
- Teacher: Βασιλική Φωσκόλου

Στο εισαγωγικό μάθημα θα εξετάσουμε αφενός (α) τα κύρια φιλοσοφικά ερωτήματα που εγείρονται σε σχέση με τις επιστήμες και αφορούν: την έννοια της επιστημονικής εξήγησης και του επιστημονικού νόμου, την έννοια της επιστημονικής ορθολογικότητας και την ιδέα της επιστημονικής προόδου, την έννοια του αντικειμένου μιας επιστήμης και την ιδέα της ενότητας των επιστημών, τη σχέση μεταξύ φυσικών και κοινωνικών επιστημών, τη σχέση της φιλοσοφίας με τις επιμέρους επιστήμες. Αφετέρου, σε συνάφεια με τα παραπάνω, θα παρακολουθήσουμε (β) κεντρικούς σταθμούς της φιλοσοφίας της επιστήμης του 20ου αιώνα: τον λογικό θετικισμό του Κύκλου της Βιέννης, τη διαψευσιοκρατία του Πόππερ [Popper], τις ολιστικές θέσεις των Ντυέμ [Duhem] και Κουάιν [Quine], την ιστοριστική στροφή της δεκαετίας του ’60 (Κουν [Kuhn], Λάκατος [Lakatos], Φάιεραμπεντ [Feyerabend]), νεότερες εξελίξεις όπως την αναβίωση του επιστημονικού ρεαλισμού και τις παραλλαγές του.



Στο παρόν μάθημα οι φοιτητές και οι φοιτήτριες θα ασχοληθούν με τις βασικές έννοιες, επιστημονικές θεωρίες και ερευνητικά αποτελέσματα στο χώρο των εξαρτήσεων από ουσίες (π.χ. αλκοόλ, κάνναβη, οπιούχα, κτλ.) αλλά και συμπεριφορικών εξαρτήσεων (π.χ. τζόγος, χρήση του διαδικτύου, κτλ.).
Το μάθημα έχει ως αφετηρία βασικές θεωρητικές προσεγγίσεις του πεδίου της Κλινικής Ψυχολογίας και της Ψυχολογίας της Υγείας τις οποίες οι φοιτητές/τριες διδάχτηκαν στα πλαίσια των μαθημάτων υποβάθρου (πχ. Βιολογικές Βάσεις Συμπεριφοράς Ι, Ψυχολογία και Υγεία, Ψυχική Υγεία και Ψυχοπαθολογία).
Το μάθημα εστιάζει και εμβαθύνει σε εκείνα τα πεδία μελέτης των παραπάνω ενοτήτων που αφορούν στον ορισμό βασικών εννοιών των εξαρτήσεων, στην παρουσίαση των κλινικών χαρακτηριστικών της εξάρτησης, στους ψυχολογικούς και κοινωνικούς και βιολογικούς παράγοντες ανάπτυξης και διατήρησης της εξάρτησης, στην θεραπευτική αντιμετώπιση των εξαρτήσεων, και σε σύγχρονες πρακτικές έρευνας στις εξαρτήσεις.
Κατά την διάρκεια των διαλέξεων οι φοιτητές/τριες αναμένεται να:
Μπορούν να περιγράψουν με ακρίβεια βασικούς κλινικούς όρους γύρω από τις εξαρτήσεις, όπως «εξάρτηση», «αντοχή», «σύνδρομο στέρησης» κ.τ.λ.
Μπορούν να απαριθμήσουν και περιγράψουν με ακρίβεια τα βασικά κλινικά χαρακτηριστικά των εξαρτήσεων, όπως π.χ. τα κατά DSM V και ICD – 11 κριτήρια διάγνωσης.
Μπορούν να κατονομάσουν και περιγράψουν με ακρίβεια τις ψυχολογικές, κοινωνικές και βιολογικές θεωρίες που επιχειρούν να εξηγήσουν την φύση του φαινομένου της εξάρτησης και του τρόπου ανάπτυξης και διατήρησης του.
Μπορούν να κατονομάσουν και περιγράψουν με ακρίβεια τα βασικά προγράμματα αντιμετώπισης των εξαρτήσεων όπως προγράμματα υποκατάστασης, θεραπευτικές κοινότητες, κτλ.
Μπορούν να αναφέρουν τους τρόπους χρήσης βασικών εργαλείων έρευνας στις εξαρτήσεις, όπως ερωτηματολόγια χρήσης ουσιών αλλά και σύγχρονες μεθόδους συλλογής δεδομένων όπως η Ecological Momentary Assessment.