Σε τι βαθμό ένα σύνολο ειδωλίων χαρακτηρίζει τη λατρεία σε ένα ιερό, αποδίδει και αντανακλά τις ιδιότητες της θεότητας, 4. Εάν η επιλογή συγκεκριμένων τύπων επηρεάζεται από τυχαίους παράγοντες ή είναι συνειδητή και σχετίζεται με τη λατρευόμενη θεότητα, αλλά και τις επιδιώξεις του αναθέτη. Όλα τα παραπάνω θα πρέπει να εξετάζονται κατά περίπτωση, κατά τόπους και σε σχέση με τα υπόλοιπα ευρήματα από το ιερά.
Στο πλαίσιο του σεμιναρίου θα εξεταστεί το σύνολο των ειδωλίων από συγκεκριμένα ιερά, κυρίως γυναικείων θεοτήτων, όπως αυτά της Ήρας στην Αργολίδα, της Άρτεμης στη Σπάρτη και τη Βραυρώνα της Αττικής. Επίσης, συγκεκριμένοι τύποι ειδωλίων, όπως οι προτομές, οι παιδικές απεικονίσεις, οι ανδρικές και οι γκροτέσκ μορφές, που συχνά χαρακτηρίζουν συγκεκριμένες λατρείες.
Παρουσιάζονται και σχολιάζονται οι τεχνικές κατασκευής, τα βασικά σχήματα, οι χρήσεις, και το εμπόριο των αγγείων ελληνιστικής και ρωμαϊκής περιόδου, τα οποία παράγονταν σε μεγάλες ποσότητες και διακινούνταν στη Μεσόγειο. Λόγοι οικονομικοί, ιστορικοί, κοινωνικοί, δημιούργησαν έναν ξεχωριστό χαρακτήρα στα κεραμικά προϊόντα αυτών των περιόδων αναδεικνύοντας περιοχές με ιδιαίτερη παραγωγική και εξαγωγική δραστηριότητα. Η μελέτη χρονολογημένων συνόλων, κυρίως από νεκροταφεία και ιερά, επιτρέπει την 'ανάγνωση’ και ερμηνεία ανάλογης κεραμικής από διαταραγμένα οικιστικά σύνολα. Παρακολουθώντας θεματικά και χρονολογικά την εξέλιξη της τυπολογίας των κεραμικών επιχειρείται η ανάλυση ευρύτερων ερευνητικών ζητημάτων που αφορούν την ταξινόμηση, χρονολόγηση, κατανόηση και ερμηνεία της.
Η παράδοση έχει ως στόχο τη γνωριμία και την εξοικείωση των φοιτητών με τη Ρωμαϊκή Αρχαιολογία και τέχνη από τη γένεση της Ρωμαϊκής Δημοκρατίας (res publica) μέχρι και την εποχή του Μ. Κωνσταντίνου. Εξετάζονται η διαμόρφωση και η εξέλιξη της ρωμαϊκής αρχιτεκτονικής, της γλυπτικής, της ζωγραφικής, των ψηφιδωτών και της μικροτεχνίας, κατά χρονολογικές περιόδους και σύμφωνα με την εξέλιξη της ρωμαϊκής πολιτικής θεώρησης (ρεπουμπλικανική περίοδος, διαμόρφωση της αυτοκρατορικής ιδέας). Επιπρόσθετα, επισημαίνονται θέματα και στοιχεία συνέχειας και επιρροών στη ρωμαϊκή τέχνη και τον υλικό πολιτισμό της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, προερχόμενα από άλλους πολιτισμούς, όπως ο ετρουσκικός και ο ελληνικός, καθώς και εκείνα τα στοιχεία που ορίζουν τον ιδιαίτερο χαρακτήρα των ρωμαϊκών μνημείων.
Αντικείμενο του σεμιναρίου αποτελεί η αναλυτική παρουσίαση των κατηγοριών της κεραμικής του Ρωμαϊκού Κράτους (επιτραπέζια σκεύη, κοινή κεραμική και μαγειρικά αγγεία, αμφορείς, λύχνοι). Η κεραμική τεχνολογία της ρωμαϊκής περιόδου, τα πολυάριθμα ελληνιστικά πρότυπα των ρωμαϊκών αγγείων, τα σχήματα και η χρήση τους είναι ζητήματα που θίγονται στο πλαίσιο του σεμιναρίου. Στόχος είναι οι φοιτητές να εμβαθύνουν στην αναγνώριση και μελέτη των βασικών κεραμικών παραγωγών της ρωμαϊκής περιόδου καθώς και σε θέματα χρονολόγησής τους. Δίδεται έμφαση στην ευρεία παραγωγή επιτραπέζιων αγγείων και αμφορέων σε σημαντικά εργαστηριακά κέντρα και στη συνακόλουθη εμπορική διακίνηση των παραπάνω αγγείων στο πλαίσιο της Ανατολικής Μεσογείου, γεγονός που προσφέρει πολύτιμες πληροφορίες για τη χρήση και χρονολόγηση αρχαιολογικών θέσεων.
Οι λύχνοι των ελληνιστικών και ρωμαϊκών χρόνων, αν και προϊόντα μαζικής παραγωγής που συχνότατα άλλαζαν σχήμα, μπορούν σε αντίθεση με τα άλλα χρηστικά αγγεία να χρονολογηθούν με μεγάλη ακρίβεια. Πέρα όμως από την προφανή τους λειτουργία να φωτίζουν ιδιωτικούς και δημόσιους χώρους, γίνονται συχνά φορείς συμβολικού μηνύματος σε πλαίσια που τους προσδίδουν ανάλογο νόημα. Έτσι, οι ακριβείς ρόλοι που διαδραμάτιζαν στην αρχαιότητα δεν είναι πάντοτε σαφείς, ιδίως κατά τους ρωμαϊκούς χρόνους, στη διάρκεια των οποίων η πολυμορφία και πολυσημία τους εντείνονται. Λύχνοι αφιερώνονταν σε ναούς, τοποθετούνταν ως κτερίσματα σε τάφους, χρησιμοποιούνταν στην προγονολατρεία σε τελετές επάνω σε τάφους, στη λυχνομαντεία, στη μαγεία, σε επικλήσεις όρκων, στην εορτή των ψυχών και αλλού. Στο σεμινάριο θα μελετηθούν η τυπολογική εξέλιξη, ο διάκοσμος, η εικονογραφία, η σημειολογία αλλά και η οργάνωση της παραγωγής των λύχνων σε εργαστήρια κατά τους ελληνιστικούς και ρωμαϊκούς χρόνους.
Ενδεικτική Βιβλιογραφία
Λύχνοι Ελληνιστικών Χρόνων
Δρούγου, Σ. Ανασκαφή Πέλλας 1957-1962: Οι Πήλινοι Λύχνοι. Αθήνα 1992.
Bailey, D.M. A Catalogue of the Lamps in the BM, Vol.1. Greek, Hellenistic, and Early Roman Pottery Lamps. London 1975.
Broneer, O. Corinth IV, 2: Terracotta Lamps. Cambridge (Mass.) 1930.
Broneer, O. Isthmia III: Terracotta Lamps. Princeton 1977.
Bruneau, Ph. Délos XXVI: Les Lampes. Paris 1965.
Howland, R.H. Agora IV: Greek Lamps and their Survivals. Princeton 1958.
Scheibler, I. Kerameikos XI: Griechische Lampen. Berlin 1976.
Λύχνοι Ρωμαϊκών Χρόνων
Πετρόπουλος, Μ. Τα Εργαστήρια των Ρωμαϊκών Λυχναριών της Πάτρας και το Λυχνομαντείο. Αθήνα 1999.
Bailey, D.M. A Catalogue of the Lamps in the British Museum, I, Greek, Hellenistic and Early Roman Pottery Lamps. London 1975.
Bailey, D.M. A Catalogue of the Lamps in the British Museum, II, Roman Lamps Made in Italy. London 1980.
Bailey, D.M. A Catalogue of the Lamps in the British Museum, III, Roman Provincial Lamps. London 1988.
Broneer, O. Corinth IV, 2: Terracotta Lamps. Princeton 1930.
Loeschcke, S. Lampen aus Vindonissa. Zurich 1919.
Perlzweig, J. Agora VII: Lamps of the Roman Period. First to Seventh Century After Christ. Princeton 1961.
Θεματικές Προσεγγίσεις
Dimakis, N. Lamps, Symbolism and Ritual in Hellenistic Greece. Στο: Z. Theodoropoulou Polychroniadis – D. Evely (επιμ.), AEGIS, 165-172. Oxford 2015.
Στο μάθημα διερευνάται το ολοένα αυξανόμενο ανθρωπολογικό ενδιαφέρον πάνω στους τρόπους με τους οποίους οι νέες τεχνολογίες αναδιαμορφώνουν και μετασχηματίζουν τις ανθρώπινες κουλτούρες και σχέσεις. Πιο συγκεκριμένα, η μελέτη των τεχνολογιών μηχανικής καταγραφής όψεων της πραγματικότητας και της δυνατότητας αναπαραγωγής τους (ήχος, φωτογραφική και κινηματογραφική εικόνα) μέσα σε ποικίλα πολιτισμικά συμφραζόμενα φέρνει στο προσκήνιο συζητήσεις που αφορούν τις πολιτικές της αναπαράστασης, ενώ εγείρει σημαντικά ανθρωπολογικά ζητήματα σχετικά με την κατασκευή ταυτοτήτων, τον έλεγχο της κοινωνικής μνήμης, την ανάδυση νέων μορφών εξουσίας αλλά και αντίστασης. Κάθε διάλεξη επικεντρώνεται σ’ ένα διαφορετικό εθνογραφικό παράδειγμα ως έναυσμα για ανάλυση και εμβάθυνση των ιθαγενών χρήσεων και νοηματοδοτήσεων των οπτικών ή/και οπτικοακουστικών τεχνολογιών.
Το συγκεκριμένο σεμινάριο εξετάζει πώς αναπαριστάται το φύλο ως κοινωνική κατηγορία στον κινηματογράφο. Στην καθημερινότητα το φύλο αποτελεί έννοια της οποίας το περιεχόμενο φαντάζει αυταπόδεικτο, όμως στόχος του μαθήματος είναι να καταδείξει πως πρόκειται για έννοια κοινωνικά κατασκευασμένη. Αυτό σημαίνει ότι ο τόπος με τον οποίο νοηματοδοτείται αλλάζει από κοινωνία σε κοινωνία, ενώ διαπλέκεται άμεσα με άλλες ταξινομικές κατηγορίες όπως η κοινωνική τάξη, η “φυλή”, η ηλικία, η σεξουαλικότητα κ.ο.κ. Αντλώντας από τις θεωρίες για το φύλο, θα εξεταστούν ζητήματα αναπαράστασης και ιδεολογίας, αναδεικνύοντας τις σχέσεις εξουσίας που (ανα)παράγονται μέσα από τις έμφυλες κινηματογραφικές απεικονίσεις.
Στόχος αυτού του σεμιναρίου είναι η εξέταση των ποικίλων κοινωνικών και πολιτισμικών όψεων των νέων (ψηφιακών) τεχνολογιών μέσα σε συγκεκριμένα βιωμένα πλαίσια. Συγκεκριμένα θα εξετάσουμε διάφορες όψεις των νέων μέσων καθώς και τις κοινωνικές και πολιτικές συνέπειες που επιφέρουν. Σε αυτό το πλαίσιο θα εξετάσουμε διάφορες έννοιες όπως η διαδραστικότητα και η προσομοίωση, η διαμεσολάβηση και η ανα-διαμεσολάβηση, η κυβερνητική και η κυβερνοκουλτούρα, η τεχνητή ζωή και νοημοσύνη κ.ο.κ. Τα ζητήματα αυτά θα εξεταστούν μέσα από το πρίσμα της καθημερινής ζωής, των ΜΜΕ και της επικοινωνίας, της κατανάλωσης, των κοινωνικών δικαιωμάτων, και της πρόσληψης της ταυτότητας στον σύγχρονο κόσμο.
The aim of this seminar is to explore various social and cultural aspects of new technologies within concrete lived frameworks. In particular, we will explore several aspects of new media and their social and political repercussions. In this context we will explore several concepts such as interactivity and simulation, mediation and remediation, cybernetics and cyberculture, artificial life and intelligence etc. These topics will be addressed within the framework of everyday life, media and communications, consumption, social rights, and the perception of identity in the contemporary world.
Το μάθημα εστιάζει στην ελληνική κινηματογραφική κωμωδία των δεκαετιών 1950-1990. Κατά την παράδοση το μάθημα επικεντρώνεται στα βασικά χαρακτηριστικά της κωμωδίας και την ιδιαιτερότητα της ελληνικής κινηματογραφικής κωμωδίας. Αναφέρονται βασικοί σκηνοθέτες, σεναριογράφοι και ηθοποιοί, και αναλύονται σχετικά αποσπάσματα από ενδεικτικές ελληνικές κωμωδίες και κωμωδίες-σταθμούς. Λαμβάνεται υπόψη το ιστορικό και κοινωνικό πλαίσιο μέσα στο οποίο δημιουργήθηκαν οι ταινίες και σχολιάζονται τα θέματα που πρόβαλαν οι ταινίες και η στάση που κρατούσαν απέναντι στην κοινωνική πραγματικότητα του καιρού τους. Παρατηρείται επίσης η εξέλιξη και η μορφή που λάμβανε η ελληνική κινηματογραφική κωμωδία ανά δεκαετία.
Στόχος του σεμιναρίου είναι η κατανόηση της ελληνικής επαναστατικής εμπειρίας (1821) ως δυναμικού πεδίου διάδρασης ανάμεσα σε προ-νεωτερικές πολιτισμικές παραδόσεις και νεωτερικές πολιτικές ιδέες. Αρχικά επιχειρείται η προσέγγιση του βυζαντινού και μεταβυζαντινού προφητικού λόγου ως παράγοντα διαμόρφωσης συλλογικών πίστεων και προσδοκιών με ιστορική διάρκεια και πολιτικό περιεχόμενο. Οι φοιτητές και φοιτήτριες καλούνται να διερευνήσουν την κοινωνική λειτουργία των εν λόγω πίστεων και προσδοκιών ως μηχανισμών κοινωνικής συνοχής, αντίστασης και κινητοποίησης τόσο μέσα στη μακρά διάρκεια της Οθωμανοκρατίας όσο και σε περιόδους ρήξης, όπως η Ελληνική Επανάσταση. Το σεμινάριο θα εξετάσει επίσης τις μετεπαναστατικές εξελίξεις και τη διαδικασία οικοδόμησης του ελληνικού κράτους, δίνοντας έμφαση στη σταδιακή ανασύνθεση του συλλογικού φαντασιακού στην κατεύθυνση αλυτρωτικών στοχοθεσιών των οποίων φορέας υλοποίησης αναγορευόταν τώρα το ίδιο το κράτος.
Αξιοποιώντας εργαλεία της Ιστορικής Κοινωνιολογίας, όπως η μακρά διάρκεια, το μετάβαση από την αυτοκρατορία στο έθνος, η πολιτισμική μνήμη-τραύμα και το συλλογικό φαντασιακό, η πολιτική νομιμοποίηση και η επανάσταση, το σεμινάριο αποσκοπεί στην καλλιέργεια της κριτικής ικανότητας των φοιτητών και φοιτητριών, ενθαρρύνοντάς τους/τις να προσεγγίσουν τη νεότερη ελληνική κοινωνία πέρα από απλουστευτικές γραμμικές και εξελικτικές αφηγήσεις κατανοώντας τη συγκρότησή της ως αποτέλεσμα σύνθετων, ενίοτε αντιφατικών αλλά πάντοτε ιστορικά προσδιορισμένων κοινωνικών διεργασιών.
Το μάθημα αυτό αποτελεί μια εισαγωγή στις νεανικές υποκουλτούρες, οι οποίες εξετάζονται μέσα στο κοινωνικό τους πλαίσιο. Συγκεκριμένα, θα εξετάσουμε διάφορες μελέτες περίπτωσης (case studies) συγκεκριμένων υποκουλτούρων μέσα από το πρίσμα θεμελιωδών κοινωνιολογικών προσεγγίσεων. Σε αυτό το πλαίσιο θα αναδείξουμε ποικίλες έννοιες και θεματικές όπως για παράδειγμα η ταυτότητα, η αντίσταση, η παραβατικότητα, ο ηθικός πανικός, η κοινωνική τάξη, η εθνικότητα/φυλή, το φύλο και η σεξουαλικότητα. Στόχος του μαθήματος είναι η εξοικείωση των φοιτητών/τριών με τον κοινωνικό και πολιτικό ρόλο των νεανικών υποκουλτούρων, τον τρόπο με τον οποίο σχετίζονται με την κυρίαρχη ιδεολογία, την αναπαραγωγή των κοινωνικών δομών και της ταξικής διαστρωμάτωσης, τη σχέση τους με τα ΜΜΕ και την κατανάλωση κ.ο.κ.
This course is an introduction to youth subcultures, which are explored within their social context. In specific, we will examine specific case studies of various subcultures through the lens of fundamental sociological theories. Within this framework we will discuss various concepts and themes such as identity, resistance, deviance, moral panic, social class, nationality/race, gender and sexuality. The aim of this module is for students to gain a clear understanding of the social and political role of youth subcultures, the way in which they are related to dominant ideology, the reproduction of social structures and class stratification, their relationship to the media and consumption etc.
Ακούμε συχνά ότι ζούμε σε έναν κόσμο όπου πολλές μορφές γνώσης και ψυχαγωγίας είναι οπτικά διαρθρωμένες. Βλέπουμε ταινίες και σειρές, συχνά προτιμούμε τις κινηματογραφικές διασκευές των βιβλίων, στα πανεπιστημιακά αμφιθέατρα αποζητούμε την επικουρία του ppt και των επεξηγηματικών βίντεο, επιλέγουμε συντρόφους σαρώνοντας δεξιά τη φωτογραφία στην οθόνη, “σκρολάρουμε” στο Instagram, βλέπουμε διαφημίσεις και ακολουθούμε influencers... Αυτός ο οπτικοκεντρισμός τι συνέπειες έχει για το πώς προσλαμβάνουμε τον κόσμο; Αποτελούν γλώσσα οι εικόνες; Πώς λειτουργούν; Και πώς μπορεί ο λεγόμενος οπτικός γραμματισμός (visual literacy) να αποτελέσει εργαλείο στην κοινωνική έρευνα; Αυτό είναι το πλαίσιο από το οποίο αντλεί αυτό το σεμινάριο, το οποίο είναι κατεξοχήν μεθοδολογικό και αποτελεί μια εισαγωγή στην ανάλυση εικόνων.
It is often stated that we are living in a world where many forms of knowledge and entertainment are constructed visually. We watch films and series, we often prefer the film adaptation to the book, we expect PPTs and illustrative videos in university lectures, we choose our romantic partners by swiping right, we scroll on Instagram, we watch advertisements, and we follow influencers… What are the consequences of the central role of visuality on the ways in which we perceive the world? Can images be perceived as a form of language? What is their effect? And how can visual literacy be employed as a tool in social research? The seminar builds upon this framework, and provides an introduction to visual research methodologies.
Υπεύθυνος Μαθήματος: Δ. Κοφτερίδης
Η κοινωνιολογία της εκπαίδευσης αναφέρεται στο πώς οι εμπειρίες των υποκειμένων καθορίζουν την αλληλεπίδραση τους με το σχολικό θεσμό, και επηρεάζουν την σχολική επίδοση και τις προοπτικές που τους προσφέρει το σχολείο. Επίσης, εξετάζονται ζητήματα εκπαιδευτικής πολιτικής, που αναδύονται μέσα από τα κοινωνικό συμφραζόμενο της εκπαίδευσης.
Ένας βασικός προβληματισμός που διατρέχει αυτή τη συζήτηση είναι το παράδοξο ότι, ενώ η εκπαίδευση συνήθως αντιμετωπίζεται ως ένας αξιοκρατικός θεσμός που εξασφαλίζει τις ίδιες ευκαιρίες σε όλους τους μαθητές και τις μαθήτριες, συνδέεται επίσης συστηματικά με ανισότητες στη μόρφωση, τις ευκαιρίες κοινωνικής κινητικότητας και τις μελλοντικές επαγγελματικές προοπτικές των υποκειμένων που δεν ανήκουν στην κυρίαρχη ομάδα, δηλαδή ανήκουν σε διαφορετική κοινωνική τάξη, εθνότητα, φυλή κ.ο.κ.
Στο μάθημα ΚΨΑ050 θα αναπτυχθούν οι εξής θεματικές:
- Αντικείμενο της ψυχολογίας ως κοινωνικής επιστήμης - Σχολές σκέψης στην Ψυχολογία
Συγκεκριμένα, θα αναπτυχθούν οι ενότητες:
ΣΥΓΓΡΑΜΜΑΤΑ
- Wade, C. & Tavris, C. (2018). Ψυχολογία (επιμ. έκδοσης: Μ. Μαρκοδημητράκη & Β. Τσούρτου, μετφ. Π. Πολυματίδου). Θεσσαλονίκη: Εκδόσεις ΤΖΙΟΛΑ.
ΕΥΔΟΞΟΣ [59420636]: Ψυχολογία, 12η Έκδοση, Wade Carol-Tavris Carol, Μαρία Μαρκοδημητράκη, Βασιλική Τσούρτου (επιμ.) Λεπτομέρειες
- Schacter, D.L., Gilbert, D.T., Wegner, D.M., & Nock, M. (2018) Εισαγωγή στην Ψυχολογία. (Επιστημ. Επιμέλεια: Σ. Βοσνιάδου). Αθήνα: Eκδόσεις Δαρδανός.
ΕΥΔΟΞΟΣ [77111589]: Εισαγωγή στην ψυχολογία, Schacter D, Gilbert D, Wegner D, Nock M Λεπτομέρειες
Στο μάθημα Εισαγωγή στην Ψυχολογία ΙΙ εξετάζονται έννοιες προερχόμενες κυρίως από την ψυχολογία των ατομικών διαφορών και την κοινωνική ψυχολογία. Τα θεματικά πεδία που εξετάζονται περιλαμβάνουν:
· Ατομικές διαφορές και αξιολόγησή τους.
· Νοημοσύνη.
· Θεωρίες προσωπικότητας.
· Κοινωνική συμπεριφορά: στάσεις, στερεότυπα, αιτιακές αποδόσεις.
· Κοινωνική αλληλεπίδραση και επιρροή: συμμόρφωση και αλλαγή.
· Ταυτότητα και ομάδες.
· Διομαδικές συγκρούσεις
Στην παράδοση θα συζητηθούν θέματα γνωστικής και ψυχοκοινωνικής ανάπτυξης από την αρχή της ζωής ως και τη μέση παιδική ηλικία. Οι θεματικές στις οποίες θα δοθεί έμφαση είναι οι εξής:
Επίσης, θα αναφερθούμε στη σχέση γενετικών και περιβαλλοντικών παραγόντων, στα διεπιστημονικά πεδία κατανόησης της ανθρώπινης ανάπτυξης, καθώς και σε ζητήματα μεθοδολογίας και δεοντολογίας στην Αναπτυξιακή Ψυχολογία.
Τα παραπάνω ζητήματα θα συζητηθούν στο πλαίσιο κλασικών θεωρητικών προσεγγίσεων (ψυχοδυναμικών, γνωστικών, συμπεριφορικών, κοινωνικής αλληλεπίδρασης ή πολιτισμικού πλαισίου) αλλά και σύγχρονων θεωριών για την ανάπτυξη (θεωρία Δυναμικών Συστημάτων, θεωρία Οικολογικών Συστημάτων, θεωρία της Έμφυτης Διυποκειμενικότητας κ.τ.λ.).
Συγγράμματα:
α) Cole, M. & Cole, S.R. (2002). Η ανάπτυξη των παιδιών (Β' τόμος). Αθήνα:
Τυπωθήτω.
β) Lehalle, H. & Mellier, D. (2010). Ψυχολογία της ανάπτυξης: παιδική ηλικία και
εφηβεία. (Μετάφραση και επιμέλεια: Λ. Μπεζέ). Αθήνα: Πεδίο.
|
Το μάθημα επικεντρώνεται στην Ψυχολογία των κινήτρων και της μάθησης, στη λειτουργία και αρχιτεκτονική των κινήτρων μέσα από τις θεωρητικές ψυχολογικές προσεγγίσεις των κινήτρων (εστιάζοντας στις θεωρίες εσωτερικών κινήτρων, της περιέργειας, των στόχων επίτευξης και της ενίσχυσης της μάθησης) και των πρακτικών εφαρμογών τους (ειδικά των εκπαιδευτικών). Για να κατανοηθούν καλύτερα τα ανθρώπινα κίνητρα, είναι σκόπιμη μια προσέγγιση πολλαπλών μεθόδων δεδομένων των επιπτώσεων της έρευνας σχετικά με τα κίνητρα σε τομείς όπως η γνωστική, κοινωνική, και εκπαιδευτική ψυχολογία. Με την προσέγγιση πολλαπλών μεθόδων, απώτερος στόχος είναι να συνδυαστούν αυτές οι διαφορετικές προοπτικές και να παραχθεί μια ολοκληρωμένη άποψη για τα ανθρώπινα κίνητρα. Μετά το πέρας του μαθήματος, οι φοιτητές θα μπορούν: Να εξηγήσουν τον όρο κίνητρα και τα χαρακτηριστικά τους Να διακρίνουν τις μεθόδους μελέτης των κινήτρων Να εξηγήσουν τις βασικές θεωρητικές προσεγγίσεις για τα κίνητρα μάθησης Να περιγράφουν το ρόλο της οικογένειας, του σχολείου, του εκπαιδευτικού και του πολιτισμικού πλαισίου στη διαμόρφωση των κινήτρων μάθησης Να μπορούν να περιγράψουν βασικές δεξιότητες διαχείρισης της τάξης, στηριζόμενοι στις θεωρίες των κινήτρων Να μπορούν να συνοψίζουν και να παρουσιάζουν τις βασικές πληροφορίες μιας επιστημονικής έρευνας Οι θεματικές ενότητες του μαθήματος είναι οι εξής: 1. Κίνητρα και συμπεριφορά –ιστορική θεμελίωση - Μέθοδοι μελέτης των κινήτρων – φυσιολογία των κινήτρων 2. Πρώιμες θεωρίες κινήτρων - Ψυχαναλυτική - Συμπεριφορικές - Ανθρωπιστικές θεωρίες: Rogers και Maslow-Η θεωρία της ενεργοποίησης-πραγμάτωσης του Rogers 3. Κίνητρα επίτευξης (Η τάση για επίτευξη επιτυχίας και για αποφυγή της αποτυχίας) - θεωρία αυτοκαθορισμού - Κίνητρα Στόχοι και Προσανατολισμός προς το στόχο (Η τάση για δράση- στόχοι και επίδοση Η θεωρία του Kuhl για τον έλεγχο της δράσης-Προσανατολισμοί στον έλεγχο της δράσης) 4. Μοντέλα προσδοκίας – αξίας 5. Θεωρία Αιτιακών Αποδόσεων- γνωστικής συνέπειας 6. Κοινωνική-Γνωστική προσέγγιση 7. Συναισθήματα και κίνητρα 8. Διαστάσεις του εαυτού, αυτό-αντίληψη, αυτό-εκτίμηση 9. Ο ρόλος της οικογένειας. Γονικότητα και κίνητρα. Μοντέλα Γονικότητας 10. Ο ρόλος του σχολικού και πολιτισμικού πλαισίου. Σχολική εμπλοκή, κίνητρα και μάθηση 11. Διαχείριση σχολικής τάξης (στη διαχείριση σχολικής τάξης θα γίνεται αναφορά σε όλες τις θεματικές ενότητες) 12. (Προαιρετικές) παρουσιάσεις ομαδικών εργασιών
-------- Προτεινόμενη Βιβλιογραφία:
Schunk, D.H., Pintrich, P. R., & Meece, J. L. (2010). Τα κίνητρα στην εκπαίδευση. Επιμ. Ν. Μακρής & Δ. Πνευματικός. Αθήνα: Gutenberg.
Κωσταρίδου-Ευκλείδη, Α. (1995). Ψυχολογία κινήτρων. Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα.
|
|
Το εργαστήριο ΜΕΘΚ131-ΕΡΓ, το οποίο διδάσκεται συμπληρωματικά με το υποχρεωτικό μάθημα ΜΕΘΚ131, αποσκοπεί στην εξοικείωση των φοιτητών/τριών με τις διαδικασίες που απαιτούνται για τον σχεδιασμό και την υλοποίηση μιας ποιοτικής έρευνας.
Η οικονομική μετανάστευση είναι ένα σχετικά πρόσφατο φαινόμενο στην Ελλάδα. Μετά την πτώση των λεγόμενων σοσιαλιστικών καθεστώτων, η χώρα γνώρισε σημαντικές μεταναστευτικές εισροές προερχόμενες από αυτές τις χώρες. Κατά τη διάρκεια της δεκαετίας ’90, οι ροές αυτές εντάθηκαν, οι υποψήφιοι μετανάστες εισήλθαν στην χώρα αρκετά συχνά με τουριστική βίζα. Ο σκοπός του παρόντος σεμιναρίου είναι να παρουσιαστούν οι βασικές θεωρίες μετανάστευσης, αφενός, και, αφετέρου, να διερευνηθούν οι συνθήκες ζωής και εργασίας των οικονομικών μεταναστών στην Ελλάδα, τα οικονομικά και κοινωνικά χαρακτηριστικά του συγκεκριμένου πληθυσμού. Το ζητούμενο είναι επίσης να σκιαγραφηθούν οι επιπτώσεις της παρουσίας των οικονομικών μεταναστών στην χώρα, να δοθούν απαντήσεις σε μία σειρά σημαντικά ερωτήματα σχετικά με (ι) τις επιπτώσεις της μετανάστευσης σε κοινωνικό, δημογραφικό, πολιτισμικό επίπεδο και, (ιι) οι εξελίξεις και οι αλλαγές σχετικά με τη δομή του οικονομικά ενεργού πληθυσμού.
Το σεμιναριακό αυτό μάθημα ασχολείται με την περαιτέρω εξοικείωση των φοιτητών και των φοιτητριών του τμήματος με τις μεθόδους, τις τεχνικές, τα ηθικά και δεοντολογικά ζητήματα που συνδέονται με τις ποιοτικές μεθόδους συλλογής και ανάλυσης ερευνητικών δεδομένων. Το σεμινάριο θα δώσει έμφαση στις διαφορετικές μεθόδους ποιοτικής έρευνας και θα επικεντρωθεί στις εθνογραφικές μεθόδους απο τη σκοπιά της κοινωνιολογικής έρευνας. Η διαδικασία παραγωγής και ανάλυσης ποιοτικών δεδομένων θα ιδωθεί στην οργανική της διασύνδεση με τα άλλα στάδια της ερευνητικής διαδικασίας της ποιοτική προσέγγισης (θεωρητική προεργασία, διατύπωση ερευνητικών ερωτημάτων, πρόσβαση στο πεδίο, στρατηγικές επιλογής πληροφορητών, αναμέτρηση με δεοντολογικά ζητήματα). Το σεμιναριακό αυτό μάθημα είναι δομημένο σε δυο άξονες. Ο πρώτος βασίζεται στις διαλέξεις του διδάσκοντος γύρω από τις κυριότερες πτυχές της διαδικασίας και της δεοντολογίας της ποιοτικής έρευνας, ιδαίτερα απο τη σκοπιά του εθνογράφου. Ο δεύτερος άξονας βασίζεται στις εργασίες και τις ερευνητικές δραστηριότητες των ίδιων των φοιτητών και των φοιτητριών. Κάθε φοιτητής και φοιτήτρια θα αναλάβει επίσης να πραγματοποιήσει εργασία εξαμήνου η οποία θα βασίζεται στην μελέτη και την ανάλυση μιας εθνογραφικής δουλειάς, είτε απο το χώρο της κοινωνιολογίας, είτε της πολιτικής επιστήμης, ή της ανθρωπολογίας. Στο σχεδιασμό του μαθήματος η θεωρητική κατάρτιση των φοιτητών συνυφαίνεται και συμβαδίζει με εμβληματικές μελέτες οι οποίες χρησιμοποιούν εθνογραφικές μεθόδους. Οι φοιτητές και οι φοιτήτριεςθα κληθούν να μελετήσουν κάποια σημαντική μελέτη άλλου/ης ερευνητή/τριας προσπαθώντας να κατανοήσουν και μετέπειτα να παρουσιάσουν στην αίθουσα τη μεθοδολογική προσέγγιση (θεωρητική προεργασία, διατύπωση ερευνητικών ερωτημάτων, πρόσβαση στο πεδίο, στρατηγικές επιλογής πληροφορητών, αναμέτρηση με δεοντολογικά ζητήματα) που υιοθετήθηκε στην μελέτη περίπτωσης που ανέλαβαν να μελετήσουν.
