Σύστημα Ηλεκτρονικής Μάθησης Πανεπιστημίου Κρήτης

Το μάθημα επιχειρεί να εισαγάγει τον φοιτητή στις βασικές πολιτικές και κοινωνικές εξελίξεις της  Ευρώπης (θα εξεταστούν όπου χρειάζεται και οι εξελίξεις στις ΗΠΑ) από το τέλος των Ναπολεοντίων Πολέμων μέχρι τον Α’ Παγκόσμιο πόλεμο και την ανάσχεση της λεγόμενης «Πρώτης Παγκοσμιοποίησης», περίοδο, κατά την οποία θεωρείται ότι έγινε μη-αναστρέψιμη η απόκλιση της βιομηχανικής Ευρώπης από τον υπόλοιπο κόσμο και οι ισχυρότερες Ευρωπαϊκές Δυνάμεις επέβαλαν την αποικιακή και ιμπεριαλιστική κυριαρχία τους στο μεγαλύτερο μέρος του Κόσμου.  Η διερεύνηση επικεντρώνει  τόσο στα διαφορετικά είδη πηγών, όσο και στις διαφορετικές μεθοδολογικές προσεγγίσεις των ιστορικών.

Το μάθημα επιχειρεί να εξοικειώσει τους φοιτητές και τις φοιτήτριες με την Ιστορία της Βαλκανικής Χερσονήσου από την εποχή των πρώτων εθνικών επαναστάσεων (Ελληνική και Σερβική) μέχρι το τέλος του Μεσοπολέμου, εξετάζοντας την πορεία αποδιάρθρωσης της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και συγκρότησης των νέων εθνικών κρατών. Η σταδιακή χειραφέτηση των εθνικών πολιτικών οντοτήτων και η επιδείνωση των ενδοβαλκανικών εθνικών συγκρούσεων σε μια εποχή προϊούσας επέμβασης των Μεγάλων Δυνάμεων και των αντιτιθέμενων γεωπολιτικών συμφερόντων τους θα είναι στο επίκεντρο της ανάλυσης. Θα συνεξεταστεί περιληπτικά η συγκριτική ανάπτυξη των βαλκανικών κοινωνιών και οικονομιών.

Το μαθημα είναι συνδιδασκαλία των Σωκράτη Πετμεζά και Ηλία Κολοβού και μπορεί να δηλωθεί ως μαθημα ειτε του Τομεα Ιστορίας Νεοτέρων Χρόνων (ΙΝΧΑ190) είτε του Τομέα Αφρικανιών και Ανατολικών Σπουδών (ΤΟΥ115).

Το 2019 η ναυτιλία των Ελλήνων με κέντρο τον Πειραιά ήταν η μεγαλύτερη στον κόσμο, θέση που κρατάει εδώ και 50 χρόνια. Το μάθημα εξετάζει ένα κεντρικό ερώτημα: Γιατί μια μικρή ευρωπαϊκή χώρα σαν την Ελλάδα να έχει τον μεγαλύτερο εμπορικό στόλο του κόσμου, μεγαλύτερο από εκείνο της Γερμανίας, των Ηνωμένων Πολιτειών ή της Ιαπωνίας, και μάλιστα σε μία περίοδο παρατεταμένης οικονομικής κρίσης της χώρας; Για να κατανοήσει κανείς την εξαιρετική επιτυχία των Ελλήνων σε αυτόν τον διεθνή κλάδο των διεθνών θαλάσσιων μεταφορών μέχρι και σήμερα οφείλει  να αναζητήσει την ανάπτυξη της νεότερης και σύγχρονης ιστορίας της ελληνόκτητης ναυτιλίας στον 18^ο αιώνα. Στη διάρκεια του 18^ου αιώνα οι Έλληνες, Βενετοί και Οθωμανοί υπήκοοι του Ιονίου και Αιγαίου πελάγους με βάση 40 νησιά, ανέπτυξαν εμπορικούς ποντοπόρους στόλους ιστιοφόρων και μετατράπηκαν στους κύριους μεταφορείς της Ανατολικής Μεσογείου και της Μαύρης Θάλασσας προς την Δυτική Μεσόγειο και τις ευρωπαϊκές ακτές του Ατλαντικού. Στη διάρκεια του 19^ου αιώνα και μετά τη δημιουργία του ελληνικού κράτους, είτε ως Έλληνες, Βρετανοί ή Οθωμανοί υπήκοοι συνέχισαν αυτή τη δραστηριότητα, πάντα με βάση τα νησιά του Ιονίου και του Αιγαίου, αναπτύσσοντας το ελληνόκτητο στόλο σε άνευ προηγουμένου επίπεδα. Στη διάρκεια του 20ού αιώνα με στόλους ατμοπλοίων και αργότερα ντηζελοκίνητων πλοίων, με κέντρο τον Πειραιά και το Λονδίνο, και στα μέσα του 20ού αιώνα τη Νέα Υόρκη, αναπτύχθηκαν στους μεγαλύτερους εφοπλιστικούς ομίλους του κόσμου. Σήμερα, οι διεθνείς εφοπλιστικοί όμιλοι των Ελλήνων μεταφέρουν φορτία για τρίτες χώρες στους πέντε ωκεανούς και με κέντρο τον Πειραιά διευθύνουν τον μεγαλύτερο στόλο του κόσμου. Μέσα από συνολική αλλά και επιμέρους θεώρηση το μάθημα θα αναζητήσει τους λόγους ανάπτυξης της ελληνόκτητης ναυτιλίας που έχει χαρακτηρίσει την τοπική και ευρύτερη ιστορία της Ελλάδας.