Σύστημα Ηλεκτρονικής Μάθησης Πανεπιστημίου Κρήτης

Το μάθημα εξετάζει την πολιτική, οικονομική, κοινωνική,  και πολιτισμική πορεία μιας Αυτοκρατορίας που δημιούργησε ο Μεγάλος Πέτρος τον 17^ο αιώνα και μιας υπερδύναμης του 20ού αιώνα που προσπαθήσει να ξαναστήσει ο Πούτιν τον 21^ο αιώνα. Παρά τους μεγάλους της λογοτέχνες, τον Πούσκιν, τον Ντοστογιέφσκυ, τον Τολστόϊ ή τον Μαξίμ Γκόρκι, για όλη τη Δύση η Ρωσία ήταν και είναι μακρινή. Οι Ευρωπαίοι και οι Αμερικανοί μέχρι τον Ψυχρό Πόλεμο δεν μάθαιναν ρωσικά και δεν μελετούσαν την χώρα και έτσι η Ρωσία παρέμενε «ένα μυστήριο». Η μοναδικότητα του σοβιετικού καθεστώτος και η έλλειψη επικοινωνίας με την Ανατολική Ευρώπη στο δεύτερο μισό του 20ού αιώνα μεγένθυνε το στοιχείο του μυστηρίου. Ήταν μια χώρα τόσο κοντά και τόσο μακριά από την Δυτική Ευρώπη και τη Μεσόγειο. Ακόμα και η ορθοδοξία της φάνταζε εξωτική για τη Δύση. Ο αντίκτυπος όμως της Ρωσικής επανάστασης, η κραταιά Σοβιετική Ένωση και το κομμουνιστικό σύστημα που εξακολουθεί να κυβερνά την Κίνα, την πολυπληθέστερη χώρα του κόσμου, ήταν και παραμένει τεράστιος Από την ίδρυση της η Ρωσία περιλάμβανε λαούς που δεν ήταν Ρώσοι ή Σλάβοι αλλά που οι Ρώσοι τους θεωρούσαν αναπόσπαστο μέρος της κοινωνίας τους, όμως λίγα γνωρίζει η δυτικοευρωπαϊκή ιστοριογραφία ακόμα και σήμερα για την πολυπολιτισμικότητά της.  Αποτελεί την μεγαλύτερη γεωγραφικά χώρα του κόσμου: μέχρι το 1917 η Ρωσική Αυτοκρατορία είχε επεκταθεί προς Ανατολάς μέχρι τη Σιβηρία και τον Ειρηνικό, ωκεανό και στο Νότο μέχρι τη Μαύρη Θάλασσα. Η Σοβιετική Ένωση διατήρησε τα εδάφη και κατάφερε μέσα σε εβδομήντα χρόνια να αναπτύξει μια οικονομία καθυστερημένη σε υπερδύναμη, πληρώνοντας όμως ένα κόστος που την έφερε στη διάλυσή της. Το 1991 δημιουργήθηκε η Ρωσική Ομοσπονδία πιο συρρικνωμένη γεωγραφικά που κατάφερε όμως σε λίγα χρόνια να αποκτήσει οικονομική δύναμη. Σκοπός του μαθήματος είναι να αναλύσει σφαιρικά μια χώρα και έναν λαό των οποίων οι επιλογές καθόρισαν την πορεία του κόσμου και της Ελλάδας.

Η Μαύρη Θάλασσα, μια θάλασσα κλειστή σαν γιγαντιαία λίμνη με μοναδική διέξοδο τα στενά των Δαρδανελίων έχει μια ιστορία πολυτάραχη, συνεχών μετακινήσεων, πολιτικών διεκδικήσεων, οικονομικής ευημερίας, κοινωνικών και πολιτισμικών ανακατατάξεων, ένταξης και απομόνωσης από την παγκόσμια αγορά. Χαρακτηρισμένη ως «Οθωμανική Λίμνη» μέχρι τη δεκαετία του 1770, η Μαύρη Θάλασσα έγινε το πεδίο αποικιοποίησης της Ρωσικής Αυτοκρατορίας που μέχρι τα τέλη του 19^ου αιώνα είχε κατακτήσει την βόρεια και ανατολική της ακτή, ενώ ταυτόχρονα έγινε πεδίο διεκδίκησης των δυτικοευρωπαϊκών δυνάμεων (Αυστρο-ουγγαρίας, Βρετανίας και Γαλλία) μέχρι τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο.  Με τις πιο εύφορες πεδιάδες στη δυτική της ακτή, να διατρέχει ο ποταμός Δούναβης (στις σημερινές Ρουμανία και Βουλγαρία), και στη βόρεια ακτή (στη σημερινή Ουκρανία και Ρωσία)  και πετρέλαιο από την Κασπία Θάλασσα (σημερινό Ατζερμπαϊτζάν) και την περιοχή του Καυκάσου (σημερινή Γεωργία), έγινε το μεγαλύτερο εξαγωγικό κέντρο σιτηρών και πετρελαίου του κόσμου μέχρι τις αρχές του 20ού αιώνα.

 Παρόλη την ύπαρξη παλαιών πόλεων-λιμανιών στα νότια παράλια της Μαύρης Θάλασσας, όπως η Τραπεζούντα,  με παράδοση αιώνων στο χερσαίο εμπόριο με κεντρική Ασία, Ιράν, Ινδία και Ινδικό ωκεανό, από το τελευταίο τρίτο του 18^ου αιώνα μέχρι τα τέλη του 19^ου αιώνα πάνω από 24 νέες πόλεις-λιμάνια δημιουργήθηκαν και αναπτύχθηκαν σε ποταμούς και παράλια της δυτικής, βόρειας και ανατολικής ακτής. Μετανάστες από την Κεντρική Ευρώπη, την Κεντρική Ασία, την νοτιοανατολική Ευρώπη και ανατολική Μεσόγειο κατέκλυσαν τις νέες πολυπολιτισμικές πόλεις που ξεφύτρωσαν σαν μανιτάρια από τον 18^ο αιώνα μέχρι τις αρχές του 20ού αιώνα. Για τους Ελληνες, οι πόλεις της Μαύρης Θάλασσας αποτέλεσαν τη «Γη Επαγγελίας» με χιλιάδες Έλληνες κυρίως από τα νησιά του Αιγαίου και του Ιονίου πελάγους να εγκαθίστανται στις πόλεις της και να μετατρέπονται στους κύριους εμπόρους, εφοπλιστές και ναυτικούς της μέχρι την Οκτωβριανή Επανάσταση. Το μάθημα αυτό εξετάζει τη Μαύρη Θάλασσα με τα εργαλεία της Ιστορίας των Θαλασσών: τις θαλάσσιες περιοχές, , το άνοιγμα αυτής της θάλασσας στον κόσμο και την ένταξή της στην παγκόσμια αγορά μέσα από τις πόλεις λιμάνια, τους θαλάσσιους δρόμους, τις εμπορικές κοινότητες και τη μετανάστευση.