Η έννοια του λόγου (discourse) ορίζει ένα ιδιαίτερα γόνιμο θεωρητικό και ερευνητικό πεδίο στις κοινωνικές επιστήμες. Ο λόγος δεν αντανακλά απλά μια δεδομένη και «αντικειμενική» πραγματικότητα, αλλά τη νοηματοδοτεί, συναρθρώνοντας τις κοινωνικές δομές και σχέσεις. Σε επίπεδο κειμένου, ο λόγος – συνειδητά ή ασυνείδητα – δηλώνει την ιδεολογική και κοινωνική ταυτότητα του ομιλητή, εκφράζει ένα επιχείρημα και παραπέμπει σε ένα πλαίσιο αναφοράς, υποβάλλοντας έτσι μια συγκεκριμένη ανάγνωση του ζητήματος.
Στο σεμινάριο θα αναπτυχθούν οι διαφορετικές προσεγγίσεις της έννοιας του λόγου και οι μέθοδοι ανάλυσης λόγου, ποιοτικές και ποσοτικές. Θα χρησιμοποιηθούν παραδείγματα κειμένων και θα ζητηθεί από τους φοιτητές να ετοιμάσουν εργασίες ανάλυσης λόγου με πρωτότυπο θέμα και επιλογή πρωτογενούς υλικού (corpus) προς μελέτη.
Αξιολόγηση:
1. Παρουσία και συμμετοχή στο σεμινάριο.
2. Εκπόνηση εργασίας ανάλυσης λόγου.
Κριτήρια αξιολόγησης:
α) γνώση και κατανόηση των εννοιών που διδάχθηκαν κατά τη διάρκεια του σεμιναρίου,
β) σωστή χρήση των μεθόδων συλλογής και ανάλυσης του ερευνητικού υλικού
γ) επαρκής θεωρητική πλαισίωση
δ) επαρκείς βιβλιογραφικές αναφορές
ε) συνθετική και κριτική ικανότητα
ε) επίπεδο γενικών γνώσεων, συγκρότηση, γλωσσική έκφραση.
Το σεμιναριακό αυτό μάθημα ασχολείται με την περαιτέρω εξοικείωση των φοιτητών και των φοιτητριών του τμήματος με τις μεθόδους, τις τεχνικές, τα ηθικά και δεοντολογικά ζητήματα που συνδέονται με τις ποιοτικές μεθόδους συλλογής και ανάλυσης ερευνητικών δεδομένων. Το σεμινάριο θα δώσει έμφαση στις διαφορετικές μεθόδους ποιοτικής συνέντευξης, ιδιαίτερα στις ημιδομημένες συνεντεύξεις και στις ομάδες εστίασης, καθώς και στις εθνογραφικές μεθόδους απο τη σκοπιά της κοινωνιολογικής έρευνας.
Βασικός σκοπός του σεμιναρίου είναι να δώσει στους/στις φοιτητές/τριες τη δυνατότητα να ενστερνιστούν το ρόλο του/της κοινωνικού/ής ερευνητή/τριας ακολουθώντας, σε συνεργασία με τη διδάσκουσα, συγκεκριμένα στάδια διεξαγωγής μιας δειγματοληπτικής κοινωνικής έρευνας. Οι φοιτητές/τριες που θα συμμετέχουν στο σεμινάριο θα σχεδιάσουν μια κοινωνική έρευνα η οποία θα διερευνά διαφορετικές μορφές και είδη πολιτικής συμμετοχής. Οι φοιτητές/τριες θα συμμετέχουν σε συγκεκριμένα στάδια διεξαγωγής της δειγματοληπτικής έρευνας τα οποία περιλαμβάνουν: τη βιβλιογραφική επισκόπηση, τη διαμόρφωση ερευνητικών ερωτημάτων και ερευνητικών υποθέσεων, την επιλογή κατάλληλης τεχνικής δειγματοληψίας και τεχνικής συλλογής δεδομένων (ή τεχνικής συμπλήρωσης του ερωτηματολογίου), το/τη σχεδιασμό/κατασκευή ερωτηματολογίου, την/τον αξιολόγηση/προέλεγχο του ερωτηματολογίου και την τελική διαμόρφωση του.
Μαθησιακά αποτελέσματα
Οι φοιτητές/τριες μετά το πέρας των μαθημάτων θα έχουν αποκτήσει τις κατάλληλες γνώσεις για τον σχεδιασμό και υλοποίηση συγκεκριμένων σταδίων της δειγματοληπτικής έρευνας που διερευνά ένα κοινωνικό ζήτημα. Συγκεκριμένα, θα αποκτήσουν τις απαραίτητες δεξιότητες για τη διασύνδεση της συναφούς βιβλιογραφίας με τη διαμόρφωση συγκεκριμένων ερευνητικών ερωτημάτων /υποθέσεων. Συνάμα, θα αποκτήσουν σημαντικές δεξιότητες για τη διασύνδεση των ερευνητικών ερωτημάτων /υποθέσεων και του ευρύτερου ερευνητικού σχεδιασμού (πχ την πιο κατάλληλη τεχνική δειγματοληψίας και τεχνική συλλογής δεδομένων, χαρακτηριστικά υπό μελέτη πληθυσμού) με την κατασκευή του ερωτηματολογίου, εφαρμόζοντας τις βέλτιστες μεθοδολογικές πρακτικές, και την/τον αξιολόγηση/προέλεγχο του ερωτηματολογίου για την τελική διαμόρφωση του. Εν κατακλείδι, οι φοιτητές/τριες αποκτούν δεξιότητες και σημαντική εμπειρία στη λήψη των βέλτιστων αποφάσεων για να σχεδιάσουν μια δική τους έρευνα, να αντιμετωπίσουν πιθανές προκλήσεις και να εξοικειωθούν με τους τρόπους που μπορούν να επιλύσουν πιθανά προβλήματα κατά τη διεξαγωγή μιας δειγματοληπτικής έρευνας.
Περιγραφή Μαθήματος
Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Nulla eu quam nec justo suscipit mollis at eget leo. Aliquam aliquet tortor eget ex consequat, vel malesuada odio cursus. In euismod maximus libero, non vehicula nulla finibus eget. Suspendisse laoreet metus quis ex condimentum vulputate a dignissim leo. Duis vitae elit id orci condimentum consectetur ut quis metus. Etiam in iaculis sapien, nec venenatis mauris. Maecenas vel mollis tellus. Suspendisse potenti. Nunc a interdum urna.
Duis in lorem odio. Proin pharetra eleifend ornare. Donec tempus elementum dui et consectetur. Vestibulum eu metus orci. Morbi quis mi interdum, scelerisque augue sed, egestas arcu. In mattis nibh velit, nec placerat felis placerat vel. Aenean maximus posuere nisi eu efficitur.
Διαφορικός λογισμός, διανύσματα, καμπύλες, επιφάνειες, συναρτήσεις πολλών μεταβλητών, όρια και συνέχεια, μερικές παράγωγοι, τύπος του Taylor, μέγιστα και ελάχιστα, πεπλεγμένες συναρτήσεις, θεώρημα αντίστροφης απεικόνισης, μέγιστα και ελάχιστα υπό συνθήκες.
Διδάσκουσα: Δάφνη Μανουσάκη
Ώρες Μαθημάτων: Δευτέρα -Τετάρτη 9-11
Ώρες Γραφείου: Δευτέρα 1:00-2:30 μ.μ.
Εργαστήρια Ασκήσεων: Πέμπτη 1-5 μ.μ. Αίθουσα Ε212
(Τα εργαστήρια ξεκινούν τη δεύτερη εβδομάδα μαθημάτων)
Συνιστώ πολύ ισχυρά να παρακολουθείτε τις διαλέξεις να κάνετε τα Quiz και να συμμετέχετε στα εργαστήρια. Λύνοντας ασκήσεις στην διάρκεια των εργαστηρίων και μόνοι σας σπίτι είναι ο καλύτερος τρόπος αφενός να μάθετε και αφετέρου να εξασκηθείτε για τις εξετάσεις του μαθήματος.
Βαθμολογικο σύστημα: Αν Τ και Π ο βαθμός του τελικού και της προόδου αντίστοιχα τότε ο τελικός βαθμός σας είναι
max{ 30/100 Π +70/100 T, T} + 0.05 Q
Για να χρησιμοποιήσετε το 0.3 Π +0.7Τ πρέπει ο Τ να είναι μεγαλύτερος του 4.
Για να χρησιμοποιήσετε το Q θα πρέπει να έχετε συμμετάσχει σε τουλάχιστον 4 από τα 6 quiz.
Ύλη
Πράξεις πινάκων, αντίστροφοι και ανάστροφοι πίνακες. Μέθοδος απαλοιφής Gauss. Επίλυση γραμμικών συστημάτων. Ορίζουσες, ιδιότητες και υπολογισμός οριζουσών. Χρήση οριζουσών σε επίλυση γραμμικών συστημάτων. Διανυσματικοί χώροι, υπόχωροι, άθροισμα και τομή υποχώρων. Γραμμική εξάρτηση/ ανεξαρτησία. Βάση και διάσταση διανυσματικού χώρου. Υπόχωροι ενός πίνακα. Γραμμικές απεικονίσεις, σύνθεση απεικονίσεων , ισομορφισμοί. Πίνακας γραμμικής απεικόνισης ως προς μία βάση, αλλαγή βάσης. Πυρήνας και εικόνα γραμμικής απεικόνισης.
Βιβλιογραφία:
Υπάρχουν online οι παρακάτω σημειώσεις σχετικές με το μάθημα
καθώς και τα βιβλία
Διδάσκουσα: Μαρία Λουκάκη
Ύλη του μαθήματος:
1. Διαστατική ανάλυση και κανονικοποίηση
2. Ασυμπτωτική ανάλυση και τεχνικές διαταραχών
3. Ασυμπτωτικά αναπτύγματα ολοκληρωμάτων
4. Βασικές ιδέες από τα δυναμικά συστήματα
______________________________________________________________
Βιβλιογραφία:
J. David Logan, Μέθοδοι Εφαρμοσμένων Μαθηματικών, ΠΕΚ
Για βασικές γνώσεις από τις ΔΕ και τη Φυσική μπορείτε να δείτε:
Webpage for the course MEM-274 "Methods of Applied Mathematics", winter semester 2024.
Γενικές Πληροφορίες
Διδάσκων: Ιωάννης Λιλής
Γραφείο: Β324
Τηλέφωνο 2810-391859
Email: lilis@csd.uoc.gr
Ώρες γραφείου: Δευτέρα 09:00-11:00
Διαλέξεις:
Περιγραφή Μαθήματος
Στόχοι Μαθήματος
Βιβλιογραφία
Στα αγγλικά:
Στα ελληνικά:
Το μάθημα θα πραγματοποιείται κάθε Παρασκεύη 15:00-18:00, με χρήση της πλατφόρμας του Webex.
Για την καλύτερη παρακολούθηση του μαθήματος θα σας παρακαλούσα να εγκαταστήσετε την εφαρμογή Webex Meetings (https://www.webex.com/downloads.html/). Έπειτα θα κάνετε click στο link του μαθήματος εδώ λίγο πριν τις 15:00 για να συνδεθείτε.
Θα σας παρακαλώ να χρησιμοποιείτε το κανόνικό σας όνομα κατά την είσοδο σας στην εικονική τάξη.
Το "Εργαστήριο Γλώσσας Προγραμματισμού" είναι ένα νέο μάθημα που
προστέθηκε για πρώτη φορά την ακαδημαϊκή χρονιά 2016-2017 στο πρόγραμμα
σπουδών του Τμήματος Μαθηματικών και Εφαρμοσμένων Μαθηματικών.
Στο
μάθημα θα διδαχθούν διαφορετικές γλώσσες προγραμματισμού και σκοπός του
είναι η εξοικείωση των φοιτητών με ένα ευρύ φάσμα υπολογιστικών
εργαλείων, χωρίς να πρέπει να διδαχθεί πλήρως το κάθε ένα από αυτά. Μέσω
της τριβής με περισσότερα του ενός υπολογιστικά εργαλεία, επιδιώκεται
οι φοιτητές να αποκτήσουν εμπειρία στην αναζήτηση του κατάλληλου
υπολογιστικού περιβάλλοντος για την επίλυση του κάθε προβλήματος.
Περιεχόμενο Μαθήματος
Το "Εργαστήριο Γλώσσας Προγραμματισμού" είναι ένα νέο μάθημα που προστέθηκε για πρώτη φορά την ακαδημαϊκή χρονιά 2016-2017 στο πρόγραμμα σπουδών του Τμήματος Μαθηματικών και Εφαρμοσμένων Μαθηματικών.
Στο μάθημα θα διδαχθούν διαφορετικές γλώσσες προγραμματισμού και σκοπός του είναι η εξοικείωση των φοιτητών με ένα ευρύ φάσμα υπολογιστικών εργαλείων, χωρίς να πρέπει να διδαχθεί πλήρως το κάθε ένα από αυτά. Μέσω της τριβής με περισσότερα του ενός υπολογιστικά εργαλεία, επιδιώκεται οι φοιτητές να αποκτήσουν εμπειρία στην αναζήτηση του κατάλληλου υπολογιστικού περιβάλλοντος για την επίλυση του κάθε προβλήματος.
Το μάθημα αυτό διερευνά τον τρόπο με τον οποίο οι μεγάλες κρίσεις (κραχ του 1929, πετρελαϊκή κρίση της δεκαετίας του 1970, χρηματοπιστωτική κρίση του 2008 και η πρόσφατη κρίση της πανδημίας) επηρέασαν την εργασία και την απασχόληση και εγκαινίασαν σημαντικούς μετασχηματισμούς. Έμφαση δίνεται τόσο στις αλλαγές που συντελέστηκαν στην οργάνωση της εργασίας, όσο συνολικά στην αγορά εργασίας. Αφενός διερευνώνται οι αλλαγές και οι επιπτώσεις που σχετίζονται με το πέρασμα από τον τευλορισμό/φορντισμό στο μεταφορντισμό/μετατευλορισμό και αφετέρου, εξετάζονται ευρύτερες μεταβολές που αφορούν στη διεθνοποίηση των αγορών, την τριτογενοποίηση της οικονομίας και τη χρήση νέων τεχνολογιών. Οι πρόσφατες κρίσεις έδρασαν ως καταλύτης περαιτέρω αλλαγών στην αγορά εργασίας, με αποτέλεσμα την αύξηση της υποαπασχόλησης, της ανεργίας και ευέλικτης και επισφαλούς απασχόλησης και την ανάδειξη νέων μορφών απασχόλησης με τη χρήση νέων τεχνολογιών.
Στόχος αυτού του μαθήματος είναι η εξέταση των ποικίλων κοινωνικών και πολιτισμικών όψεων των νέων (ψηφιακών) τεχνολογιών μέσα σε συγκεκριμένα βιωμένα πλαίσια. Συγκεκριμένα θα εξετάσουμε διάφορες όψεις των νέων μέσων καθώς και τις κοινωνικές και πολιτικές συνέπειες που επιφέρουν. Σε αυτό το πλαίσιο θα εξετάσουμε διάφορες έννοιες όπως η διαδραστικότητα και η προσομοίωση, η διαμεσολάβηση και η ανα-διαμεσολάβηση, η κυβερνητική και η κυβερνοκουλτούρα, η τεχνητή ζωή και νοημοσύνη κ.ο.κ. Τα ζητήματα αυτά θα εξεταστούν μέσα από το πρίσμα της καθημερινής ζωής, των ΜΜΕ και της επικοινωνίας, της κατανάλωσης, των κοινωνικών δικαιωμάτων, και της πρόσληψης της ταυτότητας στον σύγχρονο κόσμο.
Προκατάληψη και λόγος μίσους στα ΜΜΕ
Το σεμινάριο εστιάζει στην μελέτη της προκατάληψης, των στερεοτύπων και του λόγου μίσους (hate speech) στο δημόσιο λόγο. Ειδικότερα, θα αναλυθεί ο ρόλος των προκαταλήψεων καθώς και η έκφραση λόγου μίσους απέναντι σε ομάδες ατόμων με κριτήριο την εθνική ή εθνοτική καταγωγή, τη θρησκεία, τη γλώσσα, τη φυλή, το φύλο, τον σεξουαλικό προσανατολισμό κλπ. Σκοπός είναι η κατανόηση του τρόπου με τον οποίο ο λόγος αυτός διαχέεται στα ΜΜΕ και στον πολιτικό λόγο, η ανάλυση των εκφραστικών μέσων και των κοινών τόπων που προωθεί και η αναγνώριση των μηχανισμών του (γενικεύσεις, υποστασιοποίηση, φυσικοποίηση κ.α.). Θα χρησιμοποιηθούν παραδείγματα κειμένων και θα ζητηθεί από τους φοιτητές να ετοιμάσουν σχετικές εργασίες.
Πληροφορίες για το περιεχόμενο και τους τρόπους αξιολόγησης του μαθήματος υπάρχουν εδώ: https://philology.uoc.gr/uploads/NEFF-502.pdf
Στο σεμινάριο αυτό θα μελετήσουμε πεζογραφικά έργα της ελληνικής και ξένης λογοτεχνίας που αναπαριστούν επιδημίες.
Το μάθημα «Οργανωσιακή Αλλαγή και Ανάπτυξη: Ψυχολογικές/Κοινωνιολογικές επιδράσεις και μέθοδοι διαχείρισης» εξετάζει γιατί οι οργανισμοί (ιδιωτικού και δημόσιου τομέα) πιέζονται να αλλάξουν, αλλά και γιατί τα προγράμματα αλλαγής συχνά αποτυγχάνουν, εστιάζοντας τόσο στις ψυχολογικές όσο και στις κοινωνιολογικές διαστάσεις της διαδικασίας.
Με έμφαση στην προδραστική προετοιμασία εργαζομένων/συμβούλων, στην προσωπική αλλαγή ως κρίσιμο παράγοντα επιτυχίας και στην ηθική διάσταση των παρεμβάσεων, το μάθημα στοχεύει να ενισχύσει την ικανότητά σας να κατανοείτε βασικές θεωρίες και μοντέλα οργανωσιακής αλλαγής/ανάπτυξης, να αναλύετε πηγές αντίστασης (προσωπικά χαρακτηριστικά, συνθήκες εργασίας, ψυχολογικό συμβόλαιο, οργανωσιακές διαδικασίες), να αξιολογείτε δεδομένα και να διατυπώνετε τεκμηριωμένες προτάσεις παρέμβασης.
Η διδασκαλία γίνεται εξ αποστάσεως, με συνδυασμό διαλέξεων και ενεργητικών μεθόδων (ανάλυση μελετών περίπτωσης, ομαδικές ασκήσεις, συζήτηση και επιλεγμένα βίντεο), με υποστήριξη μέσω της πλατφόρμας eLearn. Δεν προβλέπονται τελικές εξετάσεις: η αξιολόγηση γίνεται με ατομικές εργασίες, με σαφώς προσδιορισμένα κριτήρια από την αρχή του εξαμήνου.
Δευτέρα, 17.30-20.30
Στο πλαίσιο του μαθήματος θα ασχοληθούμε με την αρχαιολογία της ηπειρωτικής Ελλάδας κατά την 3η χιλ. π.Χ. (Πρώιμη Εποχή Χαλκού) και το πρώτο μισό της 2ης χιλ. π.Χ. (Μέση Εποχή Χαλκού). Για τις ανάγκες των διαλέξεων πρώτα θα εξεταστούν τα αρχαιολογικά δεδομένα της Θεσσαλίας-κεντρικής Ελλάδας-Πελοποννήσου κατά την ΠΕΧ, με βάση κυρίως τα οποία η περίοδος είναι γνωστή στη βιβλιογραφία ως Πρωτοελλαδική (ΠΕ). Είναι η περίοδος κατά την οποία κατασκευάζονται οι «οικίες με διάδρομο», διαδίδεται η τεχνολογία της μεταλλοτεχνίας και αρχίζουν να οργανώνονται τόποι ταφών εκτός οικισμών. Είναι για αυτή την περίοδο που τίθεται προς συζήτηση η πιθανή ύπαρξη πρώιμων μορφών αστικοποίησης, επ’αφορμή της χρήσης σφραγισμάτων για πιθανό έλεγχο της αποθήκευσης και της διακίνησης προϊόντων.
Στη συνέχεια, θα αναλυθούν τα σχετικά φτωχά αρχαιολογικά δεδομένα για την ίδια περίοδο στις περιοχές των Ιονίων Νήσων, στην Ήπειρο, τη Μακεδονία και τη Θράκη. Κατόπιν, θα συζητηθούν τα δεδομένα της Μέσης Εποχής Χαλκού συνολικά.
|
Αντικείμενο της παράδοσης είναι η πορεία του ανθρώπου ως είδους και του πολιτισμού του που αποτελούν το αντικείμενο της Προϊστορικής Αρχαιολογίας. Η παράδοση ξεκινά με τα πρώτα βήματα της ανθρωποποίησης (3,3 εκατομ. χρόνια πριν), συνεχίζεται σε όλη τη διάρκεια της Πλειστοκαίνου Εποχής, που ονομάζεται και Εποχή των Παγετώνων (2,6 εκατομ. χρόνια – 12 χιλιάδες χρόνια πριν), και φθάνει μέχρι και τις πρώτες χιλιετίες της Ολοκαίνου Εποχής (πριν από 9 χιλιάδες χρόνια) και την Μεσολιθική Εποχή. Η τελευταία καλύπτει την μετάβαση από το κυνηγετικό-τροφοσυλλεκτικό στάδιο σε νέες μορφές οικονομίας και κατοίκησης μέσα από την ανάπτυξη εκλεπτυσμένων τεχνικών κυνηγιού, αλιείας και τροφοσυλλογής και ολοκληρώνεται με τις πρώτες προσπάθειες εξημέρωσης των μέχρι τότε άγριων ζώων και φυτών. Το μάθημα θα επικεντρωθεί στα αρχαιολογικά και παλαιοανθρωπολογικά κατάλοιπα από διάφορες αρχαιολογικές θέσεις του κόσμου και στο θεωρητικό και μεθοδολογικό πλαίσιο που ανέπτυξε η αρχαιολογική επιστήμη για την αποκάλυψη, την κατανόηση και την ερμηνεία των καταλοίπων αυτών. Διαρθρώνεται σε τρία μέρη. Θα διατρέξουμε το ιστορικό των ανθρωπιδών που εγγράφονται στην Κατώτερη και τη Μέση Παλαιολιθική Εποχή και την εξάπλωση τους από την Αφρική στην Ευρασία και τον υπόλοιπο κόσμο. Θα συνεχίσουμε με την αρχαιολογία των πρώτων ανθρώπων, των Homo sapiens της Ανώτερης Παλαιολιθικής Εποχής και στο τρίτο μέρος της παράδοσης θα καλύψουμε την πολυπλοκότητα της Μεσολιθικής αρχαιολογίας. Ο σκοπός του μαθήματος είναι διττός, η εξοικείωση των φοιτητών με την πρώιμη περίοδο της ανθρώπινης ιστορίας, η οποία διδάσκεται ελάχιστα ή καθόλου στην πρωτοβάθμια και τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση αλλά καθόρισε την εξέλιξη του πολιτισμού, και με τον τρόπο με τον οποίο η προϊστορική αρχαιολογία προσεγγίζει το αντικείμενό της και εξελίσσεται ως επιστήμη. Τα μαθήματα θα προσφέρονται online. The subject of the course is human evolution and its material culture, which are the subject of Prehistoric Archaeology. The course begins with the first steps of hominids (3.3 mya ago) and continues throughout the course of the Pleistocene, also known as the Ice Age (2.6 mya-12 ka ago), to the first millennia of the Holocene (9ka ago) and the Mesolithic period. The latter covers the transition from the hunter-gatherer stage to new subsistence and settlement patterns, though the development of sophisticated hunting, fishing and foraging techniques, and is completed with the first attempts at animal and plant domestication. The course will focus on the archaeological and paleoanthropological remains from various archaeological sites globally, and on the theoretical and methodological frame developed by the discipline of archaeology for the excavation, understanding and interpretation of these finds. The course consists of three parts. We will review of the history of hominids of the Lower and Middle Paleolithic and their expansion from Africa to Eurasia and the rest of the world. We will go on to the archaeology of the Upper Palaeolithic Homo sapiens, and the final part of the course will cover the complexity of Mesolithic archaeology. The aim is twofold; on the one hand to familiarize students with the earliest period of human history, which is taught minimally or not at all in primary and secondary education yet shaped the evolution of culture; on the other hand the way prehistoric archaeology studies the past. The course will be offered online. |
|
Το σεμινάριο έχει ως θέμα μελέτης και εξέτασης την αρχιτεκτονική και την οργάνωση του χώρου γενικότερα στις κοινωνίες της 3ης και 2ης χιλ. π.Χ. στον ελλαδικό χώρο και στην Κύπρο. Οι εργασίες θα αφορούν αφενός στην οικιστική αρχιτεκτονική, αφετέρου θα μελετηθεί η ταφική αρχιτεκτονική και οργάνωση. Θα συζητηθούν ιδιόμορφοι τύποι κτηρίων, όπως (ενδεικτικά): οι πρωτοελλαδικές οικίες με διάδρομο, τα μεγαροειδή της 3ης χιλ. π.Χ., τα αψιδωτά κτήρια, τα κρητικά «ανάκτορα» και αυτά της ηπειρωτικής Ελλάδας κατά τη μυκηναϊκή περίοδο, τα κτήρια με «ξεστή» τοιχοδομία (ashlar buildings) κ.ά. Ιδιαίτερα κεφάλαια θα αποτελέσουν τα κάθε λογής θεωρούμενα ως «δημόσια» ή «κοινοτικά» κτήρια, η καθ’ύψος ανάπτυξη (διώροφα ή γενικώς πολυώροφα κτήρια), καθώς και τα κοινόχρηστα ή κοινωφελή έργα (οχυρωματικά έργα, αποχετευτικά συστήματα, υδροδοτικά έργα). Επιπλέον έμφαση θα δοθεί στην πολεοδομική οργάνωση των οικιστικών συνόλων, καθώς μεγάλης κλίμακας αρχιτεκτονήματα αλλά και σύνολα οικιστικά ή ταφικά φαίνεται να κατασκευάζονται κατόπιν συνέργειας και συνεννόησης των μελών μιας κοινότητας, υπονοώντας συλλογική δράση και πιθανό κεντρικό σχεδιασμό. Σε αυτό το πλαίσιο, ιδιαίτερη έμφαση θα δοθεί στο φαινόμενο της αστικοποίησης, το οποίο παρατηρείται για πρώτη φορά στην 3η χιλ. στον ελλαδικό χώρο και στη 2η χιλ. π.Χ. στην Κύπρο. Τέλος, θα συζητηθεί ο κοινωνικός ρόλος της αρχιτεκτονικής και θα επιδιωχθεί η εξαγωγή συμπερασμάτων από τα οικιστικά και ταφικά αρχιτεκτονικά δεδομένα όσον αφορά στην οργάνωση και στις αντιλήψεις των κοινωνιών της εποχής. |
Αντικείµενο του σεµιναρίου είναι η εξοικείωση των φοιτητών/τριών µε την
αρχαιολογία του χώρου στο Αιγαίο της Ύστερης Εποχής του Χαλκού. Θα
προσεγγιστούν και θα µελετηθούν, εποµένως, οικιστικά σύνολα και
αρχιτεκτονικά µνηµεία της εποχής, µέσα στα φυσικά και τα ανθρωπογενή
περιβάλλοντα και τοπία, καθώς και η ιστορία των σχετικών αρχαιολογικών
ερευνών όσο και οι σύγχρονες προηγµένες εφαρµογές χωρικών αναλύσεων.
Το μάθημα εισάγει στο αντικείμενο «Περιβάλλον, Κοινωνία, Τεχνολογία» ως μέρος του διεπιστημονικού πεδίου «Επιστήμη, Τεχνολογία, Κοινωνία / Σπουδές Επιστήμης και Τεχνολογίας» (γνωστό διεθνώς με τον αγγλικό όρο Science, Technology, Society/Science and Technology Studies – STS) . Το πεδίο αυτό μας παρέχει τις βασικές έννοιες, τα μεθοδολογικά εργαλεία και τις θεωρητικές αφετηρίες για τη μελέτη της αλληλεπίδρασης επιστήμης, τεχνολογίας και περιβάλλοντος. Αυτό γίνεται με μια διεπιστημονική σύνθεση συμβολών κυρίως από την κοινωνιολογία, την ιστορία και φιλοσοφία της επιστήμης και της τεχνολογίας, αλλά και από ένα εύρος κοινωνικών και ανθρωπιστικών επιστημών.
Το κύριο ζητούμενο του μαθήματος είναι διττό.
Από την μία, είναι προφανές ότι η τεχνολογία έχει επιδράσει καταλυτικά στο περιβάλλον και σε ότι θεωρείται «φυσικό». Δεν είναι ίδιο το περιβάλλον με αυτό που υπήρχε αιώνες πριν (π.χ. πριν τη Βιομηχανική Επανάσταση) ή ακόμα και με αυτό που υπήρχε πριν από την δημιουργία της ατομικής βόμβας και την ευρεία αξιοποίηση της πυρηνικής ενέργειας. Η φύση δεν είναι μόνο τα ζώα και τα φυτά αλλά στον ορισμό προστίθενται και άλλες πτυχές, όπως είναι το περιβαλλοντικό αποτύπωμα της καθημερινότητάς μας ή οι συνέπειες από την επιλογή μίας τεχνολογίας έναντι μιας άλλης (π.χ. πως διαφοροποιείται το «φυσικό» περιβάλλον ενός νησιού του Αιγαίου που χρησιμοποιεί τεχνολογίες καύσης ή ανανεώσιμες πηγές για την παραγωγή ενέργειας). Συνεπώς, η τεχνολογία έχει διευρύνει την έννοια του «φυσικού».
Από την άλλη, οι φοιτητές/τριες καλούνται να κατανοήσουν ότι η γνώση μας για το περιβάλλον, η αναπαράσταση αυτού και το τι νοείται ως «περιβαλλοντικό πρόβλημα» δεν είναι ανεξάρτητα από την επιστήμη και την τεχνολογία. Οι σχέσεις μας με το περιβάλλον διαμεσολαβούνται (και) από τα τεχνοκοινωνικά συστήματα, δηλαδή από δομές επιστήμης και τεχνολογίας που συμβάλουν καθοριστικά στην παραγωγή, οργάνωση και προσβασιμότητα της γνώσης για το τι είναι «φυσικό». Αυτές οι υποδομές γνώσεις αποτελούνται από τεχνολογίες παρατήρησης, μοντέλα, δεδομένα, αλγορίθμους και υπολογιστικά μοντέλα. Επίσης, αποτελούνται από επιστημονικούς θεσμούς (π.χ. IPCC για το ζήτημα της κλιματικής αλλαγής). Η κατανόηση μας για το τι είναι περιβάλλον θα ήταν σίγουρα διαφορετική χωρίς αυτούς τους «διαμεσολαβητές». Επομένως, είναι αναγκαία η ανάλυση του ρόλου της επιστήμης και της τεχνολογίας στην παρακολούθηση της εκάστοτε περιβαλλοντικής μεταβολής, στον εντοπισμό ενός περιβαλλοντικού προβλήματος και κυρίως στη διαμόρφωση τεχνολογικών και επιστημονικών επιλύσεων.
Τα παραπάνω συνάδουν στην κατανόηση και ανάλυση του τρόπου με τον οποίο «συμπαράγωνται» ή «συνδιαμορφώνονται» η κοινωνία και η φύση και του κομβικού ρόλου της τεχνολογίας εντός τους. Σε αυτό το πλαίσιο, το μάθημα στοχεύει στην αποτύπωση και μελέτη των κοινωνικοπεριβαλλοντικών σχέσεων αλλά και των μεταβολών τους. Οι μεταβολές αυτές είναι ιστορικές και επηρεάζονται από πολιτισμικούς, κοινωνικούς, οικονομικούς, τεχνολογικούς και άλλους παράγοντες. Όμως, δεν είναι ενιαίες και συνεπώς έχει σημασία και η ανάδειξη των γεωγραφικών και τοπικών χαρακτηριστικών και διαφοροποιήσεων.
