Σύστημα Ηλεκτρονικής Μάθησης Πανεπιστημίου Κρήτης

Οι πρόσφατες τεχνολογικές εξελίξεις στο πεδίο της τεχνητής νοημοσύνης μπορούν να μας οδηγήσουν σε μια μοναδική καμπή της ανθρώπινης ιστορίας. Οι προσπάθειες δημιουργίας ευφυών μηχανών βαθιάς τεχνητής μάθησης, εγείρουν φιλοσοφικά ερωτήματα σχετικά με τα κριτήρια για την αξιολόγηση του τρόπου με τον οποίο η νοημοσύνη, η συνείδηση, η σκέψη και, πιθανώς, η δημιουργικότητα θα μπορούσαν να εφαρμοστούν σε μηχανές, αλγορίθμους και υβριδικές μορφές ύπαρξης. Είναι πραγματικά δυνατό για ένα τεχνητό σύστημα να επιτύχει γνήσια νοημοσύνη, δηλαδή σκέψεις, συνείδηση, αισθήσεις, ακόμα και συναισθήματα; Τι θα σήμαινε αυτό και πώς θα μπορούσαμε να ξέρουμε αν έχει πράγματι επιτευχθεί; Θα μπορούσε το ίδιο να ισχύει και για τη φαντασία και τη δημιουργικότητα; Υπάρχει περίπτωση εμείς οι ίδιοι να αποτελούμε τεχνητή νοημοσύνη; Ή θα μπορούσε, υπό ορισμένες προϋποθέσεις, μηχανές τεχνητής νοημοσύνης να θεωρηθούν ως πρόσωπα; Εάν ναι, πώς θα επηρεάσει αυτό τον τρόπο με τον οποίο θα έπρεπε να αντιμετωπίζονται και τι θα έπρεπε να αναμένεται από αυτές; Οι αναδυόμενες ψηφιακές τεχνολογίες με εντυπωσιακές δυνατότητες φαίνεται ήδη να λειτουργούν με τρόπους και συνέπειες που αδυνατούμε να κατανοήσουμε στην πληρότητά τους. Ποιες είναι λοιπόν οι μεγάλες προκλήσεις, τόσο οι κίνδυνοι όσο και οι ευκαιρίες, που φανερώνονται μπροστά μας; 

Στο πλαίσιο του μαθήματος, μέσα από μια αναλυτική και κριτική εξέταση πρωτοποριακών φιλοσοφικών θεωριών και καινοτομικών τεχνολογικών ερευνών, θα επιχειρήσουμε να κατανοήσουμε συγκλίσεις και αποκλίσεις ανάμεσα στην ανθρώπινη και στην τεχνητή νοημοσύνη και δημιουργικότητα. Στόχος θα είναι να εμβαθύνουμε στα φιλοσοφικά θεμέλια της τεχνητής νοημοσύνης, συμπεριλαμβανομένων ερωτημάτων που αφορούν τη φύση, τη μορφή, το περιεχόμενο και τα (μη-)όρια της νοημοσύνης, της συνείδησης, της φαντασίας και της μηχανικής και βαθιάς μάθησης. Θα αναλύσουμε κριτικά τις κοινωνικο-πολιτικές και ηθικές διαστάσεις της τεχνητής νοημοσύνης, εξετάζοντας ζητήματα όπως η αλγοριθμική μεροληψία, οι ανησυχίες για το απόρρητο, ο κοινωνικός αντίκτυπος των αυτόνομων συστημάτων κ.ά. Το μάθημα θα επικεντρωθεί επίσης στην πρόσφατη εμφάνιση της τεχνητής δημιουργικότητας, δηλαδή στη διερεύνηση της πιθανής ικανότητας των συστημάτων ΤΝ να αυτομετασχηματίζονται και να παράγουν αυτόνομα δημιουργικά και αυθεντικά έργα ή/και να συμμετέχουν σε άλλες δημιουργικές δραστηριότητες. Στο πλαίσιο αυτής της διερεύνησης, θα εξερευνήσουμε εκ νέου τη φύση της ανθρωπινότητάς μας, τι την συγκροτεί και τι μπορεί να την εξελίξει περαιτέρω. 

Στο εισαγωγικό μάθημα θα εξετάσουμε αφενός (α) τα κύρια φιλοσοφικά ερωτήματα που εγείρονται σε σχέση με τις επιστήμες και αφορούν: την έννοια της επιστημονικής εξήγησης και του επιστημονικού νόμου, την έννοια της επιστημονικής ορθολογικότητας και την ιδέα της επιστημονικής προόδου, την έννοια του αντικειμένου μιας επιστήμης και την ιδέα της ενότητας των επιστημών, τη σχέση μεταξύ φυσικών και κοινωνικών επιστημών, τη σχέση της φιλοσοφίας με τις επιμέρους επιστήμες. Αφετέρου, σε συνάφεια με τα παραπάνω, θα παρακολουθήσουμε (β) κεντρικούς σταθμούς της φιλοσοφίας της επιστήμης από τον Μεσοπόλεμο μέχρι σήμερα: τον λογικό θετικισμό του Κύκλου της Βιέννης,  τη διαψευσιοκρατία του Πόππερ [Popper], τις ολιστικές θέσεις των Ντυέμ [Duhem] και Κουάιν [Quine], την ιστοριστική στροφή της δεκαετίας του 1960 (Κουν [Kuhn], Λάκατος [Lakatos], Φάιεραμπεντ [Feyerabend]), νεότερες εξελίξεις όπως την αναβίωση του επιστημονικού ρεαλισμού και τις παραλλαγές του.