
- Διδάσκων/Διδάσκουσα: Άρτεμις Καρναβά



Δευτέρα, 17.30-20.30
Στο πλαίσιο του μαθήματος θα ασχοληθούμε με την αρχαιολογία της ηπειρωτικής Ελλάδας κατά την 3η χιλ. π.Χ. (Πρώιμη Εποχή Χαλκού) και το πρώτο μισό της 2ης χιλ. π.Χ. (Μέση Εποχή Χαλκού). Για τις ανάγκες των διαλέξεων πρώτα θα εξεταστούν τα αρχαιολογικά δεδομένα της Θεσσαλίας-κεντρικής Ελλάδας-Πελοποννήσου κατά την ΠΕΧ, με βάση κυρίως τα οποία η περίοδος είναι γνωστή στη βιβλιογραφία ως Πρωτοελλαδική (ΠΕ). Είναι η περίοδος κατά την οποία κατασκευάζονται οι «οικίες με διάδρομο», διαδίδεται η τεχνολογία της μεταλλοτεχνίας και αρχίζουν να οργανώνονται τόποι ταφών εκτός οικισμών. Είναι για αυτή την περίοδο που τίθεται προς συζήτηση η πιθανή ύπαρξη πρώιμων μορφών αστικοποίησης, επ’αφορμή της χρήσης σφραγισμάτων για πιθανό έλεγχο της αποθήκευσης και της διακίνησης προϊόντων.
Στη συνέχεια, θα αναλυθούν τα σχετικά φτωχά αρχαιολογικά δεδομένα για την ίδια περίοδο στις περιοχές των Ιονίων Νήσων, στην Ήπειρο, τη Μακεδονία και τη Θράκη. Κατόπιν, θα συζητηθούν τα δεδομένα της Μέσης Εποχής Χαλκού συνολικά.


|
Αντικείμενο της παράδοσης είναι η πορεία του ανθρώπου ως είδους και του πολιτισμού του που αποτελούν το αντικείμενο της Προϊστορικής Αρχαιολογίας. Η παράδοση ξεκινά με τα πρώτα βήματα της ανθρωποποίησης (3,3 εκατομ. χρόνια πριν), συνεχίζεται σε όλη τη διάρκεια της Πλειστοκαίνου Εποχής, που ονομάζεται και Εποχή των Παγετώνων (2,6 εκατομ. χρόνια – 12 χιλιάδες χρόνια πριν), και φθάνει μέχρι και τις πρώτες χιλιετίες της Ολοκαίνου Εποχής (πριν από 9 χιλιάδες χρόνια) και την Μεσολιθική Εποχή. Η τελευταία καλύπτει την μετάβαση από το κυνηγετικό-τροφοσυλλεκτικό στάδιο σε νέες μορφές οικονομίας και κατοίκησης μέσα από την ανάπτυξη εκλεπτυσμένων τεχνικών κυνηγιού, αλιείας και τροφοσυλλογής και ολοκληρώνεται με τις πρώτες προσπάθειες εξημέρωσης των μέχρι τότε άγριων ζώων και φυτών. Το μάθημα θα επικεντρωθεί στα αρχαιολογικά και παλαιοανθρωπολογικά κατάλοιπα από διάφορες αρχαιολογικές θέσεις του κόσμου και στο θεωρητικό και μεθοδολογικό πλαίσιο που ανέπτυξε η αρχαιολογική επιστήμη για την αποκάλυψη, την κατανόηση και την ερμηνεία των καταλοίπων αυτών. Διαρθρώνεται σε τρία μέρη. Θα διατρέξουμε το ιστορικό των ανθρωπιδών που εγγράφονται στην Κατώτερη και τη Μέση Παλαιολιθική Εποχή και την εξάπλωση τους από την Αφρική στην Ευρασία και τον υπόλοιπο κόσμο. Θα συνεχίσουμε με την αρχαιολογία των πρώτων ανθρώπων, των Homo sapiens της Ανώτερης Παλαιολιθικής Εποχής και στο τρίτο μέρος της παράδοσης θα καλύψουμε την πολυπλοκότητα της Μεσολιθικής αρχαιολογίας. Ο σκοπός του μαθήματος είναι διττός, η εξοικείωση των φοιτητών με την πρώιμη περίοδο της ανθρώπινης ιστορίας, η οποία διδάσκεται ελάχιστα ή καθόλου στην πρωτοβάθμια και τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση αλλά καθόρισε την εξέλιξη του πολιτισμού, και με τον τρόπο με τον οποίο η προϊστορική αρχαιολογία προσεγγίζει το αντικείμενό της και εξελίσσεται ως επιστήμη. Τα μαθήματα θα προσφέρονται online. The subject of the course is human evolution and its material culture, which are the subject of Prehistoric Archaeology. The course begins with the first steps of hominids (3.3 mya ago) and continues throughout the course of the Pleistocene, also known as the Ice Age (2.6 mya-12 ka ago), to the first millennia of the Holocene (9ka ago) and the Mesolithic period. The latter covers the transition from the hunter-gatherer stage to new subsistence and settlement patterns, though the development of sophisticated hunting, fishing and foraging techniques, and is completed with the first attempts at animal and plant domestication. The course will focus on the archaeological and paleoanthropological remains from various archaeological sites globally, and on the theoretical and methodological frame developed by the discipline of archaeology for the excavation, understanding and interpretation of these finds. The course consists of three parts. We will review of the history of hominids of the Lower and Middle Paleolithic and their expansion from Africa to Eurasia and the rest of the world. We will go on to the archaeology of the Upper Palaeolithic Homo sapiens, and the final part of the course will cover the complexity of Mesolithic archaeology. The aim is twofold; on the one hand to familiarize students with the earliest period of human history, which is taught minimally or not at all in primary and secondary education yet shaped the evolution of culture; on the other hand the way prehistoric archaeology studies the past. The course will be offered online. |