Η εστίαση του μαθήματος αφορά την περίοδο μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο (και ειδικά τα τελευταία 35 χρόνια), κατά την οποία τα περιβαλλοντικά ζητήματα εισήλθαν, με επιταχυνόμενο ρυθμό, στον δημόσιο διάλογο και διερευνήθηκαν τόσο στο επιστημονικό όσο και στο κοινωνικοπολιτικό/οικονομικό πεδίο.
Τελικά, στο μάθημα διερευνώνται ερωτήματα που έχουν να κάνουν με:
α) την ιστορική διαμόρφωση εννοιών όπως το περιβάλλον, η φύση, οι φυσικοί πόροι και πηγές,
β) τα σύγχρονα περιβαλλοντικά ερωτήματα και προβλήματα,, από το ενεργειακό μέχρι τα απόβλητα, το νερό κ.α.
γ) τον ρόλο της τεχνολογίας στα περιβαλλοντικά ερωτήματα,
δ) την κριτική προσέγγιση των εννοιών και των πολιτικών της βιωσιμότητας και της αειφορίας,
ε) την συγκρότηση και παρέμβαση επιστημονικών κοινοτήτων και άλλων κοινωνικών θεσμών που αναφέρονται στην αντιμετώπιση της περιβαλλοντικής κρίσης και
Για τη μελέτη αυτών αξιοποιείται βιβλιογραφία από τα πεδία της Περιβαλλοντικής Κοινωνιολογίας, της Πολιτικής Οικολογίας, των Περιβαλλοντικών Ανθρωπιστικών Επιστημών, της Κοινωνικής Γεωγραφίας και των Σπουδών Επιστήμης και Τεχνολογίας.
Η εικόνα του μαθήματος έχει ληφθεί από τον ιστότοπο του Ινστιτούτο Περιβάλλοντος “High Meadows” του Πανεπιστημίου του Πρίνσετον (ΗΠΑ) και συγκεκριμένα από τη σελίδα https://environment.princeton.edu/news/like-a-natural-system-democracy-faces-collapse-as-polarization-leads-to-loss-of-diversity/ όπου παρουσιάζεται μία σειρά άρθρων που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό PNAS το Δεκέμβριο του 2021 και αφορά την πολιτική πόλωση, που παρατηρείται στις ΗΠΑ και τον κόσμο, και οδηγεί σε απώλεια της ποικιλότητας. Σύμφωνα με τα άρθρα, όπως η απώλεια της βιοποικιλότητας απειλεί την ανθεκτικότητα των οικοσυστημάτων και τελικά μπορεί να οδηγήσει στην κατάρρευσή τους έτσι και η απώλεια της πολιτικής ποικιλότητας απειλεί την ανθεκτικότητα της δημοκρατίας και τελικά μπορεί να οδηγήσει στην κατάρρευσή της. “Η πόλωση που παρατηρείται επί του παρόντος τόσο εντός όσο και μεταξύ των εθνών υπονομεύει τις προσπάθειες αντιμετώπισης κρίσιμων ζητημάτων που απασχολούν τις κοινωνίες, με σημαντικότερα αυτά που σχετίζονται με το περιβάλλον - από την κλιματική αλλαγή και τα ακραία καιρικά φαινόμενα, έως την εμφάνιση πανδημικών ιών όπως ο COVID-19.” αναφέρει ο διευθυντής του Κέντρου για τη Βιοπολυπλοκότητα του Ινστιτούτου.
Τα τελευταία χρόνια, πλήθος ερευνών δείχνει κάτι ενδιαφέρον: οι επιχειρηματίες αναφέρουν μεγαλύτερη εργασιακή ικανοποίηση σε σύγκριση με τους μισθωτούς εργαζομένους. Γιατί συμβαίνει αυτό; Τι είναι αυτό που κάνει τη διαφορά; Πώς καταφέρνουν να δείχνουν ανθεκτικότητα απέναντι στις προκλήσεις της καθημερινότητας; Και τελικά, ποιες δεξιότητες τούς βοηθούν να δημιουργούν αξία και να νιώθουν ικανοποιημένοι τόσο από την εργασία όσο και από τη ζωή τους γενικότερα;
Η επιχειρηματικότητα συχνά κατανοείται στενά ως η διαδικασία ίδρυσης και διαχείρισης μιας επιχείρησης. Ωστόσο, σύμφωνα με το ευρωπαϊκό πλαίσιο EntreComp, αποτελεί μία από τις οκτώ βασικές δεξιότητες που απαιτούνται για την επιτυχή καθημερινή ζωή και την επαγγελματική επιτυχία. Σε αυτό το πλαίσιο, το μάθημα στοχεύει να καταδείξει πως η επιχειρηματική νοοτροπία και η ανάληψη πρωτοβουλιών συνδέονται άμεσα με την προσωπική ανάπτυξη και τις επαγγελματικές επιτυχίες.
Το μάθημα έχει σχεδιαστεί ώστε να είναι προσβάσιμο και ελκυστικό για φοιτητές και φοιτήτριες όλων των Τμημάτων του Πανεπιστημίου Κρήτης, από το 4ο εξάμηνο και μετά, συνδυάζοντας στοιχεία ψυχολογίας, επιχειρηματικής σκέψης και ανάπτυξης στρατηγικών δεξιοτήτων.
Στόχος του μαθήματος είναι να σου δώσει την ευκαιρία να κατανοήσεις τις σύγχρονες θεωρητικές προσεγγίσεις γύρω από την ψυχολογία της επιχειρηματικής συμπεριφοράς, τόσο ως ικανότητα όσο και ως διαδικασία που οδηγεί στη δημιουργία προστιθέμενης αξίας (και όχι μόνο οικονομικής). Παράλληλα, θα έχεις την ευκαιρία να αυτοαξιολογήσεις τις δικές σου προσωπικές ικανότητες μέσα από αυτό το πρίσμα.
Κεντρικός πυλώνας του μαθήματος είναι η αξιολόγηση και ενίσχυση των δυνάμεων του χαρακτήρα, όπως αυτές ορίζονται από τη Θεωρία της Θετικής Ψυχολογίας: περιέργεια, δημιουργικότητα, αυτοέλεγχος, επιμονή, συναισθηματική νοημοσύνη, ανθεκτικότητα στις αποτυχίες και διαχείριση κινδύνων. Πρόκειται για παράγοντες κρίσιμους όχι μόνο για τους επιχειρηματίες, αλλά για κάθε επαγγελματία. Θα εξετάσουμε πώς αυτές οι δυνάμεις συνδέονται με την αναγνώριση ιδεών και ευκαιριών, την ανάληψη πρωτοβουλιών και τη διαχείριση των προσωπικών σου πόρων.
Πρόκειται για ένα απαιτητικό μάθημα (6 ECTS) που βασίζεται στην ενεργή συμμετοχή σου. Η αξιολόγηση γίνεται αποκλειστικά μέσα από ατομικές και ομαδικές εργασίες , χωρίς τελικές εξετάσεις. Αυτό σημαίνει ότι θα χρειαστεί να δουλέψεις σταθερά καθ' όλη τη διάρκεια του εξαμήνου, αλλά με τρόπο που θα σου επιτρέψει να εφαρμόσεις όσα μαθαίνεις σε πραγματικές προκλήσεις.
Μέσα από ποικίλες δραστηριότητες — αυτοαξιολογήσεις με έγκυρα εργαλεία, παρακολούθηση επιλεγμένων ταινιών και ομαδικές εργασίες — θα έχεις την ευκαιρία να αναγνωρίσεις και να αναλύσεις τις δυνάμεις του χαρακτήρα σου, καθώς και να συνεργαστείς με συμφοιτητές και συμφοιτήτριες από διαφορετικά Τμήματα του Πανεπιστημίου Κρήτης. Το μάθημα λειτουργεί σε πλατφόρμες που ενισχύουν τη δια-Τμηματική συνεργασία μεταξύ των Σχολών Ρεθύμνου και Ηρακλείου.
Βασικός στόχος είναι η ανάπτυξη κρίσιμων δεξιοτήτων που θα σε ωφελήσουν τόσο στην επαγγελματική όσο και στην προσωπική σου πορεία — ανεξάρτητα από το αντικείμενο σπουδών σου.
Οι διαλέξεις διεξάγονται ταυτόχρονα σε Ρέθυμνο και Ηράκλειο, κάθε Πέμπτη 11:30 – 14:30, μέσω αίθουσας τηλεκπαίδευσης:
Ηράκλειο: Κεντρική Διατμηματική Αίθουσα Τηλεκπαίδευσης Ε130, κτίριο Τμήματος Μαθηματικών και Εφαρμοσμένων Μαθηματικών, Πανεπιστημιούπολη Βουτών. Οδηγίες πρόσβασης
Ρέθυμνο: Αίθουσα Δ2-Α, Πανεπιστημιούπολη Γάλλου. Οδηγίες πρόσβασης
Οι εγγεγραμμένοι στο μάθημα φοιτητές μπορούν να επικοινωνήσουν με τον διδάσκοντα για το κλειδί αυτοεγγραφής.
Οι εγγεγραμμένοι στο μάθημα φοιτητές μπορούν να επικοινωνήσουν με τον διδάσκοντα για το κλειδί αυτοεγγραφής.
Το μάθημα αποτελεί μια εισαγωγή στις έννοιες του πολιτισμού και της κουλτούρας ως αντικείμενα μελέτης στις κοινωνικές επιστήμες. Ο πολιτισμός γίνεται κατανοητός ως ένα σύνολο πνευματικών και υλικών χαρακτηριστικών που ορίζουν την κοινωνική οργάνωση και τις σχέσεις των ατόμων σε κάθε κοινωνία. Υπό αυτή την έννοια, ασκείται κριτική στην ιεράρχηση των πολιτισμών και στη θεωρία των σταδίων. Μετά από μια θεωρητική συζήτηση των όρων, της διάκρισής τους και των διαφορετικών προσεγγίσεων στη θεωρία του πολιτισμού έως τις αρχές του 20ού αιώνα, οι διαλέξεις θα αναλύσουν το έργο των σημαντικότερων μελετητών του περασμένου αιώνα που σηματοδότησαν την ανάπτυξη του πεδίου: Freud, Lévi-Strauss, Barthes, Foucault, Bourdieu κ.ά. καθώς και τη μετάβαση από τον στρουκτουραλισμό στον μεταστρουκτουραλισμό, τη Σχολή της Φρανκφούρτης, και τη Βρετανική Σχολή Πολιτισμικών Σπουδών (Cultural studies). Θα συζητηθεί επίσης η λαϊκή κουλτούρα, ο μεταμοντερνισμός και άλλες σύγχρονες τάσεις.
Στόχος του μαθήματος είναι η ανάλυση του όλο και μεγαλύτερου ρόλου που παίζει η μεσοποιημένη επικοινωνία μέσω διαδικτύου στις μετανεωτερικές κοινωνίες. Ο κυβερνοχώρος εξασφαλίζει στο ευρύ κοινό ενημέρωση και διαδραστική επικοινωνία φτηνή, γρήγορη και παγκόσμια. Οι δυνατότητες δικτύωσης πέραν των γεωγραφικών περιορισμών δημιουργούν εικονικούς χώρους και ομάδες με κοινά ενδιαφέροντα. Τα θέματα που θα εξεταστούν περιστρέφονται γύρω από στις εξής άξονες: τεχνολογία και οικονομία του διαδικτύου, πολιτισμικές πρακτικές και ταυτότητες, κοινωνικός έλεγχος και επιτήρηση, πολιτική επικοινωνία και διαντίδραση, εικονικές κοινότητες και συλλογική δράση. Θα αναλυθεί κυρίως πώς το διαδίκτυο μεταβάλλει την έννοια του χρόνου και του χώρου, των σχέσεων και το αίσθημα του ανήκειν μέσα από την ύπαρξη διαδικτυακών κοινοτήτων. Στις ποια είναι η σχέση στις «πραγματικής» και στις «εικονικής» πραγματικότητας, ο ρόλος των επιμέρους ταυτοτήτων και των κοινωνικών σχέσεων στην αλληλόδραση μέσω υπολογιστή.
Στόχος του σεμιναρίου είναι να αναδειχθεί τη σχέση μεταξύ οπτικών και θεωρητικών κειμένων, τα οποία αναδύονται μέσα σε συγκεκριμένα κοινωνικά, ιστορικά, πολιτισμικά και πολιτικά συμφραζόμενα. Αποβλέπει στο να ενθαρρύνει τις φοιτήτριες και τους φοιτητές να διαβάζουν και να αναλύουν κριτικά, εστιάζοντας σε ζητήματα τάξης, φύλου, φυλής, κ.ο.κ., καθώς και να αναγνωρίζουν το ρόλο των οπτικών κουλούρων στη διαμόρφωση της κυρίαρχης ιδεολογίας. Για το σκοπό αυτό, θα αντλήσουμε από ποικίλα πολιτισμικά κείμενα, με ιδιαίτερη έμφαση στον κινηματογράφο. Συγκεκριμένα θα εξετάσουμε επιλεγμένα φιλικά κείμενα μέσα από το πρίσμα κομβικών θεωρητικών προσεγγίσεων, και θα τα αναλύσουμε αντλώντας από το εκάστοτε θεωρητικό πλαίσιο.
This module designed to expose students to the relationship between visual images and written texts as they find expression in particular social, historical, cultural, and political contexts. It aims to encourage students to read and analyse cultural texts, touching upon such important issues such as race, gender, and class, as well as to recognise the role of visual cultures in the development of dominant ideologies.
For this purpose we will draw on various cultural texts, primarily on cinema. In particular, we will analyse selected films through the lens of key theoretical texts.
Στόχος του σεμιναρίου είναι η προσπάθεια διερεύνησης του όλο και μεγαλύτερου ρόλου που παίζει η μεσοποιημένη επικοινωνία μέσω διαδικτύου στις μετανεωτερικές κοινωνίες. Σήμερα, στον κυβερνοχώρο, η επικοινωνία και η διαντίδραση είναι φτηνή, γρήγορη και παγκόσμια. Με νέα εργαλεία αλληλόδρασης και οργάνωσης εκατομμύρια άνθρωποι σ’ όλο τον κόσμο δημιουργούν δυνητικούς χώρους και ομάδες. Τα θέματα που θα εξεταστούν θα περιστραφούν γύρω από τους εξής άξονες: ταυτότητα, πολιτισμός και οικονομία, κοινωνικός έλεγχος και επιτήρηση, κοινότητα και συλλογική δράση. Κυρίως θα επιχειρηθεί μέσα από έναν προβληματισμό ως προς την έκρηξη των νέων τεχνολογιών, να αναλυθεί πώς το διαδίκτυο μεταβάλλει την έννοια του χρόνου και του χώρου, των σχέσεων, την έννοια της ταυτότητας και την αίσθηση του ανήκειν μέσα από την ύπαρξη δυνητικών κοινοτήτων. Επίσης ποια είναι η σχέση της «πραγματικής» και της «δυνητικής» πραγματικότητας, ο ρόλος της φυλής, της εθνότητας, της ηλικίας, του φύλου και των κοινωνικών σχέσεων στην αλληλόδραση μέσω υπολογιστή.
Η έρευνα του Διαδικτύου αποτελεί στις τελευταίες δεκαετίες την πλέον ανεπτυγμένη πτυχή των ερευνών στα ΜΜΕ, αλλά και σε πτυχές στις διαπροσωπικής επικοινωνίας. Το διαδίκτυο αποτελεί σημαντική πηγή τόσο για άντληση πληροφοριών σε πλείστα πεδία έρευνας, όσο και για την ανάλυση κάθε μορφής δημόσιας ή ιδιωτικής αλληλεπίδρασης στον εικονικό χώρο. Οι έρευνες στις κοινωνικές επιστήμες επικεντρώνονται όλο και περισσότερο στη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Στις το διαδίκτυο και οι ψηφιακές μέθοδοι έρευνας μέσω υπολογιστών προσφέρουν χρήσιμα μεθοδολογικά εργαλεία για τη συγκέντρωση και ανάλυση ποσοτικών και ποιοτικών δεδομένων. Το σεμινάριο στοχεύει να παρουσιάσει στις δυνατότητες έρευνας στο χώρο του διαδικτύου, αλλά και στις περιορισμούς στις. Θα παρουσιαστούν στις μια σειρά μεθόδων και εργαλείων, στις η ψηφιακή ανάλυση περιεχομένου ή η λεξικομετρία σε megadata, και θα συζητηθούν ζητήματα στις η επιλογή του δείγματος και τα κριτήρια εγκυρότητας στο διαδικτυακό περιβάλλον, η δεοντολογία στη χρήση ιδιωτικού ή ημι-δημόσιου περιεχομένου επικοινωνίας, και η αντιμετώπιση προβλημάτων στις η εφήμερη πρόσβαση, η αλλοίωση και η κατάργηση ψηφιακών αρχείων. Οι φοιτητές / φοιτήτριες θα κληθούν να παρουσιάσουν σχετικές εργασίες.
Το μάθημα αυτό καλύπτει σε επίπεδο θεωρίας την επιστημονική μελέτη και ανάλυση της παγκόσμιας, μη-ευρωπαϊκής, κοινωνιολογίας από την οπτική του Παγκοσμιου Νότου.
Στο πλαίσιο αυτό εντάσσονται θεματικές όπως οι επιπτώσεις της αποικιοκρατίας και της παγκοσμιοποίησης στις τοπικές κοινωνίες, οι ποικίλες διαστάσεις της απο-αποικιοποίησης, τα ζητήματα βιώσιμης ανάπτυξης στις χώρες του Παγκοσμίου Νότου, οι σχέσεις εξάρτησης/ επιβολής στο μη-Ευρωπαϊκό χώρο και οι επιπτώσεις τους σήμερα. Παράλληλα, το μάθημα εξετάζει την ιστορική εξέλιξη των αποικιοκρατικών και νεοαποικιοκρατικών σχέσεων Παγκοσμιου Βορρά -Παγκοσμιου Νότου, την κοινωνική, οικονομική, και πολιτική διάσταση των σχέσεων αυτών, τη διεθνή πολιτική σχέση Παγκοσμιου Βορρά- Νότου, τις επιπτώσεις τους στις τοπικές κοινωνίες καθώς και τις ποικίλες αντιστάσεις των τελευταίων απέναντι σε αυτές. Το μάθημα συμβάλλει επίσης στην κατεύθυνση της απο-αποικιοποίησης της ακαδημαϊκής διδασκαλίας και έρευνας στο Πανεπιστήμιο Κρήτης, μέσω μιας μη-ευρωκεντρικής και μη-εθνοκεντρικής/ελληνοκεντρικής προσέγγισης.
Σε μια εποχή που το λεγόμενο προσφυγικό ζήτημα αποτελεί καθημερινά είδηση, πως κατανοούμε τη σχέση που αναπτύσσεται μεταξύ των μεταναστευτικών πληθυσμών και των κοινωνιών υποδοχής; Τι διαφορές υπάρχουν μεταξύ των όρων αφομοίωση, πολυπολιτισμικότητα, ενσωμάτωση και ένταξη; Τι περιεχόμενο και τι σκοπό έχουν οι 'πολιτικές ένταξης’ που υιοθετούν τα κράτη και πως διαφέρουν από τις ‘πολιτικές μετανάστευσης’; Που βρίσκονται τα σύνορα που μας χωρίζουν από αυτούς και αυτές που κάθε φορά θεωρούνται ‘ξένοι’;
Αφού γίνει αναφορά σε έννοιες, θεωρίες και αντιλήψεις σχετικά με τον όρο ένταξη, θα εστιάσουμε σε θεματικές που θα απασχολήσουν και τις εργασίες του σεμιναρίου, όπως για παράδειγμα, η συσχέτιση φύλου και μετανάστευσης, η θρησκευτική διαφορετικότητα, η δεύτερη γενικά μεταναστών, ή ο χώρος ως άξονας αποκλεισμού.
Οι πολιτισμικές σπουδές είναι ένα πεδίο το οποίο γνώρισε καλπάζουσα ανάπτυξη από τα μέσα του 20ού αιώνα. Η εδραίωσή του ως επιστημονικού κλάδου συνδέεται σε σημαντικό βαθμό με το Κέντρο Σύγχρονων Πολιτισμικών Σπουδών (CCCS) του Πανεπιστημίου του Μπέρμιγχαμ, από όπου αναδύθηκαν έπειτα πλείστες άλλες προσεγγίσεις. Προσεγγίζοντας την κουλτούρα έξω από το στενό πλαίσιο των παραδοσιακά “ευγενών δραστηριοτήτων” της υψηλής τέχνης, οι πολιτισμικές σπουδές εξετάζουν τα συστήματα σημασιών και αξιών, τους τρόπους ζωής, και τις διαδικασίες διάδοσης νοημάτων και αξιών. Το μάθημα “Εισαγωγή στις Πολιτιστικές Σπουδές” θα επικεντρωθεί σε βασικές θεωρίες, έννοιες και στοχαστές, αλλά και στους τρόπους με τους οποίους τα υποκείμενα και οι ταυτότητες κατασκευάζονται και διατηρούνται μέσω καθημερινών πρακτικών και ενασχόλησης με τον υλικό πολιτισμό. Σε αυτό το πλαίσιο θα πραγματευτούμε ποικίλα θέματα όπως οι δημοφιλείς κουλτούρες, η φυλή, το φύλο, το γούστο, το στυλ, η αντίσταση και η εξουσία.
Οι πολιτισμικές σπουδές είναι ένα πεδίο το οποίο γνώρισε καλπάζουσα ανάπτυξη από τα μέσα του 20ού αιώνα. Η εδραίωσή του ως επιστημονικού κλάδου συνδέεται σε σημαντικό βαθμό με το Κέντρο Σύγχρονων Πολιτισμικών Σπουδών (CCCS) του Πανεπιστημίου του Μπέρμιγχαμ, από όπου αναδύθηκαν έπειτα πλείστες άλλες προσεγγίσεις. Προσεγγίζοντας την κουλτούρα έξω από το στενό πλαίσιο των παραδοσιακά “ευγενών δραστηριοτήτων” της υψηλής τέχνης, οι πολιτισμικές σπουδές εξετάζουν τα συστήματα σημασιών και αξιών, τους τρόπους ζωής, και τις διαδικασίες διάδοσης νοημάτων και αξιών. Το μάθημα “Εισαγωγή στις Πολιτιστικές Σπουδές” θα επικεντρωθεί σε βασικές θεωρίες, έννοιες και στοχαστές, αλλά και στους τρόπους με τους οποίους τα υποκείμενα και οι ταυτότητες κατασκευάζονται και διατηρούνται μέσω καθημερινών πρακτικών και ενασχόλησης με τον υλικό πολιτισμό. Σε αυτό το πλαίσιο θα πραγματευτούμε ποικίλα θέματα όπως οι δημοφιλείς κουλτούρες, η φυλή, το φύλο, το γούστο, το στυλ, η αντίσταση και η εξουσία.
_________
Cultural studies is a field that experienced rapid growth from the mid-20th century onward. Its establishment as an academic discipline is closely linked to the Centre for Contemporary Cultural Studies (CCCS) at the University of Birmingham, from which many other approaches subsequently emerged. By examining culture outside the narrow framework of the traditionally "noble activities" of high art, cultural studies explore systems of meanings and values, ways of life, and the processes of the dissemination of meanings and values. The course "Introduction to Cultural Studies" will focus on key theories, concepts, and thinkers, as well as on the ways in which subjects and identities are constructed and maintained through everyday practices and engagement with material culture. In this context, we will address a variety of topics such as popular cultures, race, gender, taste, style, resistance, and power.
Το σεμινάριο διερευνά τις οπτικές μεθοδολογίες ως ερευνητικό εργαλείο στην κοινωνιολογική και πολιτισμική ανάλυση, με έμφαση στην εικόνα ως φορέα σύνθετων νοημάτων και ως τεκμήριο κοινωνικής εμπειρίας. Μέσα από τις διαλέξεις παρουσιάζονται οι θεωρητικές βάσεις της οπτικής κοινωνιολογίας και αναλύονται οι δυνατότητες και οι περιορισμοί της χρήσης οπτικού υλικού στην κοινωνική έρευνα. Στο εφαρμοσμένο μέρος, οι φοιτητές/τριες θα κληθούν να εντοπίσουν και να μελετήσουν κοινωνικά φαινόμενα που συνδέονται με τη διάσταση του χώρου (π.χ. έμφυλη διάσταση του δημόσιου χώρου, αποκλεισμός κοινωνικών ομάδων από τη χρήση δημόσιων χώρων κ.ο.κ.), να τα παρατηρήσουν, και να τα καταγράψουν μέσω φωτογραφικής αποτύπωσης. Το παραγόμενο οπτικό υλικό θα αποτελέσει τη βάση για τη διαμόρφωση ενός portfolio εικόνων, το οποίο θα αξιοποιηθεί στην τελική γραπτή εργασία. Στόχος της εργασίας είναι η κατανόηση και η εφαρμογή της μεθοδολογίας, αλλά και ο αναστοχασμός πάνω στις κοινωνικές και πολιτισμικές του διαστάσεις και η διατύπωση προτάσεων παρέμβασης στον δημόσιο χώρο. Το σεμινάριο ολοκληρώνεται με την παρουσίαση των portfolios και των εργασιών, λειτουργώντας ως εργαστήριο παραγωγής και κριτικής ανάλυσης πρωτογενούς υλικού (Αναλυτικό syllabus θα βρείτε στη σελίδα του μαθήματος στο elearn).
______
The seminar explores visual methodologies as a research tool in sociological and cultural analysis, with a particular focus on the image as both a bearer of layered meanings and a document of social experience. Through lectures, students are introduced to the theoretical foundations of visual sociology, examining the potential and limitations of using visual material in social research. In the practical component, students will be asked to identify and investigate social phenomena related to spatial dimensions (e.g., the gendered nature of public space, the exclusion of social groups from specific urban areas), to observe them, and to document them through photographic work. The visual material produced will form the basis of a portfolio, which in turn will be used for the final written assignment. This assignment aims not only at applying the methodology but also at encouraging reflection on the social and cultural dimensions of the chosen issue, as well as the formulation of proposals for interventions in public space. The seminar concludes with the presentation of the portfolios and written work, functioning as a workshop for the production and critical analysis of original empirical material (A detailed syllabus is available in the course page on e-learn).
Αντικείμενο του μαθήματος είναι η διερεύνηση, ανάδειξη, ανάλυση και επεξεργασία βασικών θεμάτων και πτυχών που αφορούν στη διεθνή πολιτική οικονομία της γνώσης και της τεχνολογίας. Οι εισαγωγικές ενότητες του μαθήματος οικοδομούν ένα συνολικό πλαίσιο επεξήγησης εννοιών σχετικά με τη σημασία και τον ρόλο της τεχνολογίας στην παραγωγική σφαίρα και την οικονομική μεγέθυνση και ανάπτυξη. Οι κεντρικές ενότητες του μαθήματος επικεντρώνονται στην ανάλυση διακριτών πτυχών του υπό εξέταση αντικειμένου, οι οποίες κατ’ αρχάς αφορούν στην ανάδειξη κλασικών και σύγχρονων προσεγγίσεων της οικονομικής θεωρίας ως προς την κατανόηση του ρόλου της τεχνολογίας και της γνώσης. Εν συνεχεία, επεξηγούνται και αναλύονται θέματα σχετικά με το διεθνές οικονομικό περιβάλλον και βασικές προσδιοριστικές παραμέτρους σε επίπεδο παγκοσμιοποίησης και διεθνούς οικονομικής αλληλεξάρτησης, διεθνούς εμπορίου, διεθνούς ανταγωνισμού και κυρίαρχων οικονομικών και εμπορικών πολιτικών. Συναφώς, στις επόμενες ενότητες αναλύονται πεδία που αφορούν στο ρόλο και το χαρακτηριστικά των διεθνοποιημένων παραγωγικών αλυσίδων και παραγωγικών συστημάτων, χωρικών δομών της παραγωγής και χωρικών διαστάσεων της γνώσης και της τεχνολογίας σε επίπεδο ανισομερούς τεχνολογικής συσσώρευσης, νέων καταμερισμών γνώσης και τεχνολογίας, αναδυόμενων τεχνολογικών τοπίων και χωροοικονομικών αναδιαρθρώσεων. Στο πλαίσιο αυτό, αναλύονται ειδικά θέματα σχετικά με την οικονομία της γνώσης και τον διεθνή καταμερισμό της εργασίας, τις διεθνείς ανακατατάξεις σε συνάρτηση με τις τεχνολογικές εξελίξεις και κοινωνικο-οικονομικές ανισότητες, καθώς και τη διάσταση της άνισης χωρικής ανάπτυξης και των διαφοροποιήσεων μεταξύ ανεπτυγμένων, αναπτυσσόμενων και αναδυόμενων οικονομιών. Σημαντική διάσταση για την πλήρη κατανόηση του αντικειμένου αποτελεί, εν συνεχεία, η ανάλυση των κυρίαρχων υποδειγμάτων οικονομικών, βιομηχανικών, εμπορικών και αναπτυξιακών πολιτικών καθώς και των πολιτικών τεχνολογικής ανάπτυξης και καινοτομίας. Επιπλέον, το μάθημα επικεντρώνεται και αναδεικνύει θέματα σχετικά με τις ραγδαίες τεχνολογικές εξελίξεις και την αναδυόμενη «4η Βιομηχανική επανάσταση» σε συνδυασμό με διαστάσεις της διεθνούς πολιτικής οικονομίας ενώ επεξηγούνται διαστάσεις ως προς τις υλοποιούμενες αναπτυξιακές πολιτικές σε διεθνές επίπεδο, σε συνδυασμό με αναδυόμενες οικονομικές, αναπτυξιακές και τεχνολογικές προκλήσεις.
Κωδικός εισόδου: seei207
Το φετινό πρόγραμμα περιλαμβάνει όπως πάντα παρουσιάσεις της πορείας των Διπλωματικών εργασιών ή των Διδακτορικών των φοιτητών μας, διαλέξεις από προσκεκλημένους καθηγητές και μια σειρά σεμιναριακών συναντήσεων με γενικό τίτλο ΓΙΑΤΙ ΜΑΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΕΙ Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ (αν μας ενδιαφέρει ακόμα) που οργανώνουν ο Σωκράτης Πετμεζάς και η Τζελίνα Χαρλαύτη.
στην εικόνα ο νεαρός Φερνάν Μπρωντέλ
Το φετινό πρόγραμμα διαλέξεων (υβριδικό στον βαθμό που θα το επιτρέπουν οι υγειονομικές συνθήκες) του ακαδημαϊκού έτους 2022/23 είναι φιλόδοξο και στοχεύει, αφενός, στη συστηματική παρουσίαση της πορείας των ερευνών των μεταπτυχιακών και διδακτορικών φοιτητών.
Θα σας ζητήσουμε ακόμα να παρακολουθήσετε, όπως κάθε χρόνο, διαλέξεις προσκεκλημένων ερευνητών του Τμήματος και του ΙΜΣ, στο πλαίσιο των δραστηριοτήτων του ΠΜΣ-ΣΕΕΙ και, ειδικότερα, του προγράμματος του Σεμιναρίου Παγκόσμιας και Μεσογειακής Οικονομικής-Κοινωνικής Ιστορίας και της Ιστορίας των Θαλασσών του ΙΜΣ/ΙΤΕ, καθώς και των Σεμιναρίων της Ελληνικής Εταιρείας Οικονομικής Ιστορίας. Τέλος, σας ετοιμάσαμε, και εφέτος, θεματικά σεμινάρια crash-course.
Θα γίνει προσπάθεια να εξοικειωθούν οι φοιτητές με τα ερωτήματα τα σχετικά με την αγροτική μετάβαση στη Νοτιοανατολική Ευρώπη και την Ανατολία (και την Ελλάδα ειδικότερα) στη διάρκεια του 19ου και 20ού αιώνα. Θα γίνει εκτεταμένη χρήση αρχειακών πηγών (Υπ.Γεωργίας/ΓΑΚ) σχετικών με την «αγροτική μεταρρύθμιση» του Μεσοπολέμου.
Κέντρο της παγκόσμιας οικονομίας σήμερα είναι διεθνείς επιχειρήσεις. Αυτό το μεταπτυχακό σεμινάριο έχει στόχο να εκπαιδευτούν οι φοιτητές στην συγγραφή της ιστορίας των επιχειρήσεων χρησιμοποιώντας το εμπειρικό υλικό και την θεωρία α) περιπτώσεων διεθνών αμερικάνικων, βρετανικών, γερμανικών, γιαπωνέζικων επιχειρήσεων και β) περιπτώσεων ελληνικών διεθνών ναυτιλιακών επιχειρήσεων
Το μάθημα προσφέρει μια ανασκόπηση στην ιστορία και την ιστοριογραφία της επιστήμης και της τεχνολογίας από τα τέλη του 18ου μέχρι και σήμερα. Η Διαμάχη αξιοποιείται ως θεωρητικό και μεθοδολογικό εργαλείο ανάλυσης και ερμηνείας της επιστήμης και της τεχνολογίας δηλαδή των κυρίαρχων φαινομένων διαμόρφωσης των σύγχρονων κοινωνιών. Με έμφαση στον κοινωνικό χαρακτήρα της επιστήμης και της τεχνολογίας, μέσα από τη μελέτη ιστορικών παραδειγμάτων διαμαχών σε τοπικό, εθνικό, διεθνές και διεθνικό επίπεδο, θα συζητηθούν οι σύγχρονες ιστοριογραφικές τάσεις στην ιστορία της επιστήμης και στην ιστορία της τεχνολογίας.
The course offers an overview of the history and historiography of science and technology from the late 18th century to the present day. Controversy is employed as a theoretical and methodological tool for the analysis and interpretation of science and technology, i.e. the dominant phenomena shaping modern societies. With an emphasis on the social character of science and technology, through the study of historical examples of controversies at local, national, international and transnational level, contemporary historiographical trends in the history of science and in the history of technology will be discussed.
Πρόκειται για ετήσιο, ανά δεκαπενθήμερο (κάθε δεύτερη και τέταρτη εβδομάδα του κάθε μήνα), σεμινάριο που απευθύνεται στους διδακτορικούς και μεταπτυχιακούς φοιτητές
Κωδικός εισόδου: seei400 (για εισαγωγή με θεσμικό email).
|
Το μάθημα "Θεωρητικές Προσεγγίσεις στη Διδακτική της Πληροφορικής του 21ου αιώνα" έχει ως σκοπό να εξοπλίσει τους φοιτητές με τις γνώσεις και δεξιότητες που απαιτούνται για την αποτελεσματική διδασκαλία της πληροφορικής, ενσωματώνοντας σύγχρονες παιδαγωγικές προσεγγίσεις και τεχνολογικές καινοτομίες. Το μάθημα επικεντρώνεται στη θεωρία και την πρακτική της διδασκαλίας της πληροφορικής σε διάφορα εκπαιδευτικά περιβάλλοντα, αξιοποιώντας τεχνολογίες μάθησης και σύγχρονες διδακτικές στρατηγικές. Με την επιτυχή ολοκλήρωση του μαθήματος ο φοιτητής / τρια θα είναι σε θέση να:
Γενικές Ικανότητες · Αναζήτηση, ανάλυση και σύνθεση δεδομένων και πληροφοριών, με τη χρήση και των απαραίτητων τεχνολογιών · Λήψη αποφάσεων · Εργασία σε διεπιστημονικό περιβάλλον · Αυτόνομη εργασία · Ομαδική εργασία |
Προτεινόμενα συγγράμματα
1. ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ
Κωδικός Βιβλίου στον Εύδοξο: 320036
Έκδοση: 1/2016
Συγγραφείς: ΣΤΥΛΙΑΡΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ,ΔΗΜΟΥ ΒΙΚΤΩΡΙΑ
ISBN: 9789606030888
Τύπος: Ηλεκτρονικό Βιβλίο
Διαθέτης (Εκδότης): ΚΑΛΛΙΠΟΣ Ανοικτές Ακαδημαϊκές Εκδόσεις
2. Εισαγωγή στις εκπαιδευτικές εφαρμογές των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και των Επικοινωνιών - 2η Έκδοση
Κωδικός Βιβλίου στον Εύδοξο: 86201075
Έκδοση: 2η/2019
Συγγραφείς: Βασίλης Ι. Κόμης
ISBN: 9789605780579
Τύπος: Σύγγραμμα
Διαθέτης (Εκδότης): ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΙΔΙΩΤΙΚΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥΧΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ
3. Ψηφιακές τεχνολογίες και μάθηση του 21ου αιώνα
Κωδικός Βιβλίου στον Εύδοξο: 86055478
Έκδοση: 1η έκδ./2019
Συγγραφείς: Τζιμογιάννης Αθανάσιος
ISBN: 9789605863104
Τύπος: Σύγγραμμα
Λέξεις Κλειδιά: Τηλεμάθηση, Elearning, Web2, Ανοικτή Εκπαίδευση, Εξ αποστάσεως εκπαίδευση
Τα θέματα που θα μας απασχολήσουν στο σεμινάριο είναι:
Προτεινόμενη Βιβλιογραφία Στον Εύδοξο
Ψηφιακές τεχνολογίες και μάθηση του 21ου αιώνα, Κωδικός Βιβλίου στον Εύδοξο: 86055478, Έκδοση: 1η έκδ./2019, Συγγραφείς: Τζιμογιάννης Αθανάσιος, ISBN: 9789605863104, Τύπος: Σύγγραμμα, Διαθέτης (Εκδότης): ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΚΡΙΤΙΚΗ ΑΕ
Εισαγωγή στις εκπαιδευτικές εφαρμογές των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και των Επικοινωνιών - 2η Έκδοση, Κωδικός Βιβλίου στον Εύδοξο: 86201075, Έκδοση: 2η/2019, Συγγραφείς: Βασίλης Ι. Κόμης, ISBN: 9789605780579 Τύπος: Σύγγραμμα, Διαθέτης (Εκδότης): ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΙΔΙΩΤΙΚΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥΧΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ
Αγαπητοί φοιτητές και φοιτήτριες,
Στο μάθημα ΣΘΤΕ213 «Διδακτική για την καλλιέργεια γραμματισμών και πολυτροπικότητας» θα μάθετε να αξιοποιείτε σχολικά εγχειρίδια για να σχεδιάσετε σύγχρονα περιβάλλοντα μάθησης με σύγχρονες μεθόδους και να καλλιεργήσετε κοινωνικοπολιτισμικές δεξιότητες, πολυγραμματισμούς, πολυτροπικότητα και ενεργή πολιτειότητα στα μαθήματα σας.
Θα αναπτύξετε πρακτικές δεξιότητες μέσω δραστηριοτήτων και σχεδίων μαθημάτων, προσαρμοσμένων στις ανάγκες της σύγχρονης τάξης, και θα εμπλακείτε σε μικροδιδασκαλίες που θα σας προετοιμάσουν για πραγματικές συνθήκες διδασκαλίας και σχεδιασμό σύγχρονων προγραμμάτων σπουδών. Ενώ οι μικροδιδασκαλίες είναι υποχρεωτικές, θα μετρήσει μόνο η καλύτερη βαθμολογία σας, ώστε να νιώθετε άνετοι να πειραματιστείτε και να μάθετε από την εμπειρία σας και τις μικροδιδασκαλίες των συμφοιτητών σας (σε κλειστή ομάδα των 4-6 ατόμων. Η παρουσία σας είναι υποχρεωτική στην τάξη μόνο τρεις φορές και μία διαδικτυακά.
Το μάθημα δεν έχει τελικές εξετάσεις! Αντ' αυτού, θα δουλέψουμε με 4 δημιουργικές εργασίες που θα σας βοηθήσουν να εμβαθύνετε στις παιδαγωγικές προσεγγίσεις για να ενσωματώσετε πολυγραμματισμούς στην εποχή της ψηφιακής εποχής. Όλες οι εργασίες έχουν την ίδια καταληκτική ημερομηνία και έχουν βαρύτητα 25%.
Το σύγγραμμα διατίθεται στον Ευδοξο δωρεάν για τους φοιτητές ΠΚ, στην βιβλιοθήκη μας θα βρείτε αντίτυπα, ή μπορείτε να το αγοράσετε από το βιβλιοπωλείο "Εν τύπω" στο Ηράκλειο, ή απευθείας από τον εκδότη.
Η διδάσκουσα
Η δυναμική της μετάβασης από τον 18ο στον 19ο αιώνα –μια εποχή κατά την οποία το αστικό κράτος εγκαθιδρύεται και τυπικώς δια της επαναστατικής οδού και ο καπιταλισμός αναπτύσσεται περαιτέρω– αποτυπώνεται σαφώς στον πολιτικό-θεωρητικό λόγο της περιόδου. Προϊούσης της αστικής εκβιομηχάνισης, η Γαλλική Επανάσταση απελευθερώνει παράλληλα ριζοσπαστικές και συντηρητικές δυνάμεις, οι οποίες αντιμάχονται σθεναρά σε επίπεδο δημοσίου διαλόγου αναφορικά με ζητήματα κράτους και πολιτικών μεταρρυθμίσεων, αλλά και με προβλήματα υλικότητας και κοινωνικής αναπαραγωγής, όπως αυτά προκύπτουν ως αποτέλεσμα της διαρκώς διογκούμενης ένδειας. Από την οργανικής κοπής αντεπαναστατική υπεράσπιση των δομών του Παλαιού Καθεστώτος, μέχρι την αντιδραστική κριτική στην εργασία και την ένδεια από τη σκοπιά του κεφαλαίου (Edmund Burke, Thomas Robert Malthus), η συντηρητική σκέψη ξεδιπλώνει το θεωρητικό της οπλοστάσιο ενάντια στον (ποικιλόμορφο) ριζοσπαστικό λόγο της περιόδου. Οι ριζοσπάστες θεωρητικοί της εποχής συντάσσονται τόσο με αιτήματα εκδημοκρατισμού και κατίσχυσης πολιτικών και κοινωνικών δικαιωμάτων, όσο και με την κριτική στη σχέση εργασίας-κεφαλαίου, ενώ τα γραπτά τους κινούνται ενίοτε στην κατεύθυνση μιας πρώιμης κριτικής της πολιτικής οικονομίας (Thomas Paine, Mary Wollstonecraft, William Godwin, Charles Hall). Το μάθημα παρακολουθεί τα προαναφερθέντα ρεύματα πολιτικού στοχασμού, τον μεταξύ τους διάλογο και εστιάζει στις βασικές έννοιες που συγκροτούν έκτοτε τον πυρήνα της συντηρητικής και ριζοσπαστικής παράδοσης.
Σκοπός μαθήματος
Βασικός σκοπός του μαθήματος της Κοινωνικής Στατιστικής Ι (ΣΤΑΚ130) είναι να εισάγει τους/τις φοιτητές/τριες στις βασικές έννοιες και αρχές της κοινωνικής στατιστικής μέσα από απλά παραδείγματα και εφαρμογές με την χρήση κοινωνικών ποσοτικών δεδομένων. Στις παραδόσεις δίνεται έμφαση στην κατανόηση και ερμηνεία των στατιστικών αποτελεσμάτων, έτσι ώστε οι φοιτητές/τριες να κατανοήσουν ότι η στατιστική δεν αποτελεί ένα δυσνόητο και αφηρημένο επιστημονικό πεδίο αλλά απαραίτητο εργαλείο για κάθε κοινωνικό επιστήμονα. Οι φοιτητές/τριες αποκτούν βασικές γνώσεις για να μπορούν να διεξάγουν στατιστικές αναλύσεις (μέσω επίλυσης στατιστικών ασκήσεων και εφαρμογών με την χρήση κοινωνικών δεδομένων) και να ερμηνεύσουν τα αποτελέσματα της περιγραφικής στατιστικής και συγκεκριμένων κριτηρίων επαγωγικής στατιστικής. Σχετικά με το πρώτο μαθαίνουν να περιγράφουν τις βασικές τάσεις των ποσοτικών δεδομένων μέσα από σχετικούς στατιστικούς πίνακες, γραφήματα, μέτρα κεντρικής τάσης και διασποράς. Επίσης, οι φοιτητές/τριες αποκτούν βασικές γνώσεις που εμπίπτουν στον κλάδο της επαγωγικής στατιστικής, δηλαδή ζητήματα που αφορούν την εφαρμογή στατιστικών κριτηρίων παραμετρικής (όπως, t-test, συσχέτιση Pearson) και μη-παραμετρικής στατιστικής ανάλυσης (όπως, τεστ ανεξαρτησίας X2, συσχέτιση Spearman Rho).
Μαθησιακά αποτελέσματα
Μετά το πέρας των μαθημάτων οι φοιτητές/τριες αποκτούν τις βασικές γνώσεις και δεξιότητες που απαιτούνται για την επιλογή της κατάλληλης στατιστικής τεχνικής ανάλογα με το είδος των μεταβλητών και την ικανοποίηση των προϋποθέσεων παραμετρικότητας/μη-παραμετρικότητας στην ανάλυση κοινωνικών δεδομένων. Επιπρόσθετα, οι φοιτητές/τριες μπορούν να αξιολογήσουν τα αποτελέσματα συναφών στατιστικών αναλύσεων σε κοινωνικές έρευνες και να προτείνουν πιθανούς τρόπους βελτίωσης στις τεχνικές που εφαρμόζονται.
Επικοινωνία – Μορφές Επικοινωνίας και Διαπροσωπική Επικοινωνία : Έννοια της Επικοινωνίας, Είδη και μορφές Επικοινωνίας . Διαδικασία της Επαφής σύμφωνα με τη Θεωρία Gestalt.Οι βάσεις της Θεωρίας Gestalt: Κύκλος αλληλεξάρτησης εαυτού-περιβάλλοντος, Μορφή και Φόντο, Επαφή, Στάδια Επαφής, Εμπόδια στην Επαφή, Δημιουργική προσαρμογή, Επίγνωση, Κύκλος επίγνωσης, Επίγνωση παρούσας στιγμής («εδώ και τώρα»).
Ηγεσία: Θεωρητική βάση , η προσέγγιση Gestalt
Διαχείριση Συγκρούσεων: Πολώσεις- Φαινομενολογία Gestalt και βιωματική προσέγγιση
Λήψη Απόφασης : Θεωρίες Λήψης Επαγγελματικής Απόφασης
Αλλαγή : Το παράδοξο της αλλαγής (θεωρία) και η διαδικασία της επίγνωσης
Δυναμική των Ομάδων
Επαγγελματική Εξουθένωση- burn out : Η αναγνώριση, η διαχείριση του χρόνου και του άγχους(οι παράγοντες χρόνος και άγχος).
Δεοντολογία Συμβουλευτικής και ο Ρόλος του Συμβούλου στη διαδικασία
We start with...
https://www.youtube.com/watch?v=5J1wj80HBeA
but cf.
https://www.youtube.com/watch?v=3GBrh1Q84lA
https://www.youtube.com/watch?v=tnfn4KKtPFA
https://www.youtube.com/watch?v=uIHY_fCbxto
https://www.youtube.com/watch?v=T7cQk-QWb5Y
Στο πλαίσιο του μαθήματος προσφέρεται μια γενική επισκόπηση της οθωμανικής ιστορίας από την πρώτη ιστορική μνεία του Οσμάν, ιδρυτή της οθωμανικής δυναστείας, στις αρχές του 14ου αιώνα μέχρι την ίδρυση της αβασίλευτης Τουρκικής Δημοκρατίας το 1923. Στη διάρκεια των παραδόσεων δεν θα περιοριστούμε στην εξέταση των σημαντικών πολιτικών και στρατιωτικών γεγονότων που σημάδεψαν την οθωμανική ιστορία· θα δώσουμε επίσης έμφαση σε ζητήματα που σχετίζονται με τη δομή, την οργάνωση και τους θεσμούς του οθωμανικού κράτους, ενώ θα εξετάσουμε και θέματα σχετικά με την κοινωνία και την οικονομία της οθωμανικής περιόδου. Στη διάρκεια των μαθημάτων θα αναλυθούν επίσης κείμενα από τις πηγές, που φωτίζουν διάφορες πτυχές της οθωμανικής ιστορίας. Ως «εισαγωγή», αυτό το μάθημα συστήνεται ιδιαίτερα στους πρωτοετείς φοιτητές.
Το μάθημα διαιρείται σε δύο σκέλη. Το πρώτο σκέλος αφορά μια επισκόπηση της βασιλείας του μακροβιότερου σουλτάνου στην ιστορία του οθωμανικού κράτους, του Σουλεϊμάν του Μεγαλοπρεπούς (1520-1566), με έμφαση σε συγκεκριμένες πτυχές, ιδίως τη λειτουργία του κράτους και των θεσμών του. Το δεύτερο αφορά την εξέταση του μοντέλου της «χρυσής εποχής» και της αντίληψης περί ακμής και παρακμής της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, προκειμένου να αναδειχτούν οι οθωμανικές ρίζες αυτού του ερμηνευτικού σχήματος, η υιοθέτησή του από τη νεότερη ιστοριογραφία, η κριτική που έχει δεχτεί τις τελευταίες δεκαετίες και η αναθεώρησή του. Το δεύτερο σκέλος συνδέεται με το πρώτο καθώς, κατά την παραδοσιακή αντίληψη, που οι περισσότεροι ιστορικοί θεωρούν πια παρωχημένη, η χρυσή εποχή της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας ταυτίζεται με τα χρόνια του Σουλεϊμάν, ενώ η αφετηρία της παρακμής τοποθετείται στην ύστερη φάση της βασιλείας του ή στη βασιλεία του διαδόχου του.
The course revolves around two themes. The first one is the reign of Süleyman the Magnificent (1520-1566), the longest-serving sultan in Ottoman history, with emphasis on the organization and functioning of the state and its institutions. The second one is the ‘golden age’ paradigm and the concept of the division of Ottoman history into two long phases of ‘heyday’ and ‘decline’, as well as the critique that has been addressed to this traditional approach in recent decades. The connection between the two themes of the course is that Süleyman’s era has traditionally been viewed as the heyday of the Ottoman Empire, but also as the one which bears the seeds of the decline that is thought to have commenced during the reign of his successor, Selim II (1566-1574).
Πολλοί θρύλοι διαδόθηκαν για να εξηγήσουν τις απαρχές της δυναστείας του Οσμάν, η οποία γύρω στα 1300 φαινόταν ότι είχε εμφανιστεί από το πουθενά. Στις παραδόσεις θα εξεταστεί το οθωμανικό κράτος στα πρώτα του βήματα τον 14ο αιώνα με βάση τα ιστορικά τεκμήρια. Θα εξεταστούν επίσης οι συγκρουόμενες ερμηνείες που έχουν επιχειρήσει να δώσουν οι νεότεροι ιστορικοί για τη φυσιογνωμία των πρώτων Οθωμανών.
Tο μάθημα εξετάζει την επίδραση της έννοιας του εθνικισμού στην Οθωμανική Αυτοκρατορία από το 1804 έως το 1923. Αναλύει τους διαφορετικούς τύπους εθνικισμών που αναπτύχθηκαν ανάμεσα στους λαούς της αυτοκρατορίας. Εστιάζει στην ιστορική εξέλιξη αυτών των εθνικισμών, στις μεταξύ τους συγκρούσεις, στη σύγκρουση τους με προνεωτερικές μορφές εθνο-θρησκευτικής και κοινωνικής οργάνωσης και στην αναδημιουργία της οθωμανικής κοινωνίας και του οθωμανικού χώρου από αυτούς. Επιπλέον, μέσω της κριτικής ανάλυσης πρωτογενών και δευτερογενών πηγών, οι φοιτήτριες και οι φοιτητές αποκτούν μια βαθύτερη κατανόηση των επιδράσεων, των προκλήσεων και της κληρονομιάς των εθνικισμών που εμφανίστηκαν και καλλιεργήθηκαν στην Οθωμανική Αυτοκρατορία και οδήγησαν στο τέλος της.
Ο Οθωμανός περιηγητής Εβλιά Τσελεμπή ταξίδεψε στην αχανή Οθωμανική Αυτοκρατορία κατά τον 17ο αιώνα, καταγράφοντας τις εντυπώσεις του σε ένα 10τομο Οδοιπορικό (Σεγιαχάτ-ναμέ). Στην παράδοση θα χρησιμοποιήσουμε όσα είδε και κατέγραψε ως πηγή για να γνωρίσουμε την Οθωμανική Αυτοκρατορία ως κράτος, ως κοινωνία και ως πολιτισμό, μέσα από την οπτική γωνία του ανώτερου οθωμανικού στρώματος
Το σεμινάριο εξετάζει τις μη μουσουλμανικές κοινότητες της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας κατά τη διάρκεια του 19ου και στις αρχές του 20ού αιώνα. Αναλύει την πολιτική, κοινωνική, οικονομική και πολιτισμική ιστορία αυτών των κοινοτήτων, την ιστορική εξέλιξη της θέσης τους εντός του οθωμανικού συστήματος, τον οικονομικό, κοινωνικό και πολιτικό τους ρόλο, και τις προσδοκίες τους από την επαναφορά του οθωμανικού συντάγματος. Εστιάζει επίσης στις οθωμανικές αντι-μειονοτικές πολιτικές και τον αντι-μειονοτικό ριζοσπαστισμό που στόχευαν στη διατήρηση της αυτοκρατορίας και είχαν ως αποτέλεσμα γενοκτονικές πολιτικές, αντιστασιακά κινήματα και τον τελικό εκτουρκισμό της μετα-οθωμανικής Τουρκίας. Επιπλέον, μέσω της κριτικής ανάλυσης πρωτογενών και δευτερογενών πηγών, οι φοιτήτριες και οι φοιτητές αποκτούν μια βαθύτερη κατανόηση της ιστορίας των οθωμανικών μη μουσουλμανικών κοινοτήτων, της απώλειας του οθωμανικού πλουραλισμού, και της ομογενοποίησης της αυτοκρατορίας γύρω από την κυρίαρχη εθνο-θρησκευτική ταυτότητα.
Υ- 201 Ψυχοπαθολογία Παιδιών & Εφήβων
(Διατμηματικό Μετπατυχιακό Πρόγραμμα Ειδικής Αγωγής (ΔΜΠΣ ΕΑ) ΠΤΔΕ)
Το μάθημα «Εισαγωγή στην Κοινωνιολογία της Υγείας και της Ασθένειας» εξετάζει τις σχέσεις, τις συγκρούσεις και τους μετασχηματισμούς –δομικούς/πολιτικο-οικονομικούς και κοινωνικο-πολιτισμικούς– που προσδιορίζουν την υγεία και τη νόσο, καθώς και τις αντιλήψεις για αυτές, σε εθνικό και διεθνές επίπεδο. Αναδεικνύει τις πολλαπλές νοηματοδοτήσεις της υγείας και της ασθένειας και τις συνδέει με τα σύγχρονα ερμηνευτικά/επιστημολογικά παραδείγματα (βιοϊατρικό, θετικιστικό κοινωνιολογικό, διαδραστικό και δομικό-ολιστικό). Εκκινώντας από τη θέση ότι υγεία και νόσος δεν συνιστούν απλώς φυσικά ή βιολογικά φαινόμενα, το μάθημα αναδεικνύει τους παράγοντες που προσδιορίζουν ανισότητες στην υγεία, δίνοντας έμφαση στην κοινωνική τάξη, την κοινωνικο-οικονομική θέση, το κοινωνικό φύλο, την εθνότητα και τη βιολογική/ρατσιστική πλαισίωσή της. Παρουσιάζονται οι κλασικές (ιστορικοϋλιστικές, ντυρκεμιανές και βεμπεριανές), καθώς και οι βασικές σύγχρονες θεωρητικές προσεγγίσεις της υγείας και της νόσου, ενώ σε κάθε ενότητα συζητιούνται εμπειρικά παραδείγματα. Το μάθημα παρακολουθεί τις διάφορες φάσεις της Κοινωνιολογίας της Υγείας και της Ασθένειας ως αυτόνομο πεδίο, από την πρώιμη συγκρότηση της Ιατρικής Κοινωνιολογίας μέχρι τη βαθμιαία απομάκρυνση του πεδίου από το βιοϊατρικό παράδειγμα και τη μετατόπιση προς μια κοινωνιολογική θεώρηση επικεντρωμένη στη μορφή της κοινωνικής οργάνωσης, τις στρατηγικές πρόληψης, το ρόλο των επαγγελματιών υγείας και τις σχέσεις εξουσίας μέσα και έξω από την κλινική πράξη. Τέλος, το μάθημα αναδεικνύει τις διάφορες φάσεις συγκρότησης, διαφοροποίησης, σύγκλισης και μεταρρύθμισης των συστημάτων υγείας, μελετά το ρόλο της τεχνολογίας στην υγεία και διερευνά κριτικά τους τρόπους με τους οποίους επιστήμες υγείας, οργανωμένα συμφέροντα, κοινωνικά κινήματα και πεποιθήσεις του πληθυσμού συμβάλλουν στην κοινωνική κατασκευή της γνώσης για την υγεία και την ασθένεια, κατηγοριοποιώντας φαινόμενα ως «κανονικά» ή «παθολογικά».
Με την επιτυχή ολοκλήρωση του μαθήματος, οι φοιτητές/τριες θα είναι σε θέση να:
Η διδασκαλία του μαθήματος γίνεται αποκλειστικά διά ζώσης. Σε μία ή δύο διδακτικές ενότητες ενδέχεται να προσκληθούν ειδικοί εισηγητές, με επαγγελματική ή/και διδακτική και ερευνητική εμπειρία σχετική με τις προτεινόμενες θεματικές. Στο μάθημα αξιοποιούνται παρουσιάσεις σε μορφή Powerpoint, οι οποίες μετά το μάθημα αναρτώνται στην πλατφόρμα ασύγχρονης εκπαίδευσης OpenClass. Σε ορισμένες ενότητες αξιοποιείται επίσης έντυπο και οπτικο-ακουστικό υλικό (αποσπάσματα από κλασικά κείμενα, δημοσιεύματα στον Τύπο και το διαδίκτυο, ντοκιμαντέρ, συνεντεύξεις): το υλικό αυτό διανέμεται επίσης μέσω της πλατφόρμας OpenClass μετά το μάθημα. Η επικοινωνία με τους φοιτητές σε συγκεκριμένη μέρα γίνεται στις ανακοινωμένες ώρες γραφείου, ενώ για τη συνεργασία σε καθημερινή βάση αξιοποιούνται το OpenClass ή/και η ιδρυματική διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου. Η αξιολόγηση των φοιτητών/τριών γίνεται με βάση τελική γραπτή εργασία. Πέρα από τμήματα των προτεινόμενων εγχειριδίων, η εξεταστέα ύλη περιλαμβάνει τις σημειώσεις που αντιστοιχούν σε κάθε ενότητα. Προκειμένου να βελτιώσουν τη βαθμολογία τους, οι φοιτητές/τριες έχουν τη δυνατότητα να εκπονήσουν προαιρετική εργασία, ανάλογα με τα ενδιαφέροντά τους. Το θέμα της εργασίας συμφωνείται με τον διδάσκοντα στα μέσα του εξαμήνου, η έκταση της εργασίας δεν υπερβαίνει τις 2.000 λέξεις (συμπεριλαμβανομένης της βιβλιογραφίας) και ο βαθμός της προαιρετικής εργασίας μπορεί να βελτιώσει τον τελικό έως και κατά δύο μονάδες.
Μπορεί να υπάρξει κοινωνική ζωή χωρίς σώματα; Πώς μπορεί ο τρόπος που προσλαμβάνουμε το σώμα να επηρεάσει την κατανόηση της υποκειμενικότητας, την κοινωνική αλληλεπίδραση και τις κοινωνικές πρακτικές; Ενώ το σώμα αποτελούσε για καιρό μια «απούσα παρουσία» στην κοινωνιολογία, τις τελευταίες δεκαετίες ποικίλες θεωρητικές προσεγγίσεις έχουν έρθει να καλύψουν αυτό το κενό, επιδιώκοντας να γεφυρώσουν το χάσμα μεταξύ της μελέτης της καθημερινής εμπειρίας και της ανάλυσης των ευρύτερων κοινωνικών δομών. Σε αυτό το μάθημα θα εξετάσουμε τις διαδικασίες με τις οποίες τα μεμονωμένα σώματα διαμορφώνονται και, με τη σειρά τους, διαμορφώνουν την κοινωνική ζωή. Θα διερευνήσουμε τη σχέση του σώματος με την κοινωνική ευταξία ή την παρέκκλιση, την ταυτότητα, τα κανονιστικά πρότυπα, την ιδεολογία και την εξουσία.
Can social life exist without bodies? How does our perception of the body impact our understanding of subjectivity, social interaction, and social practices? Although the body was historically an "absent presence" in sociology, various theoretical approaches in recent decades have sought to address this gap, aiming to bridge the divide between the study of everyday experience and the analysis of broader social structures. In this course, we will explore the processes through which individual bodies are shaped and, in turn, shape social life. We will investigate the body's relationship to social order or deviance, identity, normative standards, ideology, and power.
Το σεμινάριο «Ειδικά Ζητήματα στην Κοινωνιολογία της Υγείας και της Ασθένειας» επιδιώκει να αναδείξει τα ζητήματα της υγείας ως προνομιακό πεδίο διεξαγωγής και αποκρυστάλλωσης πολιτικών και κοινωνικών συγκρούσεων, αλλά και ως ζητήματα που συνθέτουν έναν χώρο διαπραγμάτευσης, κατοχύρωσης και αμφισβήτησης συλλογικών αγαθών, αξιών και ευρύτερων πολιτικών στρατηγικών, ώστε ό,τι συμβαίνει στην υγεία να έχει επιπτώσεις που υπερβαίνουν την ιατρική και τη δημόσια υγεία. Για το σκοπό αυτό, το σεμινάριο θα αναδείξει τις πολιτικές συγκρούσεις που σφράγισαν τη δημόσια υγεία από τις απαρχές της (19ος αιώνας), και θα εστιάσει στους σύγχρονους δομικούς προσδιοριστές ανισοτήτων στην υγεία και την ασθένεια. Ιδιαίτερη έμφαση θα δοθεί στο ρόλο του κράτους, των διεθνών οργανισμών, των κομμάτων, των κοινωνικών κινημάτων στην υγεία, καθώς και των ιδεολογιών που υπαγορεύουν (ή αντιστρατεύονται) τις εν λόγω μεταρρυθμίσεις.
Με την επιτυχημένη ολοκλήρωση του σεμιναρίου, οι φοιτητές/τριες θα είναι σε θέση να:
Στον παρακάτω πίνακα συνοψίζεται η οργάνωση του σεμιναρίου ανά εβδομάδα σε αντιστοιχία με το περιεχόμενο κάθε διδακτικής ενότητας.
|
Εβδομάδα διδασκαλίας |
Διδακτική ενότητα |
Περιεχόμενο διδακτικής ενότητας |
|
1η |
Εισαγωγή στην Πολιτική Κοινωνιολογία της Υγείας |
Οριοθέτηση του αντικειμένου της Πολιτικής Κοινωνιολογίας της Υγείας, παρουσίαση των βασικών ερωτημάτων και των κύριων εννοιών. Παρουσίαση δομής σεμιναρίου |
|
2η |
Δομικοί προσδιοριστές της υγείας |
Ανάλυση των δομικών προσδιοριστών ανισοτήτων στην υγεία και των μεταξύ τους συσχετίσεων, με βάση το εννοιολογικό πλαίσιο (framework) των Solar & Irwin (ΠΟΥ 2010) |
|
3η |
Το υγειονομικό κίνημα του 19ου αιώνα |
Aναδρομή στις απαρχές της Δημόσιας Υγείας, με έμφαση στο υγειονομικό κίνημα του 19ου αιώνα σε Αγγλία, Γαλλία και Γερμανία. Παρουσιάζοντας τα βασικά σημεία μελετών κοινωνικών μεταρρυθμιστών, όπως ο Γάλλος Λουί Βιγερμέ, ο Βρετανός Έντουιν Τσάντγουικ και ο Γερμανός Ρούντολφ Βίρχοφ, η ενότητα αναδεικνύει τη Δημόσια Υγεία ως πεδίο σύγκρουσης μεταξύ πολιτικών εξατομίκευσης της ευθύνης για την ασθένεια και πολιτικών συσχέτισης της υγεία με στόχους κοινωνικής δικαιοσύνης. |
|
4η |
Τα κόμματα ως διαμορφωτές πολιτικών υγείας και οι επιπτώσεις της διακυβέρνησης στην υγεία |
Συσχέτιση κομματικών οικογενειών, τύπων κρατών ευημερίας, πολιτικών υγείας και ανισοτήτων στην υγεία. Παρουσίαση μελέτης για τη θνησιμότητα στις χώρες του ΟΟΣΑ 1950-1999. |
|
5η |
Ομάδες ασθενών και κοινωνικά κινήματα στην υγεία |
Παρουσίαση των βασικών μορφών συλλογικής δράσης στην υγεία, των πολλαπλών στόχων τους και των παραγόντων επιτυχίας |
|
6η |
Διεθνής και παγκόσμια διακυβέρνηση της υγείας: διεθνείς οργανισμοί, διεθνείς εμπορικές συμφωνίες και παγκόσμιες συμπράξεις δημόσιου-ιδιωτικού τομέα |
Επισκόπηση της μετάβασης από τη διεθνή στην «παγκόσμια διακυβέρνηση», με έμφαση στο ρόλο ηγετικών διεθνών οργανισμών και νέων μορφών διεθνούς συνεργασίας που εμπλέκουν τον ιδιωτικό κερδοσκοπικό και μη κερδοσκοπικό τομέα. Μέσα από την ανάλυση επιλεγμένων εκθέσεων και άλλων εγγράφων πολιτικής, εντοπίζονται συγκλίσεις και αποκλίσεις μεταξύ διεθνών οργανισμών, καθώς και μετατοπίσεις στην πολιτική διεθνών οργανισμών όπως ο ΠΟΥ. |
|
7η |
Μεταρρύθμιση συστημάτων υγείας: νεοφιλελευθερισμός και Νέο Δημόσιο Μάνατζμεντ |
Αποτίμηση της εφαρμογής της νεοφιλελεύθερης ατζέντας στην υγεία από τις δεκαετίες του ’70 και του ’80, αρχής γενομένης από τη Χιλή και τις ΗΠΑ. Αναλύεται ειδικότερα το Νέο Δημόσιο Μάνατζμεντ (ΝΔΜ) ως το πλέον επιδραστικό πρότυπο μεταρρύθμισης του δημόσιου τομέα υγείας και αποδίδεται έμφαση στη μεταρρύθμιση του βρετανικού NHS. |
|
8η |
Πολιτικές υγείας μεταναστών και προσφύγων |
Παρουσιάζεται η πολιτική υγείας μεταναστών και προσφύγων σε επιλεγμένες χώρες της ΕΕ πριν και μετά την κρίση υποδοχής του 2015. Αναδεικνύεται η σύγκλιση διαφορετικών τύπων συστημάτων υγείας σε πολιτικές ασφαλειοποίησης και ιδιωτικοποίησης της υγείας. |
|
9η |
Η υγεία ως πεδίο γεωπολιτικών ανταγωνισμών: ΗΠΑ και Κίνα |
Παρουσίαση των συστημάτων υγείας και των στρατηγικών ΗΠΑ και Κίνας στο πεδίο της διεθνούς υγείας. Ως ειδική περίπτωση παρουσιάζεται η απόκριση των δύο χωρών στην πανδημία Covid-19 |
|
10η-13η |
Παρουσίαση εργασιών των φοιτητών/τριών |
|
Βασική
Bergeron, H., & Castel, P. (2018). Πολιτική Κοινωνιολογία της Υγείας. Καρδαμίτσα.
Waitzkin, H. (2020). Ιατρική και δημόσια υγεία μπροστά στο τέλος της Αυτοκρατορίας. Angelus Novus.
Συμπληρωματική
Κονδύλης, Η., & Μπένος, Α. (επιμ.) (2021). Πανδημία COVID-19 και οι σύγχρονες απειλές στη δημόσια υγεία. Τόπος.
Collective. (2013). Comrades in Health. U.S. Health Internationalists, Abroad and at Home (A.-E. Birn & T. M. Brown (eds.)). Rutgers University Press.
Cueto, M., Brown, T. M., & Fee, E. (2019). The World Health Organization. A History. Cambridge University Press.
della Porta, D. (2023). Regressive Movements in Times of Emergency: The Protests Against Anti-Contagion Measures and Vaccination During the Covid-19 Pandemic. Oxford University Press.
Falkenbach, M., & Greer, S. L. (2018). Political parties matter: the impact of the populist radical right on health. European Journal of Public Health, Nov; 28(Suppl 3), 15–18.
Navarro, V. (ed. . (2001). The Political Economy of Social Inequalities Consequences for Health and Quality of Life (1st ed.). Routledge.
Navarro, V., & Shi, L. (2001). The political context of social inequalities and health. Social Science and Medicine, 52(3), 481–491.
Solar, O., & Irwin, A. (2006). Social determinants, political contexts and civil society action: a historical perspective on the Commission on Social Determinants of Health. World Health Organization.
World Bank. (1993). World Development Report 1993: Investing in Health. World Bank
Το Σεμινάριο ΥΠΟ02 εντάσσεται στο Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Κοινωνιολογία» ως υποχρεωτικό μάθημα και αποσκοπεί στο να υποστηρίξει τους/τις φοιτητές/τριες κατά τη συγκρότηση πρότασης διπλωματικής εργασίας. Στο τέλος του σεμιναρίου ο/η φοιτητής/τρια αναμένεται να έχει εκπονήσει ένα σχέδιο ερευνητικής πρότασης που θα περιλαμβάνει τα εξής σημεία: επιλογή τύπου έρευνας, επιλογή θεματικής, βιβλιογραφική επισκόπηση, κριτική μελέτη ικανού αριθμού βιβλιογραφικών πηγών, διατύπωση ερευνητικού σκοπού και ερευνητικών ερωτημάτων, αποσαφήνιση κεντρικών μεθοδολογικών επιλογών.
Το σεμινάριο απευθύνεται (ως υποχρεωτικό μάθημα) σε φοιτητές/τριες του 3ου εξαμήνου. Δικαίωμα συμμετοχής έχουν και φοιτητές/τριες μεγαλύτερου εξαμήνου, που δεν έχουν ακόμη καταθέσει πρόταση εκπόνησης διπλωματικής εργασίας και επιθυμούν να λάβουν υποστήριξη κατά τη διαδικασία αυτή.
Μαθησιακά αποτελέσματα:
Μετά το πέρας του σεμιναρίου ο/η φοιτητής/τρια αναμένεται να είναι σε θέση:
- να γνωρίζει τα βασικά μέρη που περιλαμβάνει μια πρόταση διπλωματικής εργασίας.
- να αναγνωρίζει και να διατυπώνει ένα ερευνητικό πρόβλημα, ερευνητικό σκοπό και ερευνητικά ερωτήματα ανάλογα με τον τύπο της έρευνας και τη θεματική που θα επιλέξει.
- να γνωρίσει τη σημασία της βιβλιογραφικής επισκόπησης ως αναπόσπαστο μέρος της επιστημονικής εργασίας καθώς και τους τρόπους βιβλιογραφικής αναζήτησης.
- να γνωρίζει τα βασικά γνωρίσματα της επιστημονικής γραφής και να ασκηθεί σε αυτήν.
- να γνωρίζει τη σημασία των βιβλιογραφικών παραπομπών καθώς και ενδεδειγμένους τρόπους ενδοκειμενικών αναφορών και παράθεσης βιβλιογραφικών πηγών.
- να οργανώσει ένα ερευνητικό σχέδιο συμβατό με τον τύπο της έρευνας που έχει επιλέξει και τον ερευνητικό σκοπό που έχει θέσει.
Τι είναι η φιλοσοφία; Είναι, όπως άλλοτε, η «βασίλισσα των επιστημών»; Είναι άραγε και εκείνη μια επιμέρους επιστήμη ανάμεσα στις άλλες; Μήπως δεν είναι παρά μια διανοητική παραξενιά, που απλώς γίνεται ανεκτή λόγω του παλαιού κλέους; Στο εισαγωγικό μάθημα θα εξετάσουμε ακριβώς (α) τη σχέση της φιλοσοφίας με τις επιστήμες, αλλά και με το μύθο, την τέχνη, τη θρησκεία, τον «κοινό νου», (β) τη σχέση της φιλοσοφίας με την ιστορία της και τις διαφορετικές σχετικές προσεγγίσεις. Θα εποπτεύσουμε ακόμη (γ) τους βασικούς κλάδους της φιλοσοφίας και θα επικεντρωθούμε (δ) στη θεωρητική φιλοσοφία, με άλλα λόγια τη γνωσιοθεωρία και τη μεταφυσική, επιχειρώντας να εξοικειωθούμε με θεμελιώδη φιλοσοφικά προβλήματα και με τη σχετική φιλοσοφική ορολογία.
Στο εισαγωγικό μάθημα θα εξετάσουμε αφενός (α) τα κύρια φιλοσοφικά ερωτήματα που εγείρονται σε σχέση με τις επιστήμες και αφορούν: την έννοια της επιστημονικής εξήγησης και του επιστημονικού νόμου, την έννοια της επιστημονικής ορθολογικότητας και την ιδέα της επιστημονικής προόδου, την έννοια του αντικειμένου μιας επιστήμης και την ιδέα της ενότητας των επιστημών, τη σχέση μεταξύ φυσικών και κοινωνικών επιστημών, τη σχέση της φιλοσοφίας με τις επιμέρους επιστήμες. Αφετέρου, σε συνάφεια με τα παραπάνω, θα παρακολουθήσουμε (β) κεντρικούς σταθμούς της φιλοσοφίας της επιστήμης του 20ου αιώνα: τον λογικό θετικισμό του Κύκλου της Βιέννης, τη διαψευσιοκρατία του Πόππερ [Popper], τις ολιστικές θέσεις των Ντυέμ [Duhem] και Κουάιν [Quine], την ιστοριστική στροφή της δεκαετίας του ’60 (Κουν [Kuhn], Λάκατος [Lakatos], Φάιεραμπεντ [Feyerabend]), νεότερες εξελίξεις όπως την αναβίωση του επιστημονικού ρεαλισμού και τις παραλλαγές του.
Η άσκηση εισάγει τις φοιτήτριες και τους φοιτητές στη μελέτη ενός από τα θεμελιακά κείμενα της νεότερης φιλοσοφίας, της Κριτικής του καθαρού Λόγου του Καντ (1781/1787). Θα διαβάσουμε προσεκτικά χωρία από τους Προλόγους και την Εισαγωγή, την Υπερβατολογική Αισθητική και την Υπερβατολογική Αναλυτική.
Η άσκηση θα είναι μία μελέτη του κειμένου του Ντάντο, «Τεχνόκοσμος» σε συνδυασμό με επιλεγμένα κείμενα από τη βιβλιογραφία του φιλοσόφου (βλ. ειδικό ράφι στη βιβλιοθήκη). Θα δοθεί έμφαση στην κατανόηση της βασικής οντολογίας του Ντάντο για το έργο τέχνης: το θεσμικό καθεστώς και την αφήγηση περί τέλους της τέχνης. Οι φοιτητές θα κληθούν να κάνουν μία παρουσιάση του κειμένου σε συνδυασμό με χωρία άλλων κείμενων. Η ικανότητα ανάγνωσης βιβλιογραφίας στην αγγλική είναι προαπαιτούμενο ενώ η επιτυχής παρακολούθηση μαθημάτων αισθητικής θα συνεκτιμηθεί σε ενδεχόμενη επιλογή φοιτητών.
Η Άσκηση αφορά στο έργο του Ντεκάρτ Οι αρχές της φιλοσοφίας και πιο ειδικά στο Πρώτο μέρος που φέρει τον τίτλο «Περί των αρχών της ανθρώπινης γνώσης». Ο Ντεκάρτ έγραψε τις Αρχές για να διευκολύνει τη διδασκαλία και τη διάδοση της σκέψης του. Για τον λόγο αυτό, έδωσε στο έργο του μορφή διδακτικού εγχειριδίου, εκθέτοντας με συνοπτικό και εύληπτο τρόπο τις φιλοσοφικές και επιστημονικές του απόψεις.
Στο Πρώτο Μέρος, παρουσιάζει τη μεταφυσική ή αλλιώς την «πρώτη φιλοσοφία» του, προκειμένου να προχωρήσει έπειτα στη φυσική και στην κοσμολογία που εκτίθενται στα επόμενα Μέρη. Πραγματεύεται έτσι τις ρίζες, τα θεμέλια, τις πρώτες αρχές της ανθρώπινης γνώσης, στις οποίες περιλαμβάνονται τα πρωταρχικά κατηγορήματα του Θεού, ο άυλος χαρακτήρας της ψυχής και οι καθαρές και απλές έννοιες που ενυπάρχουν στο πνεύμα. Επιπλέον, ορίζει τις βασικές έννοιες, απαριθμεί τα πράγματα που μπορούμε να γνωρίσουμε με σαφήνεια, αναλύει τους όρους της βεβαιότητας και τις προϋποθέσεις της αληθούς γνώσης, διερευνά τις αιτίες των προκαταλήψεων και της πλάνης. Η μεθοδικότητα, η σαφήνεια και η βεβαιότητα παραμένουν κύριο μέλημά του σε όλη την έκταση του έργου.
Το Πρώτο Μέρος των Αρχών της φιλοσοφίας πραγματεύεται περίπου τα ίδια θέματα με τους Στοχασμούς. Ωστόσο, η δομή είναι πιο διαυγής και οι ιδέες πιο αποκρυσταλλωμένες, για τον πρόσθετο λόγο ότι ο Ντεκάρτ τις είχε ήδη συζητήσει εκτενώς στις Αντιρρήσεις και τις Απαντήσεις που ακολουθούν το κύριο σώμα των Στοχασμών. Από αυτή την άποψη, οι Αρχές προσφέρουν μια πιο επεξεργασμένη εκδοχή της καρτεσιανής πρώτης φιλοσοφίας.
Το ενδιαφέρον για το έργο του Baruch Spinoza (1632-1677) γνωρίζει έντονη άνθιση εδώ και πάνω από μισό αιώνα. Οι λόγοι είναι πολυποίκιλοι, και κύριοι ανάμεσά τους είναι τόσο η επικαιρότητα των βασικών μεταφυσικών και άλλων θέσεών του, όσο και η σύμπλευση των πορισμάτων του με επιστημονικά ευρήματα και ερευνητικές εξελίξεις σε ποικίλους κλάδους των ανθρωπιστικών, των κοινωνικών, μα και των θετικών επιστημών. Το μάθημα θα συγκροτηθεί γύρω από μία παρουσίαση του πυρήνα του σπινοζικού συστήματος, με βάση το θεμελιώδες έργο του Ηθική. Προς την επίτευξη αυτού του στόχου, θα προβούμε αρχικά σε μια πλαισίωση του σπινοζισμού, μέσω της γενικής περιγραφής του πνευματικού και διανοητικού κλίματος του 17ου αιώνα, με έμφαση στο έργο του Descartes και τον καρτεσιανισμό. Στη συνέχεια θα αναγνώσουμε την Πραγματεία για τη διόρθωση του νου, η οποία θα λειτουργήσει εισαγωγικά, ως συνοπτική παρουσίαση ορισμένων κεντρικών ιδέων του Spinoza κατ’ αντίστιξη με τον προκάτοχό του. Με τα εφόδια αυτά, θα περάσουμε σε μια ανάλυση επιλεγμένων χωριών από την Ηθική, η οποία θα συνεπικουρείται από την εξέταση ορισμένων κομβικών επιστολών του φιλοσόφου. Οι τρεις πυλώνες γύρω από τους οποίους θα συγκροτηθούν οι συναντήσεις μας είναι η οντολογία (πρώτο μέρος της Ηθικής), η γνωσιολογία (δεύτερο μέρος), και η φιλοσοφική ανθρωπολογία και θεωρία των συναισθημάτων (τρίτο μέρος). Θα θιχθούν έννοιες όπως ο μονισμός, η τριάδα υπόστασης, κατηγορήματος και τρόπου, η εμμένεια, η αρχή του αποχρώντος λόγου, η ταύτιση Θεού και φύσης, οι κατηγορίες απειρίας, η σχέση ελευθερίας και αναγκαιότητας, η σχέση τού πνεύματος με το σώμα και η θεωρία της «παραλληλίας», τα είδη γνώσης και η αντίληψή του για τις ιδέες, τη φαντασία και την αλήθεια, η θεωρία του conatus, οι αξιολογικές κρίσεις περί καλού, όμορφου, κ.λπ., η εννοιολογική παραγωγή των συναισθημάτων, κ.ά. Στις καταληκτικές συναντήσεις θα εξεταστούν ακροθιγώς ορισμένες τρέχουσες χρήσεις του σπινοζισμού σε ποικίλα επιστημονικά πεδία, ώστε οι φοιτητές/τριες να εξοικειωθούν με πιθανές ερευνητικές απολήξεις των φιλοσοφικών εννοιών που παρουσιάστηκαν κατά τη διάρκεια του εξαμήνου.
Η συστηματική αυτή εισαγωγή στη σπινοζική σκέψη θα λειτουργήσει ως έναυσμα για την πραγμάτευση μιας σειράς ερωτημάτων, μεταξύ των οποίων και τα εξής:
• Ποιες είναι οι κύριες έννοιες του σπινοζισμού και ποιο είναι το πνεύμα του; Πώς διαφοροποιούνται από ανταγωνιστικές εννοιολογήσεις; Πώς συνδέονται συστηματικά μεταξύ τους και ποια είναι τα κυριότερα προβλήματα που ανακύπτουν κατά την άρθρωση του συνόλου;
• Γιατί χαρακτηρίζεται ο σπινοζισμός ως πρακτική φιλοσοφία; Πώς διασυνδέεται το μεταφυσικό του υπόβαθρο με την ηθική του θεωρία, και τι ακριβώς σημαίνει «ηθική» σε αυτό το πλαίσιο; Πώς είναι μια φιλοσοφία του 17ου αιώνα σε θέση να παραμένει τρέχουσα σε θεωρητικό και πρακτικό επίπεδο;
• Ποια είναι η επιστημονική επικαιρότητα των κομβικών θεωριών του Spinoza; Σε ποιους τομείς έχει αυτός διαδραματίσει σημαντικό ρόλο κατά τις τελευταίες δεκαετίες; Σε ποιους άλλους παρουσιάζει αυξανόμενο ενδιαφέρον;
• Πώς επιτελείται η ιστορία της φιλοσοφίας και ποιες είναι οι κυριότερες μεθοδολογικές κατευθύνσεις του εν λόγω τομέα; Πώς αποτιμάται η επικαιρότητα ενός παλαιότερου φιλοσοφικού συστήματος ή ρεύματος;
Το Νέο Όργανο των Επιστημών (1620) του Φράνσις Μπέικον (ή Φραγκίσκου Βάκωνα, όπως τον έλεγαν και έγραφαν παλαιότερα) είναι ένα θεμελιακό κείμενο της νεότερης φιλοσοφίας. Προγραμματικά, σκόπευε να αντικαταστήσει το Όργανο του Αριστοτέλη, δηλαδή τη συλλογιστική που ο Μπέικον θεωρούσε στείρα, με μια μέθοδο που υποσχόταν την κατάκτηση νέας εμπειρικής γνώσης. Στην Άσκηση, θα διαβάσουμε προσεκτικά και θα συζητήσουμε τμήματα του έργου, προπάντων την περίφημη «θεωρία των ειδώλων», δηλαδή των ‘βαθιών’ προκαταλήψεων που έχουν την πηγή τους στην ανθρώπινη φύση, στη γλώσσα ή στη φιλοσοφική παράδοση και που εμποδίζουν την πρόσβαση στην αληθινή γνώση.
Ανάμεσα στους θεωρούμενους μεγάλους στοχαστές της φιλοσοφικής παράδοσης, ο Χέγκελ (1770-1831) είναι μάλλον εκείνος για τον οποίο επικρατεί η πιο στρεβλή στερεοτυπική εικόνα. Στην Άσκηση θα διαβάσουμε προσεκτικά και θα συζητήσουμε κείμενα του Χέγκελ που είναι διαθέσιμα σε έγκυρες ελληνικές μεταφράσεις και που είναι κατάλληλα προκειμένου να μας εισαγάγουν στη σκέψη του. Θα διαβάσουμε, μεταξύ άλλων, το κομψοτέχνημα «Ποιος σκέφτεται αφηρημένα;» (1807) και την Εισαγωγή στην Εγκυκλοπαίδεια των φιλοσοφικών επιστημών (1817/1830).
Τι είναι η γνώση και σε τι διαφέρει από τη γνώμη; Πώς μπορούμε να είμαστε βέβαιοι για τη γνώση μας; Μπορούμε να αντιμετωπίσουμε τη σκεπτικιστική πρόκληση; Υπάρχει ορισμός για τη γνώση; Και από πού πηγάζει αυτή; Έχει όρια; Ποιος ο ρόλος της εμπειρίας για την απόκτησή της; Εμπεριέχει η γνώση μη εμπειρικές συνιστώσες και τι μπορεί αυτές να αφορούν; Πότε οι κρίσεις μας αληθεύουν; Τι είναι αυτό που δικαιολογεί τις πεποιθήσεις μας και υπάρχει απόλυτα επαρκής δικαιολόγηση; Εξαρτάται η δικαιολόγηση αποκλειστικά από τις εσωτερικές νοητικές καταστάσεις και τα περιεχόμενά τους ή μήπως συνεισφέρει σε αυτήν, με κάποιον τρόπο, και ο εξωτερικός κόσμος; Αυτά είναι κάποια από τα ερωτήματα που θα μας απασχολήσουν στο μάθημα «Γνωσιοθεωρία». Θα ξεκινήσουμε την εξέτασή μας με το πρόβλημα του σκεπτικισμού και κάποιους τρόπους αντιμετώπισής του. Θα παρουσιάσουμε τις κυρίαρχες προσεγγίσεις σχετικά με τις πηγές της γνώσης, θα φωτίσουμε τα στοιχεία γύρω από τον παραδοσιακό τριμερή ορισμό της (ως αληθούς δικαιολογημένης πεποίθησης) και θα μιλήσουμε αναλυτικά για τα σχετικά αντιπαραδείγματα που έχουν προταθεί. Στη συνέχεια, θα περάσουμε στο ζήτημα της δικαιολόγησης των πεποιθήσεών μας και, πιο συγκεκριμένα, στις εξτερναλιστικές προσεγγίσεις της θεμελιοκρατίας και του συνεκτικισμού και στις ιντερναλιστικές της αξιοπιστοκρατίας και της αιτιακής θεωρίας. Θα στραφούμε, ακολούθως, στην εξέταση των βασικότερων θεωριών αλήθειας για να ακολουθήσει η πραγμάτευση του προβλήματος της επαγωγής και της απριόρι γνώσης. Τέλος, θα εστιάσουμε την προσοχή μας στο πρόγραμμα φυσικοποίησης της γνωσιολογίας, αλλά και σε κριτικές που έχουν ασκηθεί σχετικά. Συνολικά, το μάθημα θα εισαγάγει με συστηματικό τρόπο τους φοιτητές και τις φοιτήτριες στα ζητήματα της φύσης, των δυνατών πηγών, και των ορίων της γνώσης και θα τους προσφέρει μια καθαρή εικόνα για τον φιλοσοφικό προβληματισμό γύρω από τις εμπλεκόμενες έννοιες της αλήθειας και της δικαιολόγησης των πεποιθήσεων.
Στο μάθημα θα εξεταστεί μια από τις πιο πυκνές και πιο συναρπαστικές περιόδους στην ιστορία της φιλοσοφίας: η περίοδος της κλασικής γερμανικής φιλοσοφίας μετά τον Καντ. Μια ενθουσιώδης γενιά νέων ανθρώπων ακολούθησε την καντιανή "επανάσταση στον τρόπο σκέψης" και την καντιανή προτροπή να οικοδομηθεί το "σύστημα του καθαρού Λόγου". Το μάθημα έχει εισαγωγικό χαρακτήρα. Ωστόσο, δεν επιχειρείται μια συνολική επισκόπηση του έργου των κύριων στοχαστών της περιόδου. Προκειμένου να καταλάβουμε τις βασικές φιλοσοφικές θέσεις του Φίχτε, του Σέλλινγκ και του Χέγκελ, θα παρακολουθήσουμε προπάντων τον θεωρητικό διάλογο μεταξύ τους και τη σταδιακή διαμόρφωση αυτών των θέσεων στα χρόνια 1794-1804.
Η Επιστολή για τον ανθρωπισμό (1947), ένα από τα γνωστότερα και σημαντικότερα κείμενα του Martin Heidegger, μετά τη περίφημη στροφή του, ξεκίνησε ως απάντηση σε ένα σύνολο ερωτήσεων που τέθηκαν στον ίδιο από τον Jean Beaufret με αφορμή τη δημοσίευση της διάλεξης Ο υπαρξισμός είναι ένας ανθρωπισμός του Jean-Paul Sartre (1945). Σε μια εποχή πολυεπίπεδων κοινωνικο-πολιτικών και πολιτισμικών κρίσεων που συνοδεύονται από τη μεγάλη πρόκληση της ψηφιακής επανάστασης, ο «ανθρωπισμός» δεν μπορεί παρά να συνεχίζει να σηματοδοτεί ένα κομβικό σημείο εκκίνησης για την υπέρβασή τους. Στην αυγή του 21ου αιώνα, όροι όπως το «μέτα» (‘post’), ειδικά όταν εφαρμόζονται στον «άνθρωπο» και στον «ανθρωπισμό», έχουν γίνει κοινός τόπος. Ωστόσο, αυτή η εύκολη, πολλές φορές κενή νοήματος, προσθήκη ή επίκληση του «μέτα» αφήνει ανεξέταστη την ουσία, τη μορφή και τις στοχεύσεις των εννοιών στις οποίες είναι προσαρτημένο. Μέσα από μια κριτική προσέγγιση του συγκεκριμένου έργου του Heidegger, αλλά και την παράλληλη αναφορά στον ποιητικό στοχασμό του Ηράκλειτου, θα εξερευνήσουμε τα βασικά θέματα και έννοιες που αποκρυσταλλώνονται στο κείμενο, όπως το Είναι, η ανθρώπινη ύπαρξη, η τεχνολογία, η γλώσσα και η σχέση ανάμεσα στα πρόσωπα και στον κόσμο. Θα εξετάσουμε τις πνευματικές και ιστορικές επιρροές που διαμόρφωσαν τις ιδέες του Heidegger, αλλά κυρίως θα διερευνήσουμε πώς αυτές επηρέασαν τον μεταγενέστερο στοχασμό και τα σύγχρονα κινήματα σκέψης και πρακτικής. Στόχος μας θα είναι να διερευνήσουμε μέσα από ένα αναλυτικό και κριτικό πρίσμα, αν και τι έχει να μας προσφέρει αυτή η γραμμή σκέψης σε μια απόπειρα επανορισμού της ανθρωπινότητας ως έννοιας, ως ουσίας και ως πρακτικής σε μια εποχή που, στο πλαίσιο ισχυρών κρίσεων και τεχνολογικών, ψηφιακών εξελίξεων, μοιάζει να είναι πιο αναγκαία από ποτέ.
Το μάθημα «Θέματα Φιλοσοφίας του Νου» έχει τη μορφή Σεμιναρίου, στο πλαίσιο του οποίου θα εξεταστούν με συστηματικό τρόπο επιλεγμένα κείμενα μέσα από τα οποία οι φοιτητές και οι φοιτήτριες θα έχουν την ευκαιρία να γνωρίσουν τις κυρίαρχες σύγχρονες προσεγγίσεις αναφορικά με τη φύση του νου, τη σχέση του νου με το σώμα και τον εγκέφαλο, τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα των συνειδησιακών καταστάσεων, και τη δυνατότητα τεχνητής νοημοσύνης.
Η επιστήμη θεωρείται η κατ’ εξοχήν ορθολογική ανθρώπινη δραστηριότητα. Σε τι, όμως, συνίσταται αυτή η ορθολογικότητα; Είναι η επιστήμη ορθολογική επειδή είναι ένα αποτελεσματικό εργαλείο, ένα μέσο για τους όποιους σκοπούς μας, ή επειδή υπηρετεί κάποιους «ουσιώδεις σκοπούς του ανθρώπινου Λόγου» (Καντ); Ποια η σχέση ανάμεσα στην επιστήμη και σε άλλες μορφές εξήγησης ή νοηματοδότησης του κόσμου, όπως είναι ο μύθος ή η τέχνη; Σε ποια σχέση ανάμεσα στην εννοιακή, ορθολογική σκέψη, από τη μια, και στην εμπειρία, από την άλλη, στηρίζονται οι επιστημονικές θεωρίες; Μπορούμε, και υπό ποια έννοια, να πούμε ότι η ιστορική αλλαγή αυτών των θεωριών διέπεται από ορθολογικότητα; Στο σεμινάριο επιχειρούμε να εμβαθύνουμε σε θέματα που μας απασχόλησαν στο μάθημα «Εισαγωγή στη Φιλοσοφία της Επιστήμης». Θα διαβάσουμε κείμενα από μια ευρεία γκάμα συγγραφέων του 20ού αιώνα (Κασσίρερ, Σλικ, Χούσσερλ, Χορκχάιμερ, Μπασελάρ, Πόππερ, Κουάιν, Κουν, Λάκατος, Φάιεραμπεντ).
Στο σεμινάριο επιχειρούμε να εμβαθύνουμε σε θέματα που μας απασχόλησαν στο υποχρεωτικό μάθημα «Εισαγωγή στη Φιλοσοφία της Επιστήμης». Θα εστιάσουμε στο ζήτημα των επιστημονικών επαναστάσεων, δηλαδή των ρήξεων και τομών στην ιστορία των επιστημών. Το ζήτημα βρέθηκε στο κέντρο των συζητήσεων για τη φιλοσοφία των επιστημών προπάντων με το έργο του Τόμας Κουν τη δεκαετία του 1960. Στο σεμινάριο θα διαβάσουμε κείμενα από μια ευρεία γκάμα συγγραφέων του 20ού και 21ου αιώνα και θα ψηλαφήσουμε τα εξής ερωτήματα: Υπάρχουν πράγματι ριζικές ασυνέχειες, ρήξεις και τομές στην ιστορία των επιστημών (Μπασελάρ); Είναι οι επιστημονικές επαναστάσεις κατά βάση διανοητικές ή φιλοσοφικές επαναστάσεις (Κοϋρέ); Πώς θα πρέπει να καταλάβουμε την «ασυμμετρία» ανάμεσα σε εναλλακτικές επιστημονικές θεωρίες ή εννοιολογικά πλαίσια (Κουν, Φάιεραμπεντ); Μπορούμε να ανασυγκροτήσουμε ορθολογικά τη μετάβαση από μια επιστημονική θεωρία σε εκείνην που τη διαδέχεται (Λάκατος, Φρήντμαν);
Η Φαινομενολογία της Αντίληψης (1945) του Μωρίς Μερλώ-Ποντύ (Maurice Merleau-Ponty, 1908-61) είναι ένα από τα σημαντικότερα έργα της φαινομενολογικής φιλοσοφίας του 20ού αιώνα. Η ανάγκη για τη μελέτη του, ωστόσο, δεν γεννιέται στη βάση μόνο της ιστορικής του αξίας, αλλά και στη βάση της έντονης προσοχής που αυτό δέχεται στο πλαίσιο τρεχουσών θεωρητικών συζητήσεων στη σύγχρονη γνωσιοθεωρία και φιλοσοφία του νου. Στο παρόν μάθημα θα εξετάσουμε από κοντά το κείμενο του Μερλώ-Ποντύ. Θα δούμε με ποιον τρόπο ο ίδιος υιοθετεί τη φαινομενολογική μέθοδο και πώς, από μια τέτοια σκοπιά, ασκεί κριτική, αφενός, στον εμπειρισμό και, αφετέρου, στη νοησιαρχία. Κάποια από τα ερωτήματα που στη συνέχεια θα μας απασχολήσουν είναι:
Θα εξετάσουμε με προσοχή τις απαντήσεις που δίνει ο Μερλώ-Ποντύ ώστε να γίνει κατανοητό το πώς η θεωρία του προκρίνει τον ένσαρκο χαρακτήρα της ανθρώπινης υποκειμενικότητας. Στην πορεία που θα ακολουθήσουμε θα μεριμνούμε διαρκώς για τις απαραίτητες και διαφωτιστικές συνδέσεις και επεξηγήσεις αναφορικά με (i) άλλους φιλοσόφους και φιλοσοφικές τάσεις από την ιστορία της φιλοσοφίας (π.χ., Καντ, εμπειρισμός, νοησιαρχία), (ii) τις φαινομενολογικές θεωρήσεις του Χούσερλ, του Χάιντεγκερ, και του Σαρτρ, και (iii) τρέχοντες φιλοσοφικούς διαλόγους κυρίως γύρω από τη φιλοσοφία της αντίληψης και τη δυνατότητα απόκτησης γνώσης.
Με αφετηρία την ιδιαίτερη περιπλοκότητα της συγχρονίας μας, εν μέσω πολυμορφικών κρίσεων αλλά και πρωτόγνωρων προκλήσεων, στο παρόν μάθημα θα επιχειρήσουμε μια εκ βάθους κριτική διερεύνηση της φιλοσοφικής συμβολής του Γιούργκεν Χάμπερμας, εστιάζοντας στις έννοιες της αυτονομίας και της αλληλεγγύης. Θα εστιάσουμε στην κριτική θεωρία του Χάμπερμας, λ.χ. στην ηθική του λόγου και τις θεωρίες της επικοινωνιακής δράσης, για να κατανοήσουμε πώς η αυτονομία και η αλληλεγγύη λειτουργούν, ή θα ήταν θεμιτό να λειτουργούν, ως θεμελιώδεις αρχές στις δημοκρατικές κοινωνίες. Θα εξετάσουμε την αλληλεπίδραση —τόσο τις συγκλίσεις και συμπληρωματικότητες όσο και τις αποκλίσεις και εντάσεις— ανάμεσα στις προσωπικές ελευθερίες και τη συλλογική ευθύνη, αναλύοντας πώς ο Habermas οραματίζεται την υλοποίηση αυτών των ιδανικών μέσω του ορθολογικού λόγου, του δημόσιου λόγου και της διαβουλευτικής δημοκρατίας. Θα αναρωτηθούμε επίσης τι θέση θα μπορούσαν να έχουν άλλα ιδανικά, όπως η συλλογική δημιουργικότητα, η κοινωνική αυθεντικότητα κ.ά. τόσο ως μέσα όσο και ως αυτοσκοποί. Μέσω αναλυτικών και κριτικών αναγνώσεων και συζητήσεων, θα διαμορφώσουμε συνολική άποψη για τη σημασία του στοχασμού του Habermas στην αντιμετώπιση των σύγχρονων πολιτικών, κοινωνικών και πολιτισμικών προκλήσεων. Με το πέρας του μαθήματος, οι φοιτήτριες/ές θα είναι σε θέση να οικοδομήσουν τόσο συγκροτητικό όσο και κριτικό στοχασμό αναφορικά με την προώθηση τόσο της προσωπικής και συλλογικής αυτονομίας όσο και της κοινωνικής αλληλεγγύης σε έναν παγκοσμιοποιημένο, πλουραλιστικό κόσμο.
Το Περί Ελευθερίας του J.S. Mill αποτελεί, κατά γενική ομολογία, ένα από τα πιο διάσημα και επιδραστικά έργα σχετικά με την εννοιολογική θεώρηση και πρακτική της ιδέας της ελευθερίας. Στο πλαίσιο αυτής της Άσκησης, με κύριο γνώμονα της έννοια της ελευθερίας, θα διερευνήσουμε συγκλίσεις και αποκλίσεις ανάμεσα στις έννοιες της ατομικότητας, της προσωπικότητας, της αυτονομίας και της αυθεντικότητας, σε προσωπικό, αλλά και συλλογικό επίπεδο. Επίσης, θα αναδείξουμε ότι το Περί Ελευθερίας περιέχει τον πυρήνα του κανονιστικού οράματος του Mill για την ανθρώπινη ευημερία, εστιάζοντας ιδιαιτέρως στις κοινωνικές, πολιτικές και γνωσιολογικές του διαστάσεις. Τέλος, θα αναρωτηθούμε υπό ένα αναλυτικό και κριτικό πρίσμα ποια είναι τα δυνατά και ποια τα αδύναμα στοιχεία της επιχειρηματολογίας του και θα επιχειρήσουμε καρποφόρες προεκτάσεις προβληματισμού σχετικά με τα αντίστοιχα κομβικά επίδικα της συγχρονίας μας.
Για τη μορφή που πήρε το πανεπιστήμιο στον νεότερο κόσμο, υπήρξε καθοριστική μια φιλοσοφική ιδέα ενότητας και συστηματικής τάξης των επιμέρους επιστημών. Η κρίση αυτής της ιδέας συνδέεται με την κρίση του πανεπιστημίου και με τις σημερινές συζητήσεις για το χαρακτήρα και το μέλλον του θεσμού. Ξεκινώντας από τον Καντ, που πρώτος μίλησε για την «ιδέα του πανεπιστημίου» ως μια εμφατικά φιλοσοφική ιδέα στο περίφημο κείμενό του για τη διένεξη των πανεπιστημιακών σχολών το 1798, θα συζητήσουμε στο σεμινάριο ποικίλες συναφείς φιλοσοφικές τοποθετήσεις από τις αρχές του 19ου αιώνα μέχρι τις μέρες μας (Σέλλινγκ, Χούμπολντ, Νίτσε, Χάιντεγκερ, Ντεριντά μεταξύ άλλων). Θα επικεντρωθούμε στην ένταση ανάμεσα στην ιδέα ενός απόλυτα αυτοκαθοριζόμενου πανεπιστημίου, από τη μια μεριά, και στις κοινωνικές απαιτήσεις από το πανεπιστήμιο, τους χρηστικούς σκοπούς της γνώσης που παράγεται σε αυτό, εν γένει τις εξωτερικές πιέσεις που ασκούνται στο πανεπιστήμιο, από την άλλη.
Τα Minima Moralia (1951) είναι ίσως το πιο όμορφο βιβλίο του Τέοντορ Β.
Αντόρνο (1903-1969), ενός από τους σημαντικότερους φιλοσόφους του 20ου αιώνα
και μείζονος εκπροσώπου της Κριτικής Θεωρίας της Σχολής της Φρανκφούρτης. Οι
αφορισμοί που απαρτίζουν το βιβλίο είναι γραμμένοι το διάστημα 1944-1947 στην
Καλιφόρνια –όπου είχαν καταφύγει ο Αντόρνο και άλλα μέλη του Ινστιτούτου
Κοινωνικών Ερευνών της Φρανκφούρτης, εκδιωγμένοι από τη ναζιστική Γερμανία–
και εκκινούν από τις προσωπικές εμπειρίες του διανοουμένου στην εξορία. Στην
άσκηση θα διαβάσουμε προσεκτικά και θα συζητήσουμε επιλεγμένους αφορισμούς που αφορούν μια ευρεία γκάμα ζητημάτων: θεωρητικών, αισθητικών, ηθικο-
πολιτικών.
Το μάθημα θα κάνει μία θεματική επισκόπηση της αισθητικής φιλοσοφίας από την κλασική αρχαιότητα έως τη μεσαιωνική περίοδο. Βασικές έννοιες της φιλοσοφίας της τέχνης, όπως η εικόνα, το κάλλος, η μίμηση και η δημιουργία θα αναλυθούν με οδηγό φιλοσοφικά κείμενα της υπό εξέταση περιόδου. Παράλληλα θα εξετασθούν επιμέρους ζητήματα όπως οι διαφοροποιήσεις των τεχνών, η σχέση λόγου και εικόνας και η εικονομαχική επιχειρηματολογία. Σκοπός του μαθήματος είναι οι φοιτητές να κατανοήσουν βασικά αισθητικά ζητήματα και κυρίως τις αποκλίνουσες προσεγγίσεις της τέχνης σε σχέση με τις σύγχρονες αντιλήψεις.
Σκοπός του μαθήματος είναι :
• Η κατάρτιση των φοιτητών και των φοιτητριών αναφορικά με την έννοια του
θρησκευτικού φονταμενταλισμού και τη σχέση του φαινομένου με την σύγχρονη
πολιτική
• Η παρουσίαση των βασικών χαρακτηριστικών των κυρίαρχων συστημάτων
θρησκευτικής πίστης , όπως αυτά διαμορφώθηκ αν από τις συνθήκες γέννησής τ ους
και την αλληλεπίδραση τους με τα συστήματα εξουσίας, τις άλλες θρησκείες , τις
πολιτικές ιδεολογίες και τις ιστορικές εξελίξεις .
• Η αναγνώριση των πιο ακραί ων εκδοχ ών των θρησκειών , όπως λειτουργούν στον
σύγχρονο κόσμο
• Η ανάδειξη μορφ ών φονταμενταλισμού παραγνωρισμένων στον δημόσιο διάλογο ,
όπως ο χριστιανικός, και η άμεση ή έμμεση σύνδεσή τους με σύγχρονα πολιτικά
φαινόμενα και ρεύματα, όπως η Alt Right και το φαινόμενο Τραμπ στις ΗΠΑ.
Μαθησιακά αποτελέσματα – δεξιότητες:
Κατά την ολοκλήρωση των παραδόσεων, στόχος είναι οι φοιτητές και οι φοιτήτριες να
είναι σε θέση:
• Να ταυτοποιούν το κάθε σύστημα θρησκευτικής πίστης με τα θεμελιακά
χαρακτηριστικά του
• Να ορίζουν την έννοια του φονταμενταλισμού , απαλλαγμέν οι από τις προκαταλήψεις
της τρέχουσας ειδησε ογραφικής και μονόπλευρης χρήσης του όρου
• Να αναπτύσσουν τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα των φονταμενταλιστικών εκδοχών
των κυρίαρχων θρησκειών
• Να εξηγούν τη σύγχρονη σχέση των φονταμενταλισ μών με το πεδίο της πολιτικής και
της εξουσίας . Να εντοπίζουν τα πολιτικά ρεύματα και φαινόμενα με τα οποία
σχετίζονται, άμεσα ή έμμεσα
• Να αναδεικνύουν τις σύγχρονες στάσεις του κάθε φονταμενταλιστικού ρεύματος για
ζητήματα ιδεολογίας, πολιτικής και κοινωνικών πρακτικών και ταυτοτήτων
Τύπος οργάνωσης του μαθήματος:
Διαλέξεις του διδάσκοντος.
Μορφή αξιολόγησης:
Γραπτές εξετάσεις. Δυνατότητα επιλογής γραπτής εργασίας με ενισχυτικό βαθμολογικό χαρακτήρα.
Τύποι εκπαιδευτικού υλικού:
Ψηφιακός φάκελος σημειώσεων με επιμέλεια του διδάσκοντος
Χρήση τεχνολογιών πληροφορίας κ επικοινωνιών:
Προβολή παρουσιάσεων powerpoint . Προβολή βίντεο.
Προτεινόμενη Βιβλιογραφία:
•Dekmejian, Η. (2007), Επαναστατημένο Ισλάμ, Ο φονταμενταλισμός στον αραβικό κόσμο , Παπαζήσης
•Μαραγκουδάκης, Μ. (2010), Αμερικανικός φονταμενταλισμός , Παπαζήσης
Επιπλέον Βιβλιογραφία:
•Abū ʻAmr, Z . (1994), Islamic fundamentalism in the West Bank and Gaza: muslim brotherhood and islamic Jihad , Indiana University Press
•Αλ-Σαήντ , Ρ . (2015), Η διαπάλη Ισλάμ και ισλαμισμού : ιστορία και ιδεολογία της ισλαμιστικής τρομοκρατίας , Παπαζήσης
•Ali, T. (2003), Η σύγκρουση των φονταμενταλισμών: σταυροφορίες, τζιχάντ και νεωτερικότητα , Άγρα
•Άρμστρονγκ, Κ. (2002), Ο Εμπόλεμος Θεός. Το χρονικό του φονταμενταλισμού στις μονοθεϊστικές θρησκείες , Φιλίστωρ
•Barnavi , É. (1946), Φονικές θρησκείες , Πόλις
•Caplan, L. (1987), Studies in religious fundamentalism , Macmillan
•Connor, W. (1984), The National Question in Marxist -Leninist Theory and Strategy , Princeton University Press
•Ευαγγέλου, Ι . (2002), Παγκοσμιοποίηση, πολυ -πολιτισμικότητα, φονταμενταλισμός , Σάκκουλας
•Euben, R. (1999), Enemy in the mirror: Islamic fundamentalism and the limits of modern rationalism , Princeton University Press
•Euben, R. & Zaman, M. (επιμ ), (2009), Princeton readings in Islamist thought: texts and
contexts from al -Banna to Bin Laden , Princeton University Press
•Garner, G. & Alarid -Hughes Μ. (2021), Origins of terrorism: the rise of the world's most formidable terrorist groups , CRC Press
•Griffin, M. (2003), Reaping the whirlwind: Afghanistan, Al Qa'ida and the holy war , Pluto Press
•Halsell , G. (1986), Prophecy and politics: militant evangelists on the road to nuclear wa r, Lawrence Hill & Company
•Harman , C. (2003), Ριζοσπαστικό Ισλάμ, ιμπεριαλισμός και αριστερά , Μαρξιστικό Βιβλιοπωλείο
•Ηρακλείδης, Α . (2024), Ισλάμ και ισλαμική σκέψη : φιλοσοφία, μοντερνισμός, φιλελευθερισμός και οι εχθροί τους : αναζητώντας τον Αβερρόη , Θεμέλιο
•Ισμπουτς , Ζ., (2007), Από τον Μωυσή στον Μωάμεθ : το κοινό ταξίδι Εβραίων, Χριστιανών και Μουσουλμάνων, που οι φονταμενταλιστές προτιμούν να το αρνούνται , Ωκεανίδα
•Jacqueline , R. (2003), Το ζήτημα του Σιωνισμού , Ποιότητα
•Karagiannis, Ε. (2018), The new political Islam: human rights, democracy, and justice , University of Pennsylvania Press
•Κεπέλ, Ζ. (1992), Η επιστροφή του Θεού. Ισλαμικά , Χριστιανικά , εβραϊκά κινήματα στην επανάκτηση του κόσμου , Λιβάνης -Νέα Σύνορα
•Marty, M. & Appleby S. ( επιμ ) (1983), Fundamentalisms and the state: remaking polities, economnies and militance , University of Chicago Press
•Μαριόρας, Μ. (2020), Ισλαμικός Ριζοσπαστισμός. Ιστορικές και θεολογικές προϋποθέσεις του Τζιχάντ , Πεδίο
•Marty, M. & Appleby S. ( επιμ ) (1991), Fundamentalisms observed , University of Chicago Press
•Mccants , W. (2017), ISIS, η Αποκάλυψη . Η ιστορία, η στρατηγική και το όραμα για την Ημέρα της Κρίσης του Ισλαμικού Κράτους , Πεδίο
•Μουζέλης, Ν . (2014), Νεωτερικότητα και θρησκευτικότητα : εκκοσμίκευση, φονταμενταλισμός, ηθική , Πόλις
•Napoleoni, L. (2015), Ο ισλαμιστικός φοίνικας : το Ισλαμικό Κράτος και οι γεωπολιτικές ανακατατάξεις στη Μέση Ανατολή , Πατάκης
•Πάτελος, Κ . (2007), Θεμελιοκρατία: ο θρησκευτικός και πολιτικός φονταμενταλισμός , Ι. Σιδέρης
•Rashid, A. (2002) , Jihad: the rise of militant islam in Central Asia , Yale University Press
•Rashid, A. (2001), Taliban: militant Islam, oil and fundamentalism in Central Asia , Yale University Press
•Saggar, S. (2009), Pariah politics: Understanding western radical islamism and what should be done , Oxford University Press
•Τερζάκης, Φ. (1998), Ανορθολογισμός, φονταμενταλισμός και θρησκευτική αναβίωση : τα χρώματα της σκακιέρας , Ελληνικά Γράμματα
H ηθική φιλοσοφία της νεότερης εποχής χαρακτηρίζεται από την ιδέα της χειραφέτησής της από τη θεολογική ηθική. Το μάθημα εισφέρει μια συνολική παρουσίαση της νεότερης ηθικής φιλοσοφίας μέχρι και τον 19ο αιώνα, με έμφαση στις ηθικές θεωρίες των εκπροσώπων των δύο μεγάλων φιλοσοφικών ρευμάτων του 17ου και του 18ου αιώνα ήτοι του ορθολογισμού και του εμπειρισμού. Ειδικότερα, το μάθημα μελετά την ηθική σκέψη του T. Hobbes και των επικριτών του, του R. Descartes, του B. Spinoza, του G.W. Leibniz, του J. Locke, του B.Mandeville, του Lord Shaftesbury, του F. Hutchenson, του A. Campbell, του G. Turnbull, του D. Hume, του J.J. Rousseau, του A.Smith, του E. Kant και των J. Bentham και J.S.Mill.
Στο μάθημα θα εξεταστεί μια από τις πιο πυκνές και πιο συναρπαστικές περιόδους στην ιστορία της φιλοσοφίας: η περίοδος της κλασικής γερμανικής φιλοσοφίας μετά τον Καντ. Μια ενθουσιώδης γενιά νέων ανθρώπων ακολούθησε την καντιανή "επανάσταση στον τρόπο σκέψης" και την καντιανή προτροπή να οικοδομηθεί το "σύστημα του καθαρού Λόγου". Το μάθημα έχει εισαγωγικό χαρακτήρα. Ωστόσο, δεν επιχειρείται μια συνολική επισκόπηση του έργου των κύριων στοχαστών της περιόδου. Προκειμένου να καταλάβουμε τις βασικές φιλοσοφικές θέσεις του Φίχτε, του Σέλλινγκ και του Χέγκελ, θα παρακολουθήσουμε προπάντων τον θεωρητικό διάλογο μεταξύ τους και τη σταδιακή διαμόρφωση αυτών των θέσεων στα χρόνια 1794-1804.
Γενικός σκοπός του μαθήματος είναι η μελέτη των κοινωνικο-ιστορικών και διανοητικών παραγόντων που διαμόρφωσαν την πρώιμη νεότερη φιλοσοφία, η ανάδειξη των βασικών χαρακτηριστικών της και η εισαγωγή στη σκέψη των σπουδαιότερων εκπροσώπων της.
Τα κύρια θέματα είναι:
Η σχέση της πρώιμης νεότερης φιλοσοφίας με τη θεολογία, με τον ύστερο σχολαστικισμό, με το κίνημα του ουμανισμού, με τις παραδοσιακές σχολές (πλατωνισμός, αριστοτελισμός, σκεπτικισμός, στωικισμός, ατομισμός), με τις νεωτεριστικές απόπειρες του 16ου αιώνα, με την «επιστημονική επανάσταση».
Τα κύρια χαρακτηριστικά της: η σταδιακή εγκατάλειψη των λατινικών προς όφελος των εθνικών γλωσσών, η αποφυγή του κρυπτικού ύφους και της στριφνής ορολογίας, η σφοδρή κριτική στη φιλοσοφική παράδοση και ιδίως στον σχολαστικό αριστοτελισμό, η δυσπιστία απέναντι στη μεταφυσική, ο διαχωρισμός του φιλοσοφικού λόγου από τη θρησκευτική πίστη, η απόρριψη των ανορθολογικών ρευμάτων (μαγεία, αλχημεία, αστρολογία), ο συντονισμός με τη νεογέννητη «επιστήμη», η οντολογική ανατίμηση του φυσικού κόσμου, ο προσανατολισμός προς την πρακτική χρησιμότητα.
Οι σημαντικότεροι στοχαστές που ξεχώρισαν σε αυτή την πρώιμη φάση: Φράνσις Μπέικον, Ρενέ Ντεκάρτ, Τόμας Χομπς, Πιερ Γκασσαντί. Καθένας από αυτούς τους φιλοσόφους συνδέεται με ιδιαίτερο τρόπο με τη φιλοσοφική παράδοση, ενώ η αντιπαράθεσή τους προοικονομεί την αντιπαράθεση μεταξύ ρασιοναλισμού και εμπειρισμού η οποία θα σημαδέψει την επόμενη περίοδο.
Στο παρόν μάθημα επιχειρείται μια σε βάθος εξερεύνηση του σύγχρονου πολιτικού στοχασμού με ιδιαίτερη έμφαση στις αλληλένδετες έννοιες της ελευθερίας και της δημιουργικότητας. Στόχος του μαθήματος είναι να εξεταστεί η πολυσχιδής σχέση ανάμεσα στη δημιουργικότητα και στην ελευθερία στο πεδίο του πολιτικού στοχασμού και των πολιτικών πρακτικών, και να προσφέρει μια ολοκληρωμένη κατανόηση του τρόπου με τον οποίο οι πολιτικές ιδέες, δομές και κατασκευές διαμορφώνουν και διαμορφώνονται από τις διαφορετικές έννοιες και μορφές της ελευθερίας και της δημιουργικότητας. Συνεπώς, μέσα από την αναλυτική και κριτική εξέταση νεωτερικών και σύγχρονων κειμένων, θα διερευνήσουμε πώς ο πολιτικός στοχασμός και οι πολιτικές πρακτικές επηρεάζουν και επηρεάζονται από τις προσωπικές και συλλογικές εκφάνσεις διαφορετικών μορφών της ελευθερίας και της δημιουργικότητας και πώς οι καλλιτεχνικές, λογοτεχνικές, πνευματικές και ευρύτερα καθημερινές δημιουργικές διεργασίες λειτουργούν και ως φορείς πολιτικού αναστοχασμού και μετασχηματισμού. Αρχικά θα εστιάσουμε στην κριτική και (ανα)συγκροτητική μελέτη παραδειγμάτων από διάφορες ιστορικές περιόδους, όπως η Αναγέννηση, ο Διαφωτισμός και τα κινήματα πρωτοπορίας του 20ού αιώνα, ώστε να αναδείξουμε πώς οι δημιουργικές πρακτικές έχουν επηρεάσει και επηρεαστεί από πολιτικές ιδέες και κινήματα. Στη συνέχεια, θα συζητηθούν σύγχρονα ζητήματα, όπως ο ρόλος των ψηφιακών μέσων στις πολιτικές πρακτικές και ο αντίκτυπος της τεχνητής νοημοσύνης στην ελευθερία και στη δημιουργικότητα, που θα προσεγγισθούν ως οι κύριες πτυχές της ανθρωπινότητάς μας. Θα διερευνήσουμε περιπτώσεις όπου οι δημιουργικές προσπάθειες έχουν προκαλέσει σημαντικές πολιτικές αλλαγές και, αντίθετα, πώς τα πολιτικά περιβάλλοντα έχουν ευνοήσει ή καταπνίξει δημιουργικές πρακτικές. Αυτές οι περιπτωσιολογικές μελέτες θα καλύψουν ποικίλα γεωγραφικά και πολιτισμικά πλαίσια, παρέχοντας μια παγκόσμια προοπτική για τα θέματα που συζητούνται. Θα προβληματιστούμε αναφορικά με τους ρόλους μας ως δημιουργικά πρόσωπα και ως πολιτικοί δρώντες στην κοινωνία, και θα συζητήσουμε σύγχρονες προκλήσεις, όπως η δυναμική ισορροπία μεταξύ ασφάλειας και ελευθερίας στις σύγχρονες δημοκρατίες, η πολιτική χρήση της ψηφιακότητας και ο ρόλος των στοχαστών και των καλλιτεχνών, ως δημιουργών, στην προώθηση των ιδανικών που αναπτύσσουν την ανθρωπινότητά μας.
Ο 20ος αιώνας υπήρξε ένας αιώνας μεγάλων αλλαγών στον τρόπο που κατανοούμε τον κόσμο. Συντελέστηκαν τεράστια διανοητικά άλματα (επαναστάσεις), ειδικά κατά το πρώτο μισό του αιώνα, τα οποία επηρέασαν —αλλά και επηρεάστηκαν— δραματικά από τη φιλοσοφία.
Στο μάθημα, θα δούμε αυτή την αλληλεπίδραση μεταξύ φιλοσοφίας και επιστήμης, κατά τη διάρκεια σημαντικών εξελίξεων στην επιστημονική σκέψη. Τα γεγονότα που θα εξετάσουμε κορυφώθηκαν σε τρεις συγκεκριμένες επαναστάσεις: μια επανάσταση στον τρόπο που σκεφτόμαστε για τη φύση των μαθηματικών και της λογικής, μια επανάσταση στον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε τους φυσικούς νόμους, και μια επανάσταση στην υπολογιστική επιστήμη. Και στις τρεις αυτές επαναστάσεις η φιλοσοφία έπαιξε κι αυτή το ρόλο της και, αντίστροφα, η φιλοσοφία επηρεάστηκε σημαντικά από αυτές.
Στο μάθημα Φιλοσοφία της Τεχνολογίας γίνεται αρχικά μια εισαγωγή στη θεματική του κλάδου, εκκινώντας από την παρουσίαση των βασικών ορισμών της έννοιας της «τεχνολογίας» και των προϋποθέσεων μιας «φιλοσοφίας της τεχνολογίας». Ακολουθεί μια σύντομη ιστορική αναδρομή με έμφαση στην επιστημονική επανάσταση και τις απαρχές της τεχνολογίας στον σύγχρονο κόσμο. Αναπτύσσεται η σχέση μεταξύ φιλοσοφίας της επιστήμης και φιλοσοφίας της τεχνολογίας και δίνονται οι βάσεις για την κατανόηση των κύριων θεματικών και μεθοδολογιών της φιλοσοφίας της επιστήμης, οι οποίες είναι ιδιαίτερα σημαντικές για την φιλοσοφία της τεχνολογίας. Παρουσιάζεται η σκέψη διαφόρων φιλοσόφων και φιλοσοφικών ρευμάτων που αφορά στην τεχνολογία με σκοπό να δοθεί μια συνολική, όσο το δυνατόν, εικόνα του τρόπου με τον οποίο οι ποικίλες μορφές της φιλοσοφικής σκέψης είναι ικανές να δώσουν το πλαίσιο για μια φιλοσοφία της τεχνολογίας. Γίνεται ιδιαίτερη αναφορά στην Τεχνητή Νοημοσύνη και αναλύονται τόσο οι γενικότερες προβληματικές που σχετίζονται με αυτήν όσο και τα ηθικά ζητήματα που ανακύπτουν από την τρέχουσα ανάπτυξή της.
|
Μετά το πέρας των μαθημάτων τα μέλη της φοιτητικής κοινότητας θα είναι σε θέση να: - Γνωρίζουν τις βασικές αρχές της φιλοσοφίας της τεχνολογίας, - Αναγνωρίζουν τι είναι η τεχνολογία και ποια τα προβλήματα ορισμού της, - Κατανοούν τη σχέση μηχανής και οργανισμού και τα ζητήματα που ανακύπτουν από αυτήν, - Χρησιμοποιούν τη φιλοσοφική κριτική για την κατανόηση του σύγχρονου τεχνολογικού πολιτισμού, - Καταλαβαίνουν τι είναι η τεχνητή νοημοσύνη και τα ζητήματα που σχετίζονται με τις δυσκολίες ορισμού της, - Σκέφτονται κριτικά και να αναγνωρίζουν τα ηθικά ζητήματα που σχετίζονται με την εφαρμογή της τεχνητής νοημοσύνης στην καθημερινότητα. Για την επιτυχή ολοκλήρωση του μαθήματος διενεργούνται γραπτές εξετάσεις, οι οποίες περιλαμβάνουν τόσο ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής όσο και ανοικτού τύπου. Υπάρχει προαιρετική εργασία στο μάθημα, η οποία δίνει 5 μονάδες και λειτουργεί προσθετικά στον βαθμό της εξέτασης. Φωτογραφία από cottonbro studio: https://www.pexels.com/el-gr/photo/8721339/ |
Είναι η ανθρώπινη σκέψη αλγοριθμική; Υπάρχουν νόμοι που διέπουν τους σωστούς συλλογισμούς και τα πειστικά επιχειρήματα και, αν ναι, θα μπορούσαμε να φτιάξουμε μηχανές που σκέφτονται και συλλογίζονται σαν κι εμάς; Κατά πόσο θα ήταν δυνατόν να φτιάξουμε μηχανές που δίνουν απαντήσεις σε όλα μας τα ερωτήματα ή/και λύσεις στα επιστημονικά μας προβλήματα; Αν κάτι τέτοιο δεν είναι δυνατόν, υπάρχουν θεμελιώδεις λόγοι για αυτή την αδυνατότητα ή μόνο πρακτικοί;
Στο μάθημα αυτό θα ασχοληθούμε με τα παραπάνω (καθώς και άλλα σχετικά) ερωτήματα, υιοθετώντας, εξίσου, μια ιστορική και μια φιλοσοφική οπτική. Συγκεκριμένα, θα εξετάσουμε, φιλοσόφους και εγχειρήματα που έπαιξαν σημαντικό ρόλο στο να απαντηθούν τα παραπάνω ερωτήματα, καθόλη τη διάρκεια της μακραίωνης προσπάθειας για τη μηχανικοποίηση της σκέψης και των ορθών συλλογισμών, από τον Αριστοτέλη μέχρι και σήμερα.
|
Σκοπός του μαθήματος είναι η διερεύνηση διαφορετικών φιλοσοφικών προσεγγίσεων του 19ου αιώνα (πρωτίστως των Kierkegaard, Schopenhauer και Nietzsche) με εστίαση στις θέσεις τους αναφορικά με: α) την τραγικότητα της ύπαρξης, β) την αρχαία ελληνική τραγωδία, γ) τη σχέση του αρχαίου με το σύγχρονό τους δράμα και δ) τη σημασία της διάκρισης αρχαίου και μοντέρνου δράματος για την κατανόηση του νεωτερικού υποκειμένου. Θα εξεταστεί έτσι το κατά πόσον η έννοια του τραγικού αφορά αποκλειστικά τη δραματική ποίηση και πιο συγκεκριμένα την τραγωδία ή αν συνδέεται με αρχέγονες καταστάσεις της ανθρώπινης ύπαρξης που εγείρουν οντολογικά ζητήματα. Τέλος, θα διερευνηθεί το κατά πόσο οι θεωρήσεις του τραγικού τον 19ο αιώνα μπορούν να συμβάλλουν στην κατανόηση των ιστορικών τραγωδιών που έπληξαν την Ευρώπη κατά τον 20ο αιώνα.
|
Ο κόσμος μας υφίσταται έναν πρωτόγνωρο ψηφιακό μετασχηματισμό. Σχεδόν καμία πτυχή του κοινωνικού, πολιτικού, πολιτιστικού, οικονομικού, πληροφοριακού και βιολογικού πεδίου δεν μένει αμετάβλητη. Σε αυτό το πλαίσιο, πώς η ψηφιακή υπερπραγματικότητα, μέσα από την εικονική, δυνητική και επαυξημένη πραγματικότητα, μπορεί να αμφισβητήσει τις ιδέες για το ποιοι είμαστε και προς τα πού οδεύουμε; Πώς επηρεάζονται τα κοινωνικο-πολιτικά προτάγματα της εποχής μας και οι ιδέες της ελευθερίας, της ισότητας, της εμπιστοσύνης, της ιδιωτικότητας και της δημιουργικότητας σε προσωπικό και κοινωνικό επίπεδο; Πώς το νέο τεχνολογικό τοπίο διαμορφώνει όχι μόνο τις συνθήκες διαβίωσής μας αλλά και το συλλογικό μας φαντασιακό μαζί με τις ταυτότητες των προσωπικών και συλλογικών εαυτών μας; Στο παρόν μάθημα, αποφεύγοντας τόσο τους τεχνοφοβικούς όσο και τους τεχνολαγνικούς κινδύνους που ελλοχεύουν, θα διερευνήσουμε σε ποιο επίπεδο, με ποιον τρόπο και με τι μέσα μπορεί να συμβάλει ο σύγχρονος φιλοσοφικός στοχασμός, στην προσπάθεια όχι μόνο να εντοπίσουμε, αναλύσουμε και κατανοήσουμε αυτές τις αλλαγές, αλλά και να στοχαστούμε για το πώς θα θέλαμε να τις ρυθμίσουμε και στρέψουμε προς το όφελος των ιδεών και αξιών που θεωρούμε πως συγκροτούν, διαφυλάσσουν και εξελίσσουν την ανθρωπινότητά μας.
Ο κόσμος μας υφίσταται την πρόκληση ενός πρωτόγνωρου ψηφιακού μετασχηματισμού. Σε αυτό το πλαίσιο, πώς η ψηφιακή υπερπραγματικότητα, μέσα από την εικονική, δυνητική και επαυξημένη πραγματικότητα, μπορεί είτε να απειλήσει και διαφθείρει είτε να αναπτύξει και εμπλουτίσει τις ιδέες για το ποιοι είμαστε και προς τα πού οδεύουμε; Το μάθημα καλύπτει ένα ευρύ φάσμα θεμάτων, όπως η φύση της ψηφιακής (υπερ)πραγματικότητας, οι ηθικο-πολιτισμικές και κοινωνικο-πολιτικές προεκτάσεις της τεχνητής νοημοσύνης, η ψηφιακή ταυτότητα, η δημιουργικότητα και η αυθεντικότητα ανάμεσα στην εικόνα και στον λόγο, οι ανησυχίες για την προστασία των προσωπικών ελευθεριών, της ισότητας και της ιδιωτικής ζωής, όπως και οι ευρύτερες συνέπειες της ψηφιακής επανάστασης. Στο παρόν μάθημα, με έναν συνδυασμό τόσο κλασικών και νεότερων όσο βεβαίως και σύγχρονων φιλοσοφικών κειμένων, θα διερευνήσουμε τα τεχνολογικά θεμέλια και τις πρακτικές συνέπειες, τους κινδύνους αλλά και τις προκλήσεις και ευκαιρίες της ψηφιακής εποχής. Πιο συγκεκριμένα, αποφεύγοντας τόσο τους τεχνοφοβικούς όσο και τους τεχνολαγνικούς κινδύνους που ελλοχεύουν, βάσει μιας ήπιας τεχνοφιλίας θα διερευνήσουμε σε ποιο επίπεδο, με ποιον τρόπο και με τι μέσα μπορεί να συμβάλει ο σύγχρονος, συγκροτητικός, αναλυτικός και κριτικός φιλοσοφικός στοχασμός στην προσπάθεια όχι μόνο να εντοπίσουμε, αναλύσουμε και κατανοήσουμε αυτές τις ψηφιακές αλλαγές, αλλά και να προτείνουμε το πώς θα θέλαμε να τις ρυθμίσουμε και στρέψουμε προς το όφελος των ιδεών και αξιών που θεωρούμε πως συγκροτούν, διαφυλάσσουν και αναπτύσσουν την ανθρωπινότητά μας.
«Σκέψεις χωρίς περιεχόμενο είναι κενές, εποπτείες χωρίς έννοιες είναι τυφλές», γράφει ο Καντ στη Β΄ έκδοση της Κριτικής του καθαρού Λόγου το 1787 (Β 75). Σε όντα σαν εμάς, η νόηση και οι αισθήσεις μόνο από κοινού μπορούν να γνωρίσουν κάτι. Στο σεμινάριο θα παρακολουθήσουμε τους μετασχηματισμούς αυτής της ιδέας από τη μετακαντιανή γερμανική φιλοσοφία στον λογικό θετικισμό του Μεσοπολέμου και από εκεί στον ‘αναλυτικό καντιανισμό’ της εποχής μας. Θα διαβάσουμε κείμενα των Καντ, Χέγκελ, Σλικ, Μακντάουελ μεταξύ άλλων.
Στα μαθήματα παρουσιάζονται ειδικά θέματα από τη φιλοσοφία της τεχνολογίας. Θα εξεταστούν κείμενα που αναφέρονται σε κομβικά ζητήματα του χώρου. Θα γίνει παρουσίαση κειμένων με σκοπό να κατανοηθεί η φύση της φιλοσοφίας της τεχνολογίας, η σχέση της με άλλα πεδία, όπως και η σχέση της με την πολιτική. Θα παρουσιαστούν κείμενα σχετικά με την προσέγγιση της τεχνολογίας μέσα από τη φεμινιστική κριτική. Επιπλέον, θα εξεταστούν κείμενα που προσφέρουν μια εισαγωγή στον μεταουμανισμό και τον τρανσουμανισμό προκειμένου να γίνει κατανοητό πώς αυτά τα ρεύματα σκέψης πραγματεύονται τεχνολογικά ζητήματα και, ειδικά, τη σχέση ανθρώπου-μηχανής/τεχνολογίας. Τέλος, θα παρουσιαστούν και θα αναλυθούν κείμενα που αφορούν στην τεχνητή νοημοσύνη ώστε να δοθεί στα μέλη της φοιτητικής κοινότητας η δυνατότητα να αποκτήσουν εποπτεία των ηθικών και των ευρύτερων φιλοσοφικών ζητημάτων που σχετίζονται με την έννοια της τεχνητής νοημοσύνης και τις εφαρμογές της.
Μετά το πέρας των μαθημάτων τα μέλη της φοιτητικής κοινότητας θα είναι σε θέση να:
Η εξέταση του μαθήματος θα γίνεται με εβδομαδιαίες εργασίες. Για την επιτυχή του ολοκλήρωση απαιτούνται κατ' ελάχιστον 6 εργασίες.
Πώς σκεφτόμασταν άλλοτε και πώς σκεφτόμαστε σήμερα τη σχέση ανάμεσα στη φύση ως προϋπόθεση της ανθρώπινης δραστηριότητας, από τη μια μεριά, και στις μηχανές ως προϊόντα αυτής της δραστηριότητας, από την άλλη; Ποια σημασία μπορούν να έχουν για μας τα παραδοσιακά δίπολα φύσει όντα-από τέχνης όντα (Αριστοτέλης), σκεπτόμενη φύση-εκτατή φύση (Ντεκάρτ), μηχανική-τεχνική και μηχανισμός-οργανισμός (Καντ); Υπάρχουν εντέλει ανυπέρβλητα όρια ανάμεσα στο φυσικό και το τεχνητό; Είναι π.χ. κατ’ αρχήν δυνατό μηχανές να σκέπτονται και να πράττουν; Πώς μας βοηθούν η αναλογία με την ανθρώπινη τέχνη και τα μηχανικά μοντέλα προκειμένου να σκεφτούμε τη φύση μέσα μας και εκείνην έξω από μας; Πώς μας βοηθούν, από την άλλη, οι οργανολογικές μεταφορές και τα αντίστοιχα μοντέλα προκειμένου να σκεφτούμε το χαρακτήρα των μηχανών; Ποια είναι, τέλος, η σημασία των μηχανικών και των οργανολογικών μεταφορών για την πολιτική και την κοινωνική φιλοσοφία; Θα διαβάσουμε σχετικά κείμενα από μια ευρεία γκάμα κλασικών και σύγχρονων συγγραφέων.
Με κεντρικό άξονα τρεις βασικές προσεγγίσεις στην ηθική (δεοντοκρατία, ωφελιμισμός, αρεταϊκές θεωρίες) και σύγχρονες θεωρίες της δικαιοσύνης, στο σεμινάριο εξετάζονται και συζητούνται ζητήματα που εμπίπτουν σε διαφορετικά υποπεδία της εφαρμοσμένης ηθικής, όπως: 1) ζητήματα βιοηθικής (άμβλωση, ευθανασία, γενετική μηχανική), 2) ζητήματα περιβαλλοντικής ηθικής, 3) τα δικαιώματα των ζώων, 4) ηθικά ζητήματα της πανδημίας, 5) θανατική ποινή, 6) ρατσισμός, 7) τα ανθρώπινα δικαιώματα και η παραβίασή τους, 8) παγκόσμια φτώχεια, 9) μετανάστευση, 10) πόλεμος, 11) ελευθερία του λόγου, 12) σεξουαλική ηθική.
Αντικείμενο του σεμιναρίου αποτελεί η σχέση ηθικής και αισθητικής στη φιλοσοφία του 19ου αιώνα. Εκκινώντας από τη μελέτη φιλοσοφικών και λογοτεχνικών κειμένων του 19ου αιώνα (κυρίως των Hegel, Schelling, Kierkegaard, Schopenhauer, Nietzsche, Hölderlin, Dostoevsky) θα εξεταστεί μια σειρά ζητημάτων που αφορούν την σχέση των δύο αυτών πεδίων της ανθρώπινης εμπειρίας. Συνακόλουθα, θα διερευνηθούν ζητήματα όπως ο ρόλος της ηθικής και της αισθητικής εμπειρίας και της καλλιτεχνικής δημιουργίας στη διαμόρφωση του νεωτερικού υποκειμένου, οι διαφορετικές όψεις που λαμβάνει η εκκοσμίκευση στις προαναφερθείσες σφαίρες στη νεωτερικότητα, τις επιπτώσεις της αυτονόμησης της τέχνης και του αισθητικού πεδίου στην κοινωνική και πολιτική ζωή καθώς και τις επιρροές που άσκησαν φιλόσοφοι του 19ου αιώνα στις τέχνες κατά τον20ο αιώνα.
Οι πρόσφατες τεχνολογικές εξελίξεις στο πεδίο της τεχνητής νοημοσύνης μπορούν να μας οδηγήσουν σε μια μοναδική καμπή της ανθρώπινης ιστορίας. Οι προσπάθειες δημιουργίας ευφυών μηχανών βαθιάς τεχνητής μάθησης, εγείρουν φιλοσοφικά ερωτήματα σχετικά με τα κριτήρια για την αξιολόγηση του τρόπου με τον οποίο η νοημοσύνη, η συνείδηση, η σκέψη και, πιθανώς, η δημιουργικότητα θα μπορούσαν να εφαρμοστούν σε μηχανές, αλγορίθμους και υβριδικές μορφές ύπαρξης. Είναι πραγματικά δυνατό για ένα τεχνητό σύστημα να επιτύχει γνήσια νοημοσύνη, δηλαδή σκέψεις, συνείδηση, αισθήσεις, ακόμα και συναισθήματα; Τι θα σήμαινε αυτό και πώς θα μπορούσαμε να ξέρουμε αν έχει πράγματι επιτευχθεί; Θα μπορούσε το ίδιο να ισχύει και για τη φαντασία και τη δημιουργικότητα; Υπάρχει περίπτωση εμείς οι ίδιοι να αποτελούμε τεχνητή νοημοσύνη; Ή θα μπορούσε, υπό ορισμένες προϋποθέσεις, μηχανές τεχνητής νοημοσύνης να θεωρηθούν ως πρόσωπα; Εάν ναι, πώς θα επηρεάσει αυτό τον τρόπο με τον οποίο θα έπρεπε να αντιμετωπίζονται και τι θα έπρεπε να αναμένεται από αυτές; Οι αναδυόμενες ψηφιακές τεχνολογίες με εντυπωσιακές δυνατότητες φαίνεται ήδη να λειτουργούν με τρόπους και συνέπειες που αδυνατούμε να κατανοήσουμε στην πληρότητά τους. Ποιες είναι λοιπόν οι μεγάλες προκλήσεις, τόσο οι κίνδυνοι όσο και οι ευκαιρίες, που φανερώνονται μπροστά μας;
Στο πλαίσιο του μαθήματος, μέσα από μια αναλυτική και κριτική εξέταση πρωτοποριακών φιλοσοφικών θεωριών και καινοτομικών τεχνολογικών ερευνών, θα επιχειρήσουμε να κατανοήσουμε συγκλίσεις και αποκλίσεις ανάμεσα στην ανθρώπινη και στην τεχνητή νοημοσύνη και δημιουργικότητα. Στόχος θα είναι να εμβαθύνουμε στα φιλοσοφικά θεμέλια της τεχνητής νοημοσύνης, συμπεριλαμβανομένων ερωτημάτων που αφορούν τη φύση, τη μορφή, το περιεχόμενο και τα (μη-)όρια της νοημοσύνης, της συνείδησης, της φαντασίας και της μηχανικής και βαθιάς μάθησης. Θα αναλύσουμε κριτικά τις κοινωνικο-πολιτικές και ηθικές διαστάσεις της τεχνητής νοημοσύνης, εξετάζοντας ζητήματα όπως η αλγοριθμική μεροληψία, οι ανησυχίες για το απόρρητο, ο κοινωνικός αντίκτυπος των αυτόνομων συστημάτων κ.ά. Το μάθημα θα επικεντρωθεί επίσης στην πρόσφατη εμφάνιση της τεχνητής δημιουργικότητας, δηλαδή στη διερεύνηση της πιθανής ικανότητας των συστημάτων ΤΝ να αυτομετασχηματίζονται και να παράγουν αυτόνομα δημιουργικά και αυθεντικά έργα ή/και να συμμετέχουν σε άλλες δημιουργικές δραστηριότητες. Στο πλαίσιο αυτής της διερεύνησης, θα εξερευνήσουμε εκ νέου τη φύση της ανθρωπινότητάς μας, τι την συγκροτεί και τι μπορεί να την εξελίξει περαιτέρω.
Στο εισαγωγικό μάθημα θα εξετάσουμε αφενός (α) τα κύρια φιλοσοφικά ερωτήματα που εγείρονται σε σχέση με τις επιστήμες και αφορούν: την έννοια της επιστημονικής εξήγησης και του επιστημονικού νόμου, την έννοια της επιστημονικής ορθολογικότητας και την ιδέα της επιστημονικής προόδου, την έννοια του αντικειμένου μιας επιστήμης και την ιδέα της ενότητας των επιστημών, τη σχέση μεταξύ φυσικών και κοινωνικών επιστημών, τη σχέση της φιλοσοφίας με τις επιμέρους επιστήμες. Αφετέρου, σε συνάφεια με τα παραπάνω, θα παρακολουθήσουμε (β) κεντρικούς σταθμούς της φιλοσοφίας της επιστήμης από τον Μεσοπόλεμο μέχρι σήμερα: τον λογικό θετικισμό του Κύκλου της Βιέννης, τη διαψευσιοκρατία του Πόππερ [Popper], τις ολιστικές θέσεις των Ντυέμ [Duhem] και Κουάιν [Quine], την ιστοριστική στροφή της δεκαετίας του 1960 (Κουν [Kuhn], Λάκατος [Lakatos], Φάιεραμπεντ [Feyerabend]), νεότερες εξελίξεις όπως την αναβίωση του επιστημονικού ρεαλισμού και τις παραλλαγές του.
Στο εισαγωγικό μάθημα θα εξετάσουμε αφενός (α) τα κύρια φιλοσοφικά ερωτήματα που εγείρονται σε σχέση με τις επιστήμες και αφορούν: την έννοια της επιστημονικής εξήγησης και του επιστημονικού νόμου, την έννοια της επιστημονικής ορθολογικότητας και την ιδέα της επιστημονικής προόδου, την έννοια του αντικειμένου μιας επιστήμης και την ιδέα της ενότητας των επιστημών, τη σχέση μεταξύ φυσικών και κοινωνικών επιστημών, τη σχέση της φιλοσοφίας με τις επιμέρους επιστήμες. Αφετέρου, σε συνάφεια με τα παραπάνω, θα παρακολουθήσουμε (β) κεντρικούς σταθμούς της φιλοσοφίας της επιστήμης από τον Μεσοπόλεμο μέχρι σήμερα: τον λογικό θετικισμό του Κύκλου της Βιέννης, τη διαψευσιοκρατία του Πόππερ [Popper], τις ολιστικές θέσεις των Ντυέμ [Duhem] και Κουάιν [Quine], την ιστοριστική στροφή της δεκαετίας του 1960 (Κουν [Kuhn], Λάκατος [Lakatos], Φάιεραμπεντ [Feyerabend]), νεότερες εξελίξεις όπως την αναβίωση του επιστημονικού ρεαλισμού και τις παραλλαγές του.
Στο μάθημα, θα παρακολουθήσουμε την ιστορία της νεότερης ευρωπαϊκής φιλοσοφίας από τον ύστερο 18ο αιώνα μέχρι το τέλος του 19ου αιώνα, δηλαδή από τον Καντ μέχρι τον Νίτσε. Πρόκειται για μια συναρπαστική περίοδο στην ιστορία της σκέψης, κατά την οποία -παράλληλα με πολιτικές επαναστάσεις, ραγδαίες κοινωνικές μεταβολές και την ανάπτυξη των επιμέρους φυσικών και κοινωνικών επιστημών- διαμορφώθηκαν φιλοσοφικά ρεύματα που επιδρούν καθοριστικά μέχρι σήμερα. Συγκεκριμένα, θα εξετάσουμε (α) τις βασικές γραμμές της κριτικής φιλοσοφίας του Καντ, (β) τη μετακαντιανή κλασική γερμανική φιλοσοφία με έμφαση στον Χέγκελ, (γ) το έργο στοχαστών που άνοιξαν νέους δρόμους μετά το τέλος της κλασικής γερμανικής φιλοσοφίας (Κίρκεγκωρ, Μαρξ, Νίτσε).
Το μάθημα αυτό αναφέρεται στα θεωρητικά, μεθοδολογικά και πολιτικο-κοινωνικά ζητήματα που εισάγει η προβληματική του φύλου στο πεδίο της Κοινωνιολογίας. Η Κοινωνιολογία των Φύλων συνδέεται με την ανάπτυξη της φεμινιστικής σκέψης, η οποία ασκεί κριτική και ανανεώνει τη σύγχρονη Κοινωνιολογία. Η μελέτη του φύλου παρακολουθεί τα ποικίλα και ενίοτε αντικρουόμενα πολιτικά και ιδεολογικά ζητήματα που εγείρονται με την διεύρυνση του φεμινιστικού κινήματος από τη δεκαετία του 1960, δηλαδή κατά το λεγόμενο δεύτερο (1960-1980) και τρίτο (1980 - σήμερα) κύμα του φεμινισμού. Κατά την περίοδο αυτή το ενδιαφέρον μετατοπίζεται από το ζήτημα της γυναικείας καταπίεσης στις έμφυλες σχέσεις εξουσίας και την επιτελεστικότητα του φύλου.
Αντικείμενο του μαθήματος είναι οι βασικές θεωρητικές και μεθοδολογικές παραδοχές που εδραίωσαν τη φεμινιστική Κοινωνιολογία και τις Σπουδές Φύλου, καθώς επίσης και οι σχετικές διαμάχες που αναπτύσσονται στους κόλπους του φεμινιστικού κινήματος. Ειδικότερα θα εξεταστεί η “φεμινιστική σκοπιά” του δεύτερου κύματος, σύμφωνα με την οποία, οι γυναίκες θεωρούνται υποτελής κοινωνική ομάδα, αναδεικνύεται η κοινή εμπειρία καταπίεσης και επιδιώκεται η διαμόρφωση μιας φεμινιστικής ανταγωνιστικής συνείδησης. Σ’ ό,τι αφορά το μεταμοντέρνο φεμινισμό του τρίτου κύματος, ο οποίος εστιάζει στη λειτουργία του λόγου και της εξουσίας στην παραγωγή των έμφυλων υποκειμενικοτήτων, ο προβληματισμός μετατοπίζεται πλέον από το φύλο ως ταυτότητα στην επιτέλεση του. Εξάλλου, με την συμβολή του μαύρου, λεσβιακού και μετα-αποικιακού φεμινισμού, αναγνωρίζονται πλέον οι διαφορές και ανισότητες μεταξύ των ίδιων των γυναικών, αμφισβητείται η πολιτική της ταυτότητας και προκρίνεται μια πολιτική της διαφοράς και των συμμαχιών.
Tο πρώτο μάθημα μαθηματικών για φοιτητές χημείας. Περιλαμβάνει κυρίως θέματα απειροστικού λογισμού.
Το μάθημα προσφέρεται στο προπτυχιακό πρόγραμμα σπουδών του Τμήματος Χημείας ως μάθημα επιλογής στο 7ο εξάμηνο. Περιορισμένος αριθμός φοιτητών θα μπορούν να το δηλώνουν από το Τμήμα Βιολογίας και από το Τμήμα Επιστήμης και Τεχνολογίας Υλικών. Το μάθημα αποτελείται από μία σειρά διαλέξεων "Ενζυμολογίας" και ένα σεμινάριο "Σύγχρονων Μεθόδων στην Βιοτεχνολογία" με την μορφή "στρογγυλής τράπεζας", στο οποίο απαιτείται η ενεργή συμμετοχή των φοιτητών για την παρουσίαση και συζήτηση των μεθόδων.
Η Ενζυμική Βιοτεχνολογία είναι εκ της δημιουργίας της ένας πολυεπιστημονικός τομέας που φέρνει κοντά την Οργανική Χημεία, τη Βιοχημεία, τη Μικροβιολογία, τη Γενετική, τη Μοριακή Βιολογία, Χημική Μηχανική, τη Βιοπληροφορική, τη Φυσική και άλλες επιστήμες.
O κύριος σκοπός του μαθήματος είναι εκπαίδευση των φοιτητών σε θέματα ενζυμολογίας και μεθοδολογίας στη σύγχρονη Βιοτεχνολογία, με σκοπό την ικανότητα ανταπόκρισης τους σε καίρια θέματα, όπως προστασίας του περιβάλλοντος, αλλά και την ανάπτυξη νέων (βιο)διεργασιών για τη βιομηχανία, σύμφωνων με τις αρχές της πράσινης χημείας.
Τα αναμενόμενα εκπαιδευτικά αποτελέσματα και οι ικανότητες που θα αναπτύξουν οι φοιτητές είναι οι εξής:
εμβάθυνση των βιοχημικών, μικροβιολογικών και γενετικών βάσεων για την κατανόηση των βιοτεχνολογικών εφαρμογών.
Βασική κατανόηση της μεταβολικής μηχανικής και μηχανικής διεργασιών
Εμπέδωση των βασικών βιοτεχνολογικών μεθόδων
Κατανόηση του εύρους των μεθόδων της σύγχρονης βιοτεχνολογίας
Αυτόνομη παραγωγή μίας ανασκόπησης για ένα θέμα
Ανάπτυξη δεξιοτήτων επικοινωνίας, οργάνωσης και συνεργατικότητας
Ανάπτυξη δεξιοτήτων Αγγλικής γλώσσας και τεχνικής ορολογίας
e-mail: ipavlidis@uoc.gr
τηλ.: 2810-545130
Γραφείο: Γ211, Τομέας Βιοχήμειας.
Επίσημη σελίδα εργαστηρίου:http://www.chemistry.uoc.gr/pavlidis
Σελίδα εργαστηρίου στο Facebook: https://www.facebook.com/EnzTechLab
Ενζυμολογία, Κλώνης Ι., 2018, Εκδόσεις Έμβρυο, Κωδικός Εύδοξος: 59397489
Ενζυμική βιοτεχνολογία, Κλώνης Ι. 2015, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, Κωδικός στον Εύδοξο: 356.
Εισαγωγή στα ένζυμα (αμινοξέα, δομή, ονοματολογία, κατηγοριοποίηση, θεωρίες εξειδίκευσης)
Ενζυμική Κινητική
Καταλυτικοί μηχανισμοί
Ρύθμιση (ενεργοποίηση / αναστολή) ενζυμικής δραστικότητας
Ακινητοποίηση βιοκαταλυτών και ενζυμικά σκευάσματα
Βιοδιεργασίες και τύποι βιοαντιδραστήρων
Κατιούσα επεξεργασία
Βιοκαταλυτικές στρατηγικές - αλληλουχίες ενζυμικών αντιδράσεων
Βιοκαταλυτικές εφαρμογές
Εισαγωγή στη μοριακή βιολογία της τεχνικής ανασυνδυασμένου DNA (νουκλεϊκά οξέα, μεταγραφή, μετάφραση, γονίδιο, οπερόνιο, πλασμίδιο)
Τεχνικές μοριακής βιολογίας (PCR, περιοριστικά ένζυμα, ηλεκτροφόρηση DNA, ηλεκτροφόρηση πρωτεϊνών,
Κλωνοποίηση
Γενετική τροποποίηση
Συστήματα έκφρασης
Αποστείρωση - λύση κυττάρων
Καθαρισμός πρωτεϊνών (περιέχει εικονικό εργαστήριο)
Αναλυτικές μέθοδοι προσδιορισμού ενζυμικής δραστικότητας (περιέχει εικονικό εργαστήριο)
Ανάλυση δομής πρωτεϊνών (περιέχει εικονικό εργαστήριο)
Οι ενότητες που αναφέρονται είναι ενδεικτικές και η τελική διδακτέα ύλη μπορεί να διαφέρει.
Για την αξιολόγηση της επίδοσης στο μάθημα λαμβάνεται υπόψη (α) η γραπτή εξέταση στο τέλος του εξαμήνου (60%) και (β) η συμμετοχή στο σεμινάριο (40%).
Η γραπτή εξέταση περιλαμβάνει ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής, αντιστοίχησης, συμπλήρωσης και σύντομης απάντησης.
Το σεμινάριο βαθμολογείται τόσο ως προς την ποιότητα των παρουσιάσεων, όσο και την ενεργή συμμετοχή στην συζήτηση από το κοινό που ακολουθεί.
ο μάθημα έχει ως στόχο την εξοικείωση των φοιτητών και φοιτητριών με διαθεματικές
προσεγγίσεις των Ανθρωπιστικών Επιστημών και της Τεχνητής Νοημοσύνης μέσα από την εξέταση
της έννοιας της αφηγηματικότητας.
Με την επιτυχή ολοκλήρωση του μαθήματος ο φοιτητής θα αποκτήσει τα παρακάτω:
1) εξειδικευμένες γνώσεις και εξοικείωση με φιλοσοφικά ζητήματα που αποτελούν αντικείμενο
γενικότερων συζητήσεων και αντιπαραθέσεων σήμερα σχετικά με το τι σημαίνει ανθρώπινη φύση
και συνείδηση στη διαρκώς μεταβαλλόμενη ψηφιακή εποχή,
2) ικανότητες και δεξιότητες στη διεπιστημονική προσέγγιση των Ανθρωπιστικών
Επιστημών και της ψηφιακής τεχνολογίας, με ιδιαίτερη έμφαση στο ρόλο των αφηγήσεων και της
ενσυναίσθησης,
3) γνώση και εξοικείωση με θεωρίες λογοτεχνίας και την εφαρμογή τους σε ένα ευρύ διαθεματικό
πλαίσιο αφηγήσεων από ποικίλα επιστημονικά πεδία, όπως τη λογοτεχνία, την αφηγηματική
ιατρική, το θέατρο, και τις μουσειακές σπουδές,
4) γνώση και εξοικείωση με την έννοια των «ιδρυμάτων ιστορικής μνήμης» και τον ρόλο τους στην
αξιοποίηση νέων, εναλλακτικών και ψηφιακών πηγών, και αφηγήσεων ειδικότερα, για την
καλλιέργεια ιστορικής ενσυναίσθησης
Στην καθημερινή ζωή, οι αποφάσεις διαμορφώνουν την υγεία μας, τις κοινωνικές αλληλεπιδράσεις, την καριέρα και την συνολική ευεξία μας. Το μάθημα εξερευνά πως οι γνωστικές μεροληψίες – συστηματικά σφάλματα που επηρεάζουν τις κρίσεις και αποφάσεις που παίρνουν οι άνθρωποι – παίζουν έναν αποφασιστικό ρόλο στη διαδικασία λήψης απόφασης. Αυτές οι μεροληψίες συχνά προκύπτουν από σύντομους εμπειρικούς κανόνες οι οποίοι ονομάζονται ευρετικές (heuristics), δηλαδή, συναισθηματικές και κοινωνικές επηροές στις γνωστικές διεργασίες. Αυτό το μάθημα καλύπτει τις θεωρητικές και πρακτικές παραδοχές των γνωστικών μεροληιών, τις επιπτώσεις τους στη λήψη αποφάσεων καθώς και στρατηγικές για να περιοριστούν τα αποτελέσματά τους.
Ο γενικός στόχος αυτού του μαθήματος είναι η ανάλυση και η ερμηνεία των διομαδικών σχέσεων και φαινομένων υιοθετώντας μια ψυχοκοινωνική οπτική. Για το σκοπό αυτό θα γίνει διεξοδική μελέτη της θεωρίας της κοινωνικής ταυτότητας και της αυτοκατηγοριοποίησης καθώς και άλλων θεωριών όπως η θεωρία της σχετικής αποστέρησης και η θεωρία της ρεαλιστικής σύγκρουσης. Θα αναλυθεί η συμβολή των παραπάνω θεωριών για την ερμηνεία της κοινωνικής αλλαγής αλλά και για την ερμηνεία των φαινομένων της προκατάληψης και των διακρίσεων. Επίσης, θα μελετήσουμε κοινωνιοψυχολογικές θεωρίες για τη βελτίωση των διομαδικών σχέσεων όπως η υπόθεση της επαφής. Θα συζητήσουμε την εφαρμογή των παραπάνω μοντέλων και θεωρητικών προτάσεων στο πεδίο της μετανάστευσης και των πολυπολιτισμικών κοινωνιών και θα δοθεί ιδιαίτερη έμφαση στο πως τα μέλη κυρίαρχων και μη κυρίαρχων πολιτισμικά ομάδων διαπραγματεύονται τη συνύπαρξή τους και διαχειρίζονται τις ταυτότητές τους.
Στο παρόν μάθημα οι φοιτητές και οι φοιτήτριες θα ασχοληθούν με τις βασικές έννοιες, επιστημονικές θεωρίες και ερευνητικά αποτελέσματα στο χώρο των εξαρτήσεων από ουσίες (π.χ. αλκοόλ, κάνναβη, οπιούχα, κτλ.) αλλά και συμπεριφορικών εξαρτήσεων (π.χ. τζόγος, χρήση του διαδικτύου, κτλ.).
Το μάθημα έχει ως αφετηρία βασικές θεωρητικές προσεγγίσεις του πεδίου της Κλινικής Ψυχολογίας και της Ψυχολογίας της Υγείας τις οποίες οι φοιτητές/τριες διδάχτηκαν στα πλαίσια των μαθημάτων υποβάθρου (πχ. Βιολογικές Βάσεις Συμπεριφοράς Ι, Ψυχολογία και Υγεία, Ψυχική Υγεία και Ψυχοπαθολογία).
Το μάθημα εστιάζει και εμβαθύνει σε εκείνα τα πεδία μελέτης των παραπάνω ενοτήτων που αφορούν στον ορισμό βασικών εννοιών των εξαρτήσεων, στην παρουσίαση των κλινικών χαρακτηριστικών της εξάρτησης, στους ψυχολογικούς και κοινωνικούς και βιολογικούς παράγοντες ανάπτυξης και διατήρησης της εξάρτησης, στην θεραπευτική αντιμετώπιση των εξαρτήσεων, και σε σύγχρονες πρακτικές έρευνας στις εξαρτήσεις.
Κατά την διάρκεια των διαλέξεων οι φοιτητές/τριες αναμένεται να:
Μπορούν να περιγράψουν με ακρίβεια βασικούς κλινικούς όρους γύρω από τις εξαρτήσεις, όπως «εξάρτηση», «αντοχή», «σύνδρομο στέρησης» κ.τ.λ.
Μπορούν να απαριθμήσουν και περιγράψουν με ακρίβεια τα βασικά κλινικά χαρακτηριστικά των εξαρτήσεων, όπως π.χ. τα κατά DSM V και ICD – 11 κριτήρια διάγνωσης.
Μπορούν να κατονομάσουν και περιγράψουν με ακρίβεια τις ψυχολογικές, κοινωνικές και βιολογικές θεωρίες που επιχειρούν να εξηγήσουν την φύση του φαινομένου της εξάρτησης και του τρόπου ανάπτυξης και διατήρησης του.
Μπορούν να κατονομάσουν και περιγράψουν με ακρίβεια τα βασικά προγράμματα αντιμετώπισης των εξαρτήσεων όπως προγράμματα υποκατάστασης, θεραπευτικές κοινότητες, κτλ.
Μπορούν να αναφέρουν τους τρόπους χρήσης βασικών εργαλείων έρευνας στις εξαρτήσεις, όπως ερωτηματολόγια χρήσης ουσιών αλλά και σύγχρονες μεθόδους συλλογής δεδομένων όπως η Ecological Momentary Assessment.
|
Σκοπός του μαθήματος είναι οι φοιτητές και φοιτήτριες να εμβαθύνουν στην κατανόηση των κοινωνικών διαστάσεων, των ψυχικών ασθενειών και των θεσμών που έχουν οργανωθεί για να τις διαχειριστούν καθώς και τον τρόπο που οι κοινωνικές συνθήκες επηρεάζουν την υγεία. Οι συμμετέχοντες/σες θα έρθουν σε επαφή με τις σημαντικότερες θεωρίες για την κοινωνική μορφοποίηση της ψυχικής ασθένειας καθώς και με τις σύγχρονες εξελίξεις στο χώρο της ψυχικής υγείας. Ιδιαίτερη έμφαση θα δοθεί στην αποσαφήνιση των βασικών όψεων της ανάπτυξης της κοινοτικής ψυχικής υγείας, τον αντίστοιχο περιορισμό των ασυλικού τύπου ψυχιατρικών θεσμών και των σύγχρονων πρακτικών εαυτού που εστιάζονται στην ατομική ευεξία. Προκειμένου οι φοιτητές/τριες να αποκτήσουν και πρακτική γνώση αυτών των θεμάτων οι διαλέξεις θα συνδυαστούν με πρακτικές ασκήσεις, καθώς και με επισκέψεις σε δομές ή φορείς ψυχικής υγείας και παρουσιάσεις ειδικών, επαγγελματιών και μη.
Οι φοιτητές/τριες αναμένεται μετά το πέρας του εξαμήνου:
- Να αναγνωρίζουν την υποκειμενικότητα και ως κοινωνική και πολιτισμική οντότητα. - Να κατανοούν τις δυσκολίες στον ορισμό των ψυχικών ασθενειών. - Να περιγράφουν τις κοινωνικές δυνάμεις που επιδρούν στην ψυχική υγεία και ασθένεια. - Να αξιολογούν τη σημασία της μορφής οργάνωσης του κράτους πρόνοιας στην κοινωνική και πολιτισμική παραγωγή των παραστάσεων αναφορικά με το ψυχικό.
|
Το μάθημα έχεις ως αφετηρία βασικές θεωρητικές προσεγγίσεις του πεδίου της Μεθοδολογίας της Έρευνας και της Στατιστικής Ανάλυσης Δεδομένων τις οποίες οι φοιτητές διδάχτηκαν στα πλαίσια των μαθημάτων υποβάθρου της Μεθοδολογίας της Έρευνας στις Κοινωνικές Επιστήμες Ι και των Στατιστική Ι και ΙΙ.
Ενώ οι φοιτητές και οι φοιτήτριες είναι εξοικειωμένοι με τις παραπάνω προσεγγίσεις, συχνά δεν έχουν την ευκαιρία εκτεταμένης εφαρμογής των γνώσεων αυτών σε πραγματικά παραδείγματα ψυχολογικών ερευνών. Έτσι το εργαστήριο αυτό αποσκοπεί αφενός να βοηθήσει τους φοιτητές και τις φοιτήτριες να θυμηθούν και να αποκρυσταλλώσουν τις γνώσεις που έχουν ήδη αποκτηθεί και αφετέρου να εμβαθύνει στα πεδία μελέτης της Μεθοδολογίας και της Στατιστικής που αφορούν σε πιο προχωρημένες αναλύσεις στατιστικών δεδομένων καθώς και στην καλλιέργεια δεξιοτήτων για την πρακτική εφαρμογή των γνώσεων αυτών στην αποπεράτωση ενός ερευνητικού έργου.
Κατά την διάρκεια των συναντήσεων οι φοιτητές/τριες αναμένεται:
- Να μπορούν, μέσω των πληροφοριών που δίνονται στην Διαδικασία και τα Ερευνητικά Ερωτήματα μιας έρευνας, να εξάγουν τις μεταβλητές που περιλαμβάνει η έρευνα, το επίπεδο μέτρησης των μεταβλητών και τον ερευνητικό σχεδιασμό.
- Να μπορούν να εξηγήσουν σε ποιες περιπτώσεις (χαρακτηριστικά ερευνητικού σχεδιασμού) μπορεί να χρησιμοποιηθεί το κάθε στατιστικό τεστ. Κατ’ επέκταση, να μπορούν να επιλέγουν το σωστό στατιστικό τεστ για την κάθε περίπτωση.
- Να μπορούν να εκτελούν προχωρημένες στατιστικές αναλύσεις μέσω του προγράμματος Jamovi και να ερμηνεύουν τους πίνακες που προκύπτουν .
- Να ξέρουν να συγγράφουν σωστά τις ενότητες “Μεθοδολογία” και “ Αποτελέσματα” μιας ερευνητικής εργασίας.
Στο μάθημα θα γίνει εκπαίδευση στην κατασκευή ενός ερευνητικού πρωτοκόλλου σε επιλεγμένα πειραματικά παραδείγματα από τα επιστημονικά πεδία της Αντίληψης και της Μνήμης.
Θα καλυφθούν όλα τα θέματα που άπτονται της διεξαγωγής μιας απλής έρευνας από βασικά μεθοδολογικά στοιχεία μέχρι την ανάλυση και παρουσίαση των αποτελεσμάτων.
Το σεμινάριο εστιάζει στη μελέτη των νευροψυχολογικών ελλειμμάτων στη σχιζοφρένεια και στη διπολική διαταραχή. Οι φοιτητές και οι φοιτήτριες θα ασχοληθούν με τη μελέτη της νευροβιολογίας της σχιζοφρένειας και της διπολικής διαταραχής, του νευροανατομικού
υποστρώματος, καθώς και των παθοφυσιολογικών μηχανισμών που σχετίζονται με τα ελλείμματα. Παράλληλα, θα παρουσιαστούν τα κλινικά συμπτώματα και οι λειτουργικές δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι ασθενείς, οι μέθοδοι θεραπευτικής αποκατάστασης και θα
συζητηθούν συγκριτικά οι ομοιότητες και οι διαφορές ανάμεσα σε ασθενείς και σε άτομα αυξημένου κινδύνου, με στόχο την κατανόηση της πρώιμης ανίχνευσης και έγκαιρης παρέμβασης.
Μετά την ολοκλήρωση του σεμιναρίου οι φοιτητές/φοιτήτριες αναμένεται:
• να έχουν κατανοήσει την νευροβιολογία, παθοφυσιολογία και τα νευροψυχολογικά ελλείμματα των δύο διαταραχών που διδάχθηκαν και να γνωρίζουν τις παρεμβάσεις θεραπευτικής αποκατάστασης.
• Να γνωρίζουν τον τρόπο αναζήτησης βιβλιογραφίας σε βάσεις δεδομένων.
• Να είναι σε θέση να παρουσιάζουν και να αναλύουν με κριτική σκέψη επιστημονικά ερευνητικά άρθρα.
Στόχος του σεμιναρίου είναι η ανασκόπηση και ανάλυση της συμπτωματολογίας, του νευροβιολογικού υποστρώματος και των νευροψυχολογικών ελλειμμάτων σε κύριες νευροψυχιατρικές διαταραχές, όπως η μείζονα καταθλιπτική διαταραχή, η άνοια, οι αγχώδεις
διαταραχές, οι απομυελινωτικές διαταραχές, οι ενδοκρινικές διαταραχές, και η κατάχρηση ουσιών.
Μετά την ολοκλήρωση του μαθήματος οι φοιτητές αναμένεται να έχουν κατανοήσει :
Στο συγκεκριμένο εργαστήριο, οι φοιτητές και οι φοιτήτριες θα ασχοληθούν με τη διαχείριση και ανάλυση δεδομένων που προκύπτουν από τη μέθοδο των ποσοτικών ημερήσιων ημερολογίων. Η εν λόγω μέθοδος, στην πιο βασική και δομημένη της μορφή, περιλαμβάνει την τακτική συλλογή, κυρίως ποσοτικού χαρακτήρα, αυτό-αναφορών, σε ένα περιορισμένο χρονικό διάστημα. Ο στόχος της μεθόδου είναι η καταγραφή εμπειριών/ψυχολογικών διεργασιών πολύ κοντά στην χρονική τους εμφάνιση. Τα δεδομένα που προκύπτουν από τη μέθοδο, αναφέρονται ως εντατικά διαχρονικά δεδομένα (intensive longitudinal data) και παρουσιάζουν προκλήσεις στην ανάλυση τους που απορρέουν από τις χρονικές εξαρτήσεις των δεδομένων και τα πολλαπλά επίπεδα ανάλυσης.
Το εργαστήριο έχει ως αφετηρία βασικές θεωρητικές προσεγγίσεις του πεδίου της Μεθοδολογίας της Έρευνας και της Στατιστικής Ανάλυσης Δεδομένων τις οποίες οι φοιτητές διδάχτηκαν στο πλαίσιο των μαθημάτων υποβάθρου της Μεθοδολογίας της Έρευνας στις Κοινωνικές Επιστήμες Ι και των Στατιστική Ι και ΙΙ. Το εργαστήριο θα εστιάσει στο μοντέλο μικτών επιδράσεων για τη στατιστική ανάλυση, το οποίο αποτελεί ένα ευέλικτο αναλυτικό εργαλείο που μπορεί να λάβει υπόψη τις πολυπλοκότητες των εντατικών διαχρονικών δεδομένών.
Κατά την διάρκεια των συναντήσεων οι φοιτητές/τριες αναμένεται:
- Να μπορούν να εξηγήσουν τους διαφορετικούς τρόπους με τους οποίους μπορούν να συλλεχθούν τα εντατικά διαχρονικά δεδομένα (interval, signal, event contingent methods).
- Να μπορούν να επιλέξουν κατάλληλα ψυχομετρικά εργαλεία για την έρευνα τους
- Να μπορούν να δημιουργήσουν κατάλληλες βάσεις δεδομένων με τη βοήθεια του excel και να μετατρέπουν τα δεδομένα από wide σε long
- Να μπορούν να εξηγήσουν την έννοια της ενδοατομικής διακύμανσης
- Να μπορούν να εκτιμήσουν το ποσοστό της ενδοατομικής διακύμανσης μιας μεταβλητής με τη βοήθεια πολυεπίπεδων μοντέλων στο πρόγραμμα Jamovi.
- Να μπορούν να εκτιμήσουν την ενδοατομική συσχέτιση δύο μεταβλητών με το πρόγραμμα Jamovi
- Να μπορούν να εκτιμήσουν την επίδραση ατομικών διαφορών σε ενδοατομικές σχέσεις με το πρόγραμμα Jamovi
Σκοπός του σεμιναρίου είναι οι φοιτητές και φοιτήτριες να εμβαθύνουν στη σύγχρονη βιβλιογραφία που αφορά στις κοινωνικές και ψυχολογικές διαστάσεις των σπορ και της αναψυχής. Με αφετηρία τις θεωρητικές προσεγγίσεις για τις σύγχρονες πρακτικές εαυτού, οι συμμετέχοντες/σες θα εμβαθύνουν στον τρόπο που τα σπορ και η αναψυχή διαμορφώνουν ένα συναισθηματικό πλαίσιο επιμέλειας εαυτού. Δεδομένου ότι ο αθλητισμός και τα σπορ είναι πεδία όπου η ψυχολογία ως εφαρμοσμένη επιστήμη και ως ερευνητικό πλαίσιο έχει ολοένα και μεγαλύτερη επίδραση και εμπλοκή, η μελέτη της ειδικής βιβλιογραφίας που εστιάζεται στην σχέση πρακτικών εαυτού, συναισθημάτων, ελεύθερου χρόνου, αναψυχής και αθλητικών θεσμών θα επιτρέψει στους φοιτητές/τριες να κατανοήσουν σε βάθος τα κοινωνικά πρότυπα που σχετίζονται με τον ανταγωνισμό, τη διακινδύνευση, την ανάληψη ρίσκου, τη σχέση με τη φύση και το σώμα.
Μέσω της παρακολούθησης των γενικών-εισαγωγικών και στοχευμένων διαλέξεων, της μελέτης της βιβλιογραφίας αιχμής σε ειδικά θέματα ψυχολογίας των σπορ και της αναψυχής, της συζήτησης στην τάξη οπτικοακουστικού υλικού (ντοκιμαντέρ, προφορικές μαρτυρίες και γραπτά τεκμήρια) και της εργασίας ατομικά και ανά ομάδες σε συναφή ζητήματα, οι φοιτητές και φοιτήτριες αναμένεται:
- Να κατανοήσουν τις βασικές όψεις των διαδικασιών εξατομίκευσης.
- Να κατανοήσουν τις σύγχρονες ενσώματες πρακτικές εαυτού.
- Να κατανοήσουν τη σχέση με τη φύση όπως διαμορφώνεται μέσω της αναψυχής.
- Να εμβαθύνουν τις γνώσεις τους στην ειδική βιβλιογραφία περί των ψυχολογικών διαστάσεων της αναψυχής και των σπορ.
- Να κατανοήσουν τις μείζονες δεοντολογικές διαστάσεις της εφαρμογής της ψυχολογίας σε περιβάλλοντα πρωταθλητισμού και έντονης σωματικής καταπόνησης.
- Να εξασκηθούν στην ανάλυση εμπειρικών περιπτώσεων σωματικών ετεροδοξιών (έμφυλων και αρτιμέλειας), τόσο στο πεδίο των σπορ όσο και της αναψυχής.
- Να μπορούν να αναλύουν τις ιδεολογικές διαστάσεις των συναισθημάτων, της σχέσης με τον εαυτό και των σωματικών πρακτικών στο συγκείμενο της σύγχρονης κοινωνίας.
- Να είναι σε θέση να μελετήσουν, να κατανοήσουν και να παρουσιάσουν ένα θέμα αιχμής στο πεδίο της ψυχολογίας των σπορ και της αναψυχής.
Να είναι σε θέση να συγγράψουν μια διεπιστημονικά προσανατολισμένη εργασία που να αναφέρεται σε πραγματικά γεγονότα της σύγχρονης ιστορίας των σπορ και της αναψυχής.
Ένα σεμινάριο για όσους-ες επιλέξουν φοιτητοκεντρικές προσεγγίσεις στην ασύγχρονη μάθηση μέσω e-learn.
Η σχεδόν απανταχούσα δυνατότητα σύνδεσης στο διαδίκτυο και χρήσης φυλλομετρητών του
Ιστού έχει καταστήσει επωφελή (αν όχι απαραίτητη) τη χρήση πληροφοριακών συστημάτων
μέσω του διαδικτύου. H διαφορά των διαδικτυακών εφαρμογών σε σχέση με τις παραδοσιακές
εφαρμογές βρίσκεται στο γεγονός ότι η πλατφόρμα εγκατάστασης και λειτουργίας είναι το
διαδίκτυο. Το διαδίκτυο ως πλατφόρμα υποδομής έχει ιδιαίτερα χαρακτηριστικά τα οποία
καθιστούν και την ανάπτυξη διαδικτυακών εφαρμογών διαφορετική και ιδιαίτερη. Για
παράδειγμα, οι λειτουργίες εισόδου και εξόδου του συστήματος θα πρέπει να υποστηριχθούν
μέσω των δυνατοτήτων και των τεχνολογιών που προσφέρουν οι φυλλομετρητές (front-end), ενώ
η επιχειρησιακή λογική του συστήματος (που ενδεχομένως να είναι ήδη υλοποιημένη), πρέπει να
ενθυλακωθεί ώστε να είναι εκτελέσιμη μέσω των διακομιστών του Ιστού και του state-less
πρωτοκόλλου HTTP (back-end). Γενικά, ο διαδικτυακός προγραμματισμός ασχολείται με την
ανάπτυξη εφαρμογών στο ανώτερο επίπεδο του TCP/IP πρωτοκόλλου (application layer).
Professor: Prof. Tsamardinos Ioannis
(tsamard@csd.uoc.gr)
Assistants:
Kalouris Dimitris
(jimkal@csd.uoc.gr)
Myrtakis Nikos
(myrtakis@csd.uoc.gr)
Mailing List:
hy577-list@csd.uoc.gr
Lectures:
Lectures Monday-Wednesday 10.00-12.00 A121
Recitation Friday 16.00-18.00 A121
Taught by Δρ. Παπουτσόγλου Γεώργιος
(g.papoutsoglou@uoc.gr)
(Dr. Papoutsoglou Georgios)
Supervised by Καθ. Τζιρίτας Γεώργιος
(Prof. Tziritas Georgios)
Teaching Assistances
Γιακουμάκης Θεόδωρος-Μάριος
(tmgiakoumakis@csd.uoc.
(Giakoumakis Theodoros-Marios)
Καραγιαννάκη Ιουλία
(jkarayan@csd.uoc.gr)
(Karagiannaki Ioulia)
Course Mailing List
hy577-list@csd.uoc.gr
|
Αντικείμενο του μαθήματος είναι η πολιτική, θεσμική και πολιτισμική δημιουργικότητα των πόλεων της βόρειας Ιταλίας στον μέσο και ύστερο μεσαίωνα. Κατά την περίοδο αυτή, η Ιταλία, παράλληλα με τη θεσμική καινοτομία, γνωρίζει μεγάλη οικονομική ανάπτυξη ενώ στον πολιτισμικό τομέα πρωταγωνιστεί στο φαινόμενο της Αναγέννησης. Μεταξύ 11ου και 12ου αιώνα, στην βόρεια και κεντρική Ιταλία, επικρατεί μια νέα μορφή πολιτειακής οργάνωσης: η αυτόνομη αστική κοινότητα, ένα πολιτικό σύστημα διαφορετικό από τη μοναρχία ή την τοπική ηγεμονία, προϊόντα της επικράτησης φεουδαρχικών σχέσεων. Πρόκειται για σύστημα με πολυμελείς διοικητικούς και κυβερνητικούς θεσμούς που παραπέμπουν στην πολιτική πολυφωνία. Η περίοδος ακμής του κοινοτικού συστήματος (12ος-13ος αι.) συμπίπτει με περίοδο δημογραφικής αύξησης και οικονομικής-εμπορικής εξάπλωσης, καθώς και πνευματικής-καλλιτεχνικής άνθισης. Τον 14ο και 15ο αιώνα, ωστόσο, και ενώ συνεχίζεται η οικονομική και πολιτισμική ακμή, επικρατούν στην Ιταλία αριστοκρατικές και ολιγαρχικές τάσεις· οι κοινότητες μεταμορφώνονται σε αυταρχικά καθεστώτα, τις Δεσποτείες, με ολιγομελή κυβερνητικά όργανα και περιορισμένη εκπροσώπηση. Αυτή η μεταβολή θα ερμηνευθεί στο πλαίσιο της ιστοριογραφικής συζήτησης για τον ρόλο των μεσαιωνικών ιταλικών πόλεων στη διαμόρφωση θεμελιωδών γνωρισμάτων της νεότερης εποχής. |
Το μάθημα εξετάζει την πολιτική, οικονομική, κοινωνική, και πολιτισμική πορεία μιας Αυτοκρατορίας που δημιούργησε ο Μεγάλος Πέτρος τον 17ο αιώνα και μιας υπερδύναμης του 20ού αιώνα που προσπαθήσει να ξαναστήσει ο Πούτιν τον 21ο αιώνα. Παρά τους μεγάλους της λογοτέχνες, τον Πούσκιν, τον Ντοστογιέφσκυ, τον Τολστόϊ ή τον Μαξίμ Γκόρκι, για όλη τη Δύση η Ρωσία ήταν και είναι μακρινή. Οι Ευρωπαίοι και οι Αμερικανοί μέχρι τον Ψυχρό Πόλεμο δεν μάθαιναν ρωσικά και δεν μελετούσαν την χώρα και έτσι η Ρωσία παρέμενε «ένα μυστήριο». Η μοναδικότητα του σοβιετικού καθεστώτος και η έλλειψη επικοινωνίας με την Ανατολική Ευρώπη στο δεύτερο μισό του 20ού αιώνα μεγένθυνε το στοιχείο του μυστηρίου. Ήταν μια χώρα τόσο κοντά και τόσο μακριά από την Δυτική Ευρώπη και τη Μεσόγειο. Ακόμα και η ορθοδοξία της φάνταζε εξωτική για τη Δύση. Ο αντίκτυπος όμως της Ρωσικής επανάστασης, η κραταιά Σοβιετική Ένωση και το κομμουνιστικό σύστημα που εξακολουθεί να κυβερνά την Κίνα, την πολυπληθέστερη χώρα του κόσμου, ήταν και παραμένει τεράστιος Από την ίδρυση της η Ρωσία περιλάμβανε λαούς που δεν ήταν Ρώσοι ή Σλάβοι αλλά που οι Ρώσοι τους θεωρούσαν αναπόσπαστο μέρος της κοινωνίας τους, όμως λίγα γνωρίζει η δυτικοευρωπαϊκή ιστοριογραφία ακόμα και σήμερα για την πολυπολιτισμικότητά της. Αποτελεί την μεγαλύτερη γεωγραφικά χώρα του κόσμου: μέχρι το 1917 η Ρωσική Αυτοκρατορία είχε επεκταθεί προς Ανατολάς μέχρι τη Σιβηρία και τον Ειρηνικό, ωκεανό και στο Νότο μέχρι τη Μαύρη Θάλασσα. Η Σοβιετική Ένωση διατήρησε τα εδάφη και κατάφερε μέσα σε εβδομήντα χρόνια να αναπτύξει μια οικονομία καθυστερημένη σε υπερδύναμη, πληρώνοντας όμως ένα κόστος που την έφερε στη διάλυσή της. Το 1991 δημιουργήθηκε η Ρωσική Ομοσπονδία πιο συρρικνωμένη γεωγραφικά που κατάφερε όμως σε λίγα χρόνια να αποκτήσει οικονομική δύναμη. Σκοπός του μαθήματος είναι να αναλύσει σφαιρικά μια χώρα και έναν λαό των οποίων οι επιλογές καθόρισαν την πορεία του κόσμου και της Ελλάδας.
Το μάθημα εξετάζει την ιστορία του ελληνικού τουρισμού μέσα στο πλαίσιο της ανάπτυξης του ευρωπαϊκού τουρισμού στη διάρκεια του 19ου και 20ού αιώνα. H Ελλάδα σήμερα συγκαταλέγεται στους 15 πιο δημοφιλείς τουριστικούς προορισμούς στον κόσμο και θεωρείται ένας από τους κύριους ευρωπαϊκούς προορισμούς. Σημειώνεται ότι η Ευρώπη δέχεται περισσότερο από το 50% των διεθνών αφίξεων τουρισμού. Ο τουρισμός αποτελεί έναν από τους κύριους τομείς στην οικονομία της χώρας συμβάλλοντας το 2024 στο 22% του ελληνικού ΑΕΠ. Εκατό χρόνια πριν αυτή η εξέλιξη ήταν αδιανόητη. Πως έγινε;
Ο τουρισμός μπορεί να εννοηθεί ως αποτέλεσμα της μεγάλης μεταβολής στην πολιτισμική συγκρότηση του Δυτικού κόσμου μετά την βιομηχανική επανάσταση, με την εκ νέου ανακάλυψη του ελεύθερου χρόνου, του περιηγητισμού, των νέων καταναλωτικών προτύπων και μιας νέας άποψης γύρω από τη υγεία, της σημασίας του νερού ως θεραπευτικού μέσου. Η οικονομική ανάπτυξη της Ελλάδας και ο σταδιακός εκσυγχρονισμός της κατά τον 19ο αιώνα, σε συνδυασμό με τα αυξανόμενα εισοδήματα των Δυτικοευρωπαίων και τις μεγάλες τεχνολογικές εξελίξεις στον κλάδο των μεταφορών ιδίως μέσω τρένων και ατμόπλοιων, έκαναν την Ελλάδα ορατή ως τουριστικό προορισμό. Η αρχαία ελληνική κληρονομιά, το φυσικό κάλλος και τα χιλιάδες χιλιόμετρα ακτογραμμής του παράλιου ηπειρωτικού και νησιωτικού χώρου συνέβαλαν σε αυτήν την κατεύθυνση.
Η αναβίωση των Ολυμπιακών Αγώνων το 1896 θεωρείται ως η γέννηση του σύγχρονου ελληνικού τουρισμού. Η δεκαετία του 1890 ήταν επίσης η περίοδος που προσδιορίστηκε ως η αρχή των πρώτων καλοκαιρινών θέρετρων στη Δυτική Ευρώπη. Και στα τέλη του 19ου αιώνα, το αρχέτυπο του μεσογειακού τουριστικού προορισμού βρίσκεται στη Νίκαια και στη Γαλλική Ριβιέρα, γνωστή και ως Κυανή Ακτή, Είναι η εποχή της μπελ επόκ όπου πλούσιοι Έλληνες έχτισαν εξοχικές κατοικίες κατά μήκος της ακτογραμμής νότια της Αθήνας, στο Φάληρο, ενώ πολυτελή παραθαλάσσια ξενοδοχεία, χτίστηκαν στις αρχές του 20ού αιώνα.
Τα ιαματικά λουτρά, μια μακρόχρονη ευρωπαϊκή παράδοση, έγιναν πολύ της μόδας και δημοφιλή στην Ελλάδα μέχρι τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο. Κατά τη διάρκεια του Μεσοπολέμου, σημειώθηκε εκτεταμένη ανάπτυξη των ιαματικών μεταλλικών πηγών και των λουτρόπολης, μαζί με παραθαλάσσια θέρετρα, όπου οι Αθηναίοι «ανακάλυψαν» τα «μπαιν μιξτ», τα μικτά μπάνια ανδρών και γυναικών. Αυτή είναι η εποχή που οι διακοπές κατοχυρώθηκαν ως καθολικό δικαίωμα και η εργατική και η μεσαία τάξη γνώρισαν περισσότερο ελεύθερο χρόνο, μαζί με αυξήσεις της καταναλωτικής ζήτησης. Στη μεταπολεμική περίοδο, η κοινωνικοοικονομική ανάπτυξη σήμαινε ότι οι διακοπές είχαν ήδη καθιερωθεί ως παγκόσμιο δικαίωμα στις περισσότερες βιομηχανικές ευρωπαϊκές χώρες. Αυτή η μεταπολεμική εποχή έγινε μάρτυρας της μετατροπής του τουρισμού από ένα είδος πολυτελείας σε σύμβολο ισότητας στην κοινωνία και του δικαιώματος συμμετοχής σε μια κοινωνία διευρυνόμενης ευδαιμονίας και κατανάλωσης.
Στην Ελλάδα, μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, ο τουρισμός έγινε εθνική επιλογή της κυβερνητικής πολιτικής για την ελληνική ανάπτυξη. Το ελληνικό κράτος παρείχε το θεσμικό και νομικό πλαίσιο, παράλληλα με τη διαμόρφωση συγκοινωνιακών και ξενοδοχειακών υποδομών. Για το σκοπό αυτό, η ίδρυση του Ελληνικού Εθνικού Οργανισμού Τουρισμού, το 1951, εισήγαγε ένα εκτεταμένο κρατικό πρόγραμμα άμεσης χρηματοδότησης, επενδύσεων και ανάπτυξης τουριστικών υποδομών, το οποίο σύντομα ενισχύθηκε από ιδιωτικές επενδύσεις. Προωθήθηκαν επίσης οι αεροπορικές μεταφορές. Η αγορά της ΤΑΕ, της μικρής ελληνικής εθνικής αεροπορικής εταιρείας από τον Αριστοτέλη Ωνάση το 1957, η μετατροπή της σε Ολυμπιακή Αεροπορία και η επέκταση του εσωτερικού και διεθνούς δικτύου της, διευκόλυναν την κινητικότητα των τουριστών. Τη δεκαετία του 1960, το χαμηλό κόστος ζωής τόσο στην Ισπανία όσο και στην Ελλάδα προσέφερε σημαντικά οφέλη σε σύγκριση με άλλες τοποθεσίες. Ήταν η εποχή των «baby boomers» που ήταν γνωστοί στην Ελλάδα ως «λετσοτουρίστες, δηλαδή νεαροί φοιτητές της μεσαίας και ανώτερης τάξης, μορφωμένοι και διανοούμενοι. H απογείωση του μαζικού τουρισμού μετά τη δεκαετία του 1970 και των μεγάλων ευρωπαϊκών εταιρειών διαχειριστών ταξιδιών αναψυχής, των «tour operators», απογείωσε και τον τουρισμό στην Ελλάδα.
Η Μαθηματική Μοντελοποίηση αφορά τη μελέτη του φυσικού κόσμους μέσω μαθηματικών.
Μετά την επιτυχή ολοκλήρωση του μαθήματος οι φοιτητές θα είναι σε θέση να έχουν επιτύχει:
1. Κατανόηση της κατασκευής μαθηματικών μοντέλων στις θετικές επιστήμες.
2. Κατανόηση εννοιών θεωρητικής μηχανικής.
3. Αποκτήσει δεξιότητα στη χρήση μαθηματικών μεθόδων (απειροστικού λογισμού, διανυσματικής ανάλυσης, διαφορικών εξισώσεων κ.α.) για την λύση προβλημάτων μαθηματικής μοντελοποίησης.
4. Δεξιότητες στον εντοπισμό και χρήση μαθηματικών μεθόδων για την ποιοτική μελέτη των μοντέλων και την εύρεση λύσεων.
Διδάσκοντες: Ε. Κριτσωτάκης, Γ. Χλουβεράκης
Αντικειμενικοί Στόχοι:
Το μάθημα απευθύνεται σε συχνούς "καταναλωτές" στατιστικών αναλύσεων και η έμφαση δίδεται στην ορθή επιλογή και ερμηνεία των θεμελιωδών βιοστατιστικών μέτρων και μεθόδων, με ειδικότερους στόχους να είναι:
Ενδεικτική ύλη και προγραμματισμός μαθημάτων:
Δεξιότητες που θα αποκτήσουν οι φοιτητές/-τριες:
Βιβλιογραφία:
MPH-203 Βιοστατιστική ΙΙ
Διδάσκοντες: Γρηγόρης Χλουβεράκης, Ευάγγελος Κριτσωτάκης
Στοιχεία μαθήματος: 2o Εξάμηνο, Υποχρεωτικό μάθημα για την Εξειδίκευση στην Επιδημιολογία, Ω.Δ.Ε. 46 / Δ.Μ.4
Τύπος: Παραδόσεις και πρακτική εξάσκηση σε Η/Υ
Αντικειμενικοί στόχοι του μαθήματος:
Δεξιότητες που θα αποκτήσει ο μεταπτυχιακός φοιτητής/-τρια στο τέλος του μαθήματος:
Περιεχόμενο του μαθήματος:
Συνιστώμενη βιβλιογραφία προς μελέτη:
Διδακτικές και μαθησιακές μέθοδοι:
Μέθοδοι Αξιολόγησης / Βαθμολόγησης:
Η τελική βαθμολογία στο μάθημα προκύπτει εξ ολοκλήρου από γραπτή εξέταση, με τη χρήση στατιστικού λογισμικού σε Η/Υ, στο τέλος του εξαμήνου. Οι φοιτητές/-τριες αξιολογούνται στην αποδεδειγμένη ικανότητά τους να επιλέξουν, εφαρμόσουν και ερμηνεύσουν σωστά τις βιο-στατιστικές τεχνικές και μεθόδους που πραγματεύεται το μάθημα, αναλύοντας στον Η/Υ σύνολα δεδομένων από πραγματικές ερευνητικές μελέτες και απαντώντας σε αντίστοιχα ερευνητικά ερωτήματα ή αξιολογώντας συγκεκριμένες ερευνητικές υποθέσεις.
SSC104 - Ερευνητική Μεθοδολογία - Βιοστατιστική
Υπεύθυνος μαθήματος: Ευάγγελος Κριτσωτάκης
Διδάσκοντες: Ευάγγελος Κριτσωτάκης, Γρηγόρης Χλουβεράκης, Σταμάτης Καρακωνσταντής
Διδακτικές μονάδες: 5ECTS (15 ΔΩ)
Στόχος του μαθήματος είναι να δώσει στους φοιτητές/-τριες τις γνώσεις και δεξιότητες που είναι απαραίτητες προκειμένου να ηγηθούν ή να συμβάλλουν στο σχεδιασμό ερευνητικών εργασιών, να γνωρίζουν τα βασικά στατιστικά μέτρα και τις μεθόδους για την ανάλυση ιατρικών μελετών και να αξιολογούν κριτικά τις δημοσιευμένες ερευνητικές εργασίες. Το μάθημα απευθύνεται σε συχνούς "καταναλωτές" στατιστικών αναλύσεων και η έμφαση δίδεται στην ορθή επιλογή και ερμηνεία των βιοστατιστικών μέτρων και τεχνικών σε συνδυασμό με τον κατάλληλο ερευνητικό σχεδιασμό.
Η ύλη του μαθήματος ξεκινά με ανασκόπηση των βασικών εννοιών και μεθόδων της Βιοστατιστικής ώστε να εμπεδωθούν ή/και συμπληρωθούν οι γνώσεις που αποκτήθηκαν σε προπτυχιακό επίπεδο. Έπειτα, αναπτύσσονται οι ερευνητικοί σχεδιασμοί, τόσο για μελέτες παρατήρησης όσο και για πειραματικές μελέτες, και εξηγούνται οι μέθοδοι καθορισμού του μεγέθους δείγματος και της στατιστικής ισχύος της μελέτης και η επιλογή των κατάλληλων μέτρων συσχέτισης ή επίδρασης ανά ερευνητικό σχέδιο και οι αντίστοιχες μέθοδοι επαγωγικής στατιστικής. Καλύπτονται μέθοδοι ανάλυσης ποιοτικών δεδομένων, ποσοτικών δεδομένων και δεδομένων επιβίωσης ή χρόνων-μέχρι-την-έκβαση (time-to-event data). Διδάσκονται τα βασικά μοντέλα πολλαπλής παλινδρόμησης (γραμμική, λογιστική, Cox) με έμφαση στους τρόπους χρήσης τους, τις προϋποθέσεις εφαρμογής τους και την ερμηνεία των αποτελεσμάτων. Τέλος, το μάθημα καλύπτει βασικές έννοιες και τεχνικές δευτερογενούς σύνθεσης και μετα-ανάλυσης των αποτελεσμάτων ανεξάρτητων μελετών.
Προγραμματισμός διαλέξεων